Кіріспе

Француз үңгіршісі және жазушысы (1897–1987)

Норберт Кастерет (19 тамыз 1897 – 20 шілде 1987) – әйгілі француз үңгіршісі, саяхатшы және жазушы, және ол бүкіл әлемде үңгірлерді зерттеу саласындағы ең танымал есімдердің бірі. Эдуард Альфред Мартельден кейін (қазіргі заманғы спелеологияның «әкесі», дегенмен кейде осы атақ Кастеретке де беріледі), Кастерет Роберт де Жолимен бірге екі дүниежүзілік соғыс аралығында және 20 ғасырдың ортасына дейін француз спелеологиясының жетекші тұлғасы болды.

Өмірбаян

Норберт Кастерет 1897 жылы 19 тамызда Жоғарғы Гароннадағы Сен-Марториде дүниеге келген. Оның әкесі Генри Кастерет Тулузада заңгер болған. Оның ағалары – Роджер, ол төрт жасында қайтыс болды, Жан және Марсиал Кастерет, дәрігер, ол кейбір саяхаттарында ағасына бірге ілесіп жүрген. Кастерет – жан-жақты спортшы және тәжірибелі альпинист болғандықтан, 1912 жылы үңгірлерді зерттеуді бастады, ол тұспалдағы шам мен шамынан бастап электр шамдары дәуіріне дейін созылды. Де Жоли үңгір зерттеуді кәсіп еткенімен, Кастерет көбінесе әуесқой саяхатшы (бірақ өте білімді) болған. Кастерет Бірінші дүниежүзілік соғыста француз әскерінде үш жыл қызмет етті, ағасы Жанның полкінде болды. 1919 жылы әскерден босатылғаннан кейін, ол испан қызыл жоталға шалдықты. Ол окоптан әкелген шлемін мен шамды кейін үңгір зерттеулерінде пайдалану үшін сақтап қалды. Фронттан оралғаннан кейін, әкесінің кеңесімен Кастерет заңгерлік білім алып, нотариус кеңсесінде жұмыс істеді, бірақ ол бұл қызметтен тез бас тартты. Элизавета 1940 жылы 6 мамырда, ең кіші баласын дүниеге келтіргеннен кейін бірнеше күн өткен соң, босану қызынан қайтыс болды. Кастерет 1987 жылы 20 шілдеде Тулузада 89 жасында қайтыс болды.

Үңгіршілік мансабы

Кастереттің атақ-даңқы 1923 жылы Монтеспан (Франция) үңгірінде жасаған батыл еркін суға түсуімен басталды, осының нәтижесінде үңгірдің екінші жағында тарихи үңгір суреттері табылды. Кастереттің танымалдылығы 1940-1950 жылдары артып, оның көптеген мақалалар (жүздеген) жазуымен және француз тілінде көптеген рет қайта басылған, сондай-ақ бірнеше тілге аударылған 40-тан астам кітабының нәтижесінде болды. Оның ең белгілі екі еңбегі – «Dix ans sous terre» (1933) және «Au fond des gouffres» (1936) біріктіріліп, Барроуз Мусси 1939 жылы ағылшын тіліне «Ten Years Under the Earth» деп аударды. «My Caves» кітабы R. L. G. Irving аударған француз тілінен, 1947 жылы J. M. Dent & Sons баспасы Лондонда жарық көрді, ал одан кейін 1954 жылы «The Darkness Under The Earth» кітабы жарыққа шықты.