"Түрмешінің қасіреті"

Кіріспе

"It's Your Funeral" – британдық "The Prisoner" ғылыми-фантастикалық телесериалының эпизоды. Оны Майкл Крэмой жазды, ал Роберт Ашер режиссерлік етіп, жетінші эпизодты продюсерледі. Бұл эпизод 1967 жылғы 8 желтоқсанда Ұлыбританияда ITV (ATV Midlands және Grampian) арналарында, ал 1968 жылғы 10 тамызда АҚШ-та CBS арнасында алғаш рет көрсетілді. Эпизодта Патрик МакГухан Алтыншы номер ретінде, Андре ван Гизгем зейнетке шыққан Екінші номер ретінде және Деррен Несбит жаңа Екінші номер ретінде ойнады. Эпизодта Екінші номердің жас ізбасары зейнетке шыққан Екінші номерді өлтіріп, өзінің табысын қамтамасыз етуді көздейді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бір күні таңертең 6-ны 50-ші нөмірлі жас әйел оятып, оған кісі өлтіру жоспарланып жатқанын айтады және одан оны болдырмауға көмектесуін сұрайды. Ол оған сенбейді, өйткені ол Екіншіге жұмыс істейді деп ойлайды. Екінші орынды бақылауда ұстаңыз. Сол күні 6-ншы нөмір тағы бір тұтқынмен кездеседі, ол оған бұзушылар туралы, Ауылдағы адамдар туралы айтады, олар жалған кісі өлтіру жоспарларын ойлап табады, оларды Басқару тексеруге міндетті. 6-ншы нөмір Басқарушы бұл адамдардың тізімін жасап, олардың ескертулеріне құлақ аспайды. Келесі күні таңертең 2-ші нөмір компьютерлік қызметшісімен (8-ші нөмір) және 100-ші нөмірмен кездесуге барады. Компьютер 6-ншы нөмірдің күнделікті күн тәртібін сызды. 2-ші нөмір сол күні таңертең 6-ншы нөмір апталық жаттығуларына қатысатынын білгенде, бәрі жоспар бойынша өтіп жатқанын түсінеді. 100-ші нөмір спорт залына жіберіледі және 6-ншы нөмірдің сағатын сынған бірдей сағатқа ауыстырады. 6-ншы нөмір сағаты тоқтады деп ойлап, оны жөндеу үшін сағатшыға (54-ші нөмір) апарады. Сағатшы артқы бөлмеде сағатын жөндеуде жүргенде, 6-ншы нөмір радио арқылы іске қосылатын жарылғыш құрылғыны байқады. Шеберханадан шыққанда, 6-ншы нөмір қайтадан 50-ші нөмірмен кездеседі және оның сағатшының қызы екенін біледі. Ол сонымен қатар сағатшының 2-ші нөмірге қол жұмсауды жоспарлап отырғанын біледі. 100-ші нөмір 2-ші нөмірге сағатшының 2-ші нөмірге қастандық жасағысы келмейтінін айтады. Енді оқиғаға сеніп, егер қастандық сәтті жүзеге асса, бүкіл Ауыл жазаланатынын түсінгеннен кейін, 6-ншы нөмір 2-ші нөмірге жоспар туралы хабарлауға барады. 2-ші нөмір, олардың кездесуін жасырын түрде түсіріп, 6-ншы нөмірге сағатшының бұзушы екенін және Басқарудың онымен алаңдамағанын айтады. Ол 6-ншы нөмір оны қалай өлтіруді жоспарлап отырғанын біліп алуын сұрайды, өйткені бұл оған күлкілі болады. Сол күні кешке 6-ншы нөмір және 50-ші нөмір сағатшының дүкеніне оралады, онда олар сағатшының Ұлы Мөрдің көшірмесін жасап жатқанын біледі. Олар бұл затты жарылғыш заттармен толтырып, алдағы Алғыс күніне арналған салтанатта жарылғанына көздері жетті. 6-ншы нөмір келесі күні 2-ші нөмірдің үйіне қайта оралады, бірақ ол басқа 2-ші нөмірмен кездеседі. Бұл 2-ші нөмір «негізгі» 2-ші нөмір болып көрінеді, ал басқалары 6-ншы нөмірмен сөйлескендер оның орнындағылар екен, ол жасы үлкен және 6-ншы нөмірдің ескерту туралы хабардар екенін айтады. Шын мәнінде, 6-ншы нөмір бұрынғы 2-ші нөмірдің әрқайсысына олардың өлтірілетінін ескертті, және ол зейнеткерлікке шығуға жақын болғандықтан, ол алаңдаушылық білдірмейді. 6-ншы нөмір өзінің алдыңғы 2-ші нөмірлерге берген ескертулерінің бейнежазбаларын көреді, бұл оның жас 2-ші нөмірмен кездесуінен жасалған. 6-ншы нөмір фильмнің жалған екенін және жоспарды оның мұрагері (жас 2-ші нөмір) шеберлікпен жасап жатқанын айтады. Үлкен 2-ші нөмір 6-ншы нөмірге сенуді бастайды, өйткені оның жұмыс берушілері зейнетақы төлейтін адамдар емес. Жас 2-ші нөмір біріншіге өлтірудің сәтті жүзеге асатынына сендіреді. Алғыс күні сағатшы мұнарада жасырынып, зейнеткерлік демалысқа шыққан 2-ші нөмірдің мойнына Мөр басылған кезде бомбаны жарытуға дайын тұрады. Оны қызы мен 6-ншы нөмір көреді, екеуі де оны тоқтату үшін мұнараға жүгіреді. 6-ншы нөмір детонаторды алады, бірақ оны одан алуға тырысатын 100-ші нөмір қарсы алады. Олар ұрысып жатқанда, билік Мөрі ерекше жүйкелі жаңа 2-ші нөмірге беріледі. 6-ншы нөмір содан кейін 2-ші нөмір қарияға детонаторды береді, ол оның Ауылдан шығуға мүмкіндік беретін құжаты екенін айтады. Ол тікұшаққа мініп, кетеді. Эпизодтың соңғы көріністерінде 6-ншы нөмір жаңа 2-ші нөмірді құттықтап, ол зейнеткерлікке шыққан кезде оған да осындай жағдай ұйымдастырылатынын айтады.

Number Six is awakened one morning by a young woman, Number Fifty, who tells him an assassination is being planned and asks him to help her prevent it. He does not believe her, thinking that she's working for Number Two. Number Two monitors the scene. Later that day, Number Six meets another prisoner who tells him about jammers, people within the Village who concoct false assassination plots, which Control is obliged to investigate. Number Six is told that Control has a list of these people and ignores their warnings. The following morning, Number Two has a meeting with the Computer Attendant (Number Eight) and Number 100. The computer has plotted Number Six's daily routine. When Number Two learns that Number Six will be attending his weekly kosho workout that morning, he realises everything is going according to plan. Number 100 is sent to the gym and replaces Number Six's watch with an identical one, which is broken. Number Six thinks his watch has stopped and takes it to the watchmaker (Number Fifty four) to be mended. While the watchmaker is in the back room mending his watch, Number Six notices a detonation device that can be operated by radio. As he leaves the shop, Number Six meets Number Fifty again and learns that she is the watchmaker's daughter. He also learns that the watchmaker is planning to assassinate Number Two. Number 100 assures Number Two that the watchmaker is too thoroughly indoctrinated to want to assassinate Number Two. Now believing the story, and realising that if the assassination is successful, the whole Village would be punished, Number Six goes to inform Number Two of the plot. Number Two, secretly filming their meeting, tells Number Six that the watchmaker is a jammer and Control is not concerned about him. He asks Number Six to find out how they intend to kill him, as it will give him a good laugh. That evening, Number Six and Number Fifty return to the watchmaker's shop, where they discover the watchmaker is making a replica of the Great Seal of Office. They realise that this will be filled with explosives and detonated during the forthcoming Appreciation Day ceremony. Number Six returns to Number Two's house the following day, but he meets a different Number Two. This Number Two, seemingly the "primary" Number Two with the others Number Six had dealt with being substitutes for him while he was away, is older and tells Number Six that he is aware of the warning – in fact, Number Six has warned every previous Number Two that they are to be assassinated, and he is not concerned because he is about to retire. Number Six is shown footage of himself purportedly warning previous Number Twos, which has actually been cut together from the film of his meeting with the younger Number Two. Number Six says that the film is fake and that the plot is being mastered by his successor (the younger Number Two). The older Number Two starts to believe Number Six, as his employers are not the sort of people who pay pensions. The younger Number Two assures Number One that the assassination will proceed successfully. On Appreciation Day, the watchmaker hides in the tower ready to detonate the bomb when the seal of office is placed around the retiring Number Two's neck. He is seen by his daughter and Number Six, who both race to the tower to stop him. Number Six gets the detonator, but is confronted by Number 100, who tries to take it from him. While they are fighting, the seal of office is transferred to the distinctly nervous new Number Two. Number Six then gives the old Number Two the detonator, telling him that it is his passport out of the Village. He goes to the helicopter and leaves. In the closing scenes of the episode, Number Six congratulates the new Number Two, assuring him that something equally suitable will be arranged when he retires.

Актерлік құрам

Деррен Несбит . Жаңа Екінші нөмір
Аннет Андре . Сағатшының қызы
Марк Иден . Жүзінші сан
Андре ван Гизгем . Зейнетке шыққан Екінші нөмір
Мартин Миллер . Сағатшы
Ванда Вентам . Компьютер операторы
Марк Бернс . Екінші нөмірдің көмекшісі
Питер Суонвик . Бақылаушы
Чарльз Ллойд Пэк . Суретші
Грейс Арнольд . Оттыз алтыншы сан
Артур Уайт . Саудагер
Майкл Билтон . Әкімшілік кеңес мүшесі
Джерри Кремптон . Кошо қарсыласы
Фенелла Филдлинг . Хабарлаушы (көрінбейді)

Өндіріс

Ұлыбританияда 2007 жылы «Тұтқын» сериалының DVD-сі қайта шығарылғанда (және Солтүстік Америкада 2009 жылғы қазанда шыққан DVD/Blu-ray нұсқасына қосылған) көрсетілген «Өзіңді шаршатпа» атты деректі фильмде бұл эпизодтың түсіріліміне кулистен тыс жағдайлардың тудырған кернеуі әсер еткені айтылады. Деректі фильмде сұхбат берген актерлер Аннет Андре мен Марк Иден екеуі де МакГухан мен режиссердің түсірілім барысында дауыс көтеріп ұрысқандарын еске алады (Андре осы әрекеті үшін МакГуханды қатты сынап, айыптайды). Иден МакГуханның өзін бақылауын жойып, төбелес сахнасында оны жартылай тұншықтыруға дейін барғанын айтады. Бағдарламаға сұхбат берген Несбит, оған әлі көрсетілмеген серияның мазмұны туралы ешқандай ақпарат берілмегенін, сондықтан ол Жаңа Екінші рөлін түсініксіздік күйінде ойнағанын мәлімдейді. Андре бағдарламадағы жұмысын ұнатпағанын айтып сөзін аяқтаса, ал түсірілім тобының бір өкілі МакГуханның шығармашылық қысымның нәтижесінде осы эпизодты түсіру кезінде нервтік күйзеліске ұшырағанына сенім білдіреді.

Эфир

Эпизодтың эфирге шығу күні Ұлыбританияның әртүрлі ITV аймақтарында өзгеше болды. Эпизод алғаш рет 1967 жылғы 8 желтоқсанда кешкі 19:30-да ATV Midlands және Grampian Television, 15 желтоқсанда Anglia Television, 17 желтоқсанда ATV London арқылы көрсетілді, оның хабарларын Southern Television, Westward Television және Tyne Tees телеарналары да көрсетті; 21 желтоқсанда Scottish Television, 28 желтоқсанда Border Television және 1968 жылғы 5 қаңтарда Granada Television (Солтүстік-Батыс аймағы) арқылы эфирге шықты. 1967 жылы маусымды бастаған ITV аймақтарының жалпы көру көрсеткіштері 9,3 миллионға бағаланды. Солтүстік Ирландияда эпизод 1968 жылғы 9 наурызда, ал Уэльсте 1970 жылғы 11 наурызда көрсетілді.