Кіріспе

Ерте араб жазуы Хиджази жазуы (خَطّ ٱَلحِجَازِيّ) – Хеджаз (Араб түбегінің солтүстік-батысы) аймағында дамыған бірнеше ерте араб жазуларының ұжымдық атауы. Бұл жазу түрі исламның пайда болу кезінде-ақ қолданыста болған. Хиджази жазуының көркем жазылу түрі Майл жазуы (مائل) деп аталады; олар Құранның ең ерте қолжазбаларында кездеседі. Екі термин де көбінесе бір-бірін алмастырып қолданылады. Хиджази, Mashq және Куфи жазуларымен бірге ең ерте жазулардың бірі болды. Алдыңғы жазуларға көне Солтүстік Араб және Оңтүстік Араб жазулары кірді. Бұл жазу, басқа араб жазуларымен салыстырғанда, ерекше бұрышты және оңға қарай еңкейтін сипатқа ие. Жазуда әлі де дауысты дыбыстарды көрсету үшін нүктелер мен диакритикалық белгілер жоқ, бірақ әріп формаларының үстіне сызықшаларды аралап қолдану арқылы дауыссыз дыбыстарды ажыратады.

Тарихилығы

Ежелгі қолжазбалар екі негізгі түрге бөлінеді: хиджази және куфи. Куфи стилінің де өзіне тән бөлімшелері бар. Хиджази термині 19 ғасырда Мишель Амари тарапынан қолданылды, ол 10 ғасырлық қолжазбадан "Меккелік жазу" және "Мединалық жазу" арасын ажыратқан болатын. Бүгінде мұндай географиялық ерекшелікті растайтын ешқандай элемент жоқ, сондай-ақ олардың географиялық тегінің анықтығы да күмәнді. 1980 жылдан бері Франсуа Дерош куфи жазуын «көне Аббасид жазуы» деген анықтамамен басымдыққа ие деп атады. Эстель Уилан хиджази жазуы тұжырымын сынға алды, ол бұл анықтаманы бір әріптің (алиф) пішініне және көне түсіндірмелерге негізделген «ғылыми артефакт» деп санайды.