Англия королі I Чарльздың өлім жазасы және өкіметтен алынуы

Кіріспе

1649 жылы Англияның I Карл королінің басы кесілуі

Англия, Шотландия және Ирландия королі I Карл 1649 жылғы 30 қаңтарда Лондон қаласындағы Уайтхолл сарайының Банкет үйінің сыртында өлім жазасына кесілді. Корольдің басы кесілу арқылы орындалған жаза, Англиядағы азамат соғысы кезінде роялистер мен парламентшілер арасындағы саяси және әскери қақтығыстардың нәтижесі болды, бұл I Карлдың тұтқындалуына және сотталуына әкелді. 1649 жылғы 27 қаңтарда парламенттік Жоғарғы сот I Карлдың «өзінің еркімен билік жүргізуге шексіз және зұлымдық билігін сақтап, халықтың құқықтары мен бостандықтарын жоғары қоюға» тырысқаны үшін кінәлі деп таныды және оған басы кесілу жазасы берілді. Карл өзінің соңғы күндерін Сент-Джеймс сарайында, өзіне ең адал адамдарымен және отбасымен бірге өткізді. 30 қаңтарда оны Банкет үйінің алдына орнатылған үлкен қара эшафодқа алып барды, онда оған өлім жазасы оқылатын болды. Король өлтірілуін көру үшін көптеген адам жиналды. Карл эшафодқа шығып, соңғы сөзін айтты, парламент оны айыптаған қылмыстарда өзінің кінәсіз екенін мәлімдеді және өзін «халықтың шейіті» деп жариялады. Көптеген парламент күзетшілері эшафодқа жақындауға рұқсат бермегендіктен, көпшілік сөзді ести алмады, бірақ Карлдың серігі, епископ Уильям Жаксон оны стенографиямен жазып алды. Карл Жаксонға соңғы сөздерін айтып, өзі үшін көктегі «бұзылмас тәжді» сұрады және басын тіреуге берді. Ол бірнеше сәт күтті, содан кейін дайын екенін білдірді, аты-жөні белгісіз болып қалған палач Карлдың басын бір соққымен шауып, басын көпшілікке көрсетті, жақын арада әскерлерге тастап жіберді. Бұл жаза Англия тарихындағы ең маңызды және даулы оқиғалардың бірі ретінде танылды. Кейбіреулер оны жазықсыз адамның шейіт болуы деп санайды, ал Реставрация тарихшысы Эдвард Хайд оны «барлық алдыңғы жылдардан гөрі ұят пен қорлыққа толы жыл» деп сипаттады, «ең жоғары жалғандық пен екіжүзділік, ең терең зұлымдық пен ең қанды сатқындыққа толы жыл», ал тори Исаак Д’Израэли Карл туралы «ой-санасы жиналған күйде балтаны қабылдап, өмір сүргендей мәртебелі түрде қайтыс болды» деп жазды, ол Британияның «азаматтық және саяси» шейіті болды. Басқалары оны Британиядағы демократияға қарай жасалған маңызды қадам деп санайды, I Карлдың прокуроры Джон Кук оны «бір тиранға ғана емес, тирандыққа қарсы үкім шығарды» деп мәлімдеді, ал Уиг тарихшысы Сэмюэл Роусон Гардинер «Карлдың өлімімен конституциялық жүйені құруға кедергі келтіретін негізгі фактор жойылды. [ ] Карл түсінгендей, монархия мәңгілікке жойылды» деп жазды.

Charles I, the king of England, Scotland, and Ireland, was executed on Tuesday, 30 January 1649 outside the Banqueting House on Whitehall, London. The execution, carried out by beheading the king, was the culmination of political and military conflicts between the royalists and the parliamentarians in England during the English Civil War, leading to the capture and trial of Charles. On Saturday 27 January 1649, the parliamentarian High Court of Justice had declared Charles guilty of attempting to "uphold in himself an unlimited and tyrannical power to rule according to his will, and to overthrow the rights and liberties of the people" and he was sentenced to death by beheading. Charles spent his last few days in St James's Palace, accompanied by his most loyal subjects and visited by his family. On 30 January, he was taken to a large black scaffold constructed in front of the Banqueting House, where he was to be executed. A large crowd had gathered to witness the regicide. Charles stepped onto the scaffold and gave his last speech, declaring his innocence of the crimes of which parliament had accused him, and claiming himself as a "martyr of the people". The crowd could not hear the speech, owing to the many parliamentarian guards blocking the scaffold, but Charles' companion, Bishop William Juxon, recorded it in shorthand. Charles gave a few last words to Juxon, claiming an "incorruptible crown" for himself in Heaven, and put his head on the block. He waited a few moments, and after giving a signal that he was ready, the anonymous executioner beheaded Charles with a single blow and held Charles' head up to the crowd silently, dropping it into the swarm of soldiers soon after. The execution has been described as one of the most significant and controversial events in English history. Some view it as the martyrdom of an innocent man, with Restoration historian Edward Hyde describing "a year of reproach and infamy above all years which had passed before it; a year of the highest dissimulation and hypocrisy, of the deepest villainy and most bloody treasons that any nation was ever cursed with" and the Tory Isaac D'Israeli writing of Charles as "having received the axe with the same collectedness of thought and died with the majesty with which he had lived", dying a "civil and political" martyr to Britain. Still others view it as a vital step towards democracy in Britain, with the prosecutor of Charles I, John Cook, declaring that it "pronounced sentence not only against one tyrant but against tyranny itself" and Samuel Rawson Gardiner, a Whig historian, who wrote that "with Charles' death the main obstacle to the establishment of a constitutional system had been removed. [ ] The monarchy, as Charles understood it, had disappeared forever".

Қамқоршы

Карл I-нің өлім жазасын орындаушысы мен оның көмекшісінің кім екені ешқашан жұртқа жарияланбады. Оларды жазалау кезінде қарапайым бет маскалары мен шаштармен жасырды, және олардың кім екенін, барынша, Оливер Кромвелл мен оның бірнеше серіктері ғана білген. Карлдың басындағы таза кесу және өлім жазасын орындаушының оның басын жазалаудан кейін көтеріп ұстауы, оның балтамен жұмыс істеуде тәжірибелі болғанын көрсетеді. Алайда, өлім жазасын орындаушының «Сатқынның басын қараңыз!» деп айқайламауы, оның ел сатқындарын жазалауда тәжірибесі болмағанын немесе дауысынан танылудан қорқып, сақтық танытқанын көрсетеді. Бұл адамдардың арасында Ричард Брэндон, Уильям Хулет, Уильям Уокер, Хью Питер, Джордж Джойс, Джон Бигг, Грегори Брэндон және тіпті – бір француз есебінде айтылғандай – Кромвелл мен Фэрфакс өзі болған. Көптеген қауесет негізсіз болып шықты (Грегори Брэндон, Кромвелл және Фэрфаксқа тағылған айыптамалар тарихи фактілерге сәйкес келмейді), бірақ кейбіреулері шындыққа жақын болуы мүмкін. Полковник Джон Хьюсонға өлім жазасын орындаушыны табу міндеті жүктелді, ол 40 сарбазға 100 фунт стерлинг және жылдам мансап көтерілуінің орнына өлім жазасын орындаушы немесе көмекші лауазымын ұсынды, бірақ ешкім дереу келіспеді. Кейіннен осы сарбаздардың бірі ұсынысты қабылдады деп болжанады, ал Хулет олардың арасында ең ықтимал кандидат болып саналады. Өлім жазасын орындағаннан кейін Хулет тез мансапқа көтерілді және Карлдың өлім жазасын орындаған күні оның болмағаны анықталды. Оның кінәсіздігін дәлелдеу үшін ол сол күні лауазымды қабылдаудан бас тартқаны үшін тұтқынға алынғанын айтты, бірақ бұл оның кейін мансапқа көтерілуімен қайшы келеді. Уильям Хулет 1660 жылғы қазан айында Реставрация кезінде өлім жазасын орындаушы ретінде сотталды және осы жазаны орындағаны үшін өлім жазасына кесілді. Бұл үкім тез күшін жойды, Хулет судьяға бірнеше сенімді дәлелдер ұсынғаннан кейін кешірілді. Жалпы, өлім жазасын орындаушыға ең ықтимал кандидат – Ричард Брэндон, Карлдың өлім жазасын орындаған кездегі ресми өлім жазасын орындаушы. Ол тәжірибелі болғандықтан, бастың таза кесілуін түсіндіруге болады, және ол өлім жазасын орындаған шамасында 30 фунт алғаны хабарланды. Ол сондай-ақ Карлдың өліміне дейін және одан кейін Уильям Лауд пен Лорд Капель сияқты басқа да роялистердің өлім жазасын орындады. Дегенмен, Брэндон өмір бойы өлім жазасын орындағанын мойындамады, ал замандас хатында ол парламент тарапынан ұсынылған 200 фунт стерлингтік ұсыныстан бас тартқаны айтылады. Брэндонның өлімінен кейін жарық көрген «Ричард Брэндонның мойындауы» атты трактат, Брэндонның өлім төсегінде Карлдың өлімі туралы мойындағанын қамтиды деп мәлімдейді, бірақ ол сол кезде көп назар аудармады және қазір жалған деп есептеледі. Басқа ұсынылған кандидаттардың арасында: Питер Карлдың өліміне белсенді түрде қолдау көрсетті, бірақ оның жазасын орындаған кезде болмады, бірақ ол ауруына байланысты үйде ұсталды деп хабарланды. Джойс Кромвеллдің адал жақтасы болды және соғыстың басында корольді Холденби үйінен тұтқынға алды. Уильям Уокер жергілікті дәстүрге сәйкес, патшаны өлтіргенін бірнеше рет мойындаған парламенттік сарбаз еді. Бигг патшаны өлтірген Саймон Мейннің кеңсе қызметкері болды, кейіннен жергілікті дәстүрге сәйкес, жазалаушы ретінде сотталудан қорқып, Реставрациядан кейін көп ұзамай шөлге кетті.

The identities of the executioner of Charles I and his assistant were never revealed to the public, with crude face masks and wigs hiding them at the execution, and they were probably only known to Oliver Cromwell and a few of his colleagues. The clean cut on Charles' head and the fact the executioner held up Charles' head after the execution suggests the executioner was experienced in the use of an axe, though the fact the executioner did not call out "Behold the head of a traitor!" could suggest that he was inexperienced in the public execution of traitors, or that he simply feared identification from his voice. These included Richard Brandon, William Hulet, William Walker, Hugh Peter, George Joyce, John Bigg, Gregory Brandon and even—as one French report alleged—Cromwell and Fairfax themselves. Though many of these proved to be unfounded rumours (the accusations of Gregory Brandon, Cromwell, and Fairfax were entirely ahistorical), some may have been accurate. Colonel John Hewson was given the task of finding an executioner and he offered 40 soldiers the position of executioner or assistant in exchange for £100 and quick promotion, though none came forward immediately. It has been suggested that one of these soldiers later accepted the job, the most probable candidate among the men being Hulet. Shortly after the execution Hulet received a prominent and swift promotion and he was not seen to be present on the day of Charles' execution. His alibi consisted of the claim he was imprisoned on the day for refusing the position, though this seems to conflict with his promotion soon after. William Hulet was tried as the executioner in October 1660, upon the Restoration, and he was sentenced to death for his supposed part in the execution. This sentence was soon overturned and Hulet was pardoned after some exculpatory evidence was presented to the judge. Overall, the most likely candidate for the executioner was Richard Brandon, the common hangman at the time of Charles' execution. He would have been experienced, explaining the clean cut, and he is reported to have received £30 around the time of the execution. He was also the executioner of other royalists before, and after, Charles' execution—including William Laud and Lord Capel. Despite this, Brandon denied being the executioner throughout his life, and a contemporary letter claims that he refused a parliamentarian offer of £200 to perform the execution. A tract published shortly after Brandon's death, The Confession of Richard Brandon, claims to contain a deathbed confession of Brandon to the execution of Charles, though it attracted little attention in its time and is now regarded as a forgery. Of the other suggested candidates: Peter had prominently advocated for Charles' death but was absent from his execution, though he was reported to have been kept at home through illness. Joyce was a loyal fanatic of Cromwell and had, earlier in the war, captured the king from Holdenby House. William Walker was a parliamentarian soldier who, according to local tradition, had confessed to the regicide several times. Bigg was a clerk of the regicide Simon Mayne and later hermit who, according to local tradition, became a hermit shortly after the Restoration out of fear for being tried as the executioner.