Кіріспе

Кек алу одағы (поляк. Związek Odwetu немесе Z. O.) – 1940 жылдың 20 сәуірінде құрылған Екінші дүниежүзілік соғыстағы польшалық қарсылық ұйымы. Оны қарулы қарсылықтың басшысы генерал Стефан Ровецкий саботаж және жасырын операцияларға арналған ұйымның бөлімшесі ретінде құрды.

Ерте тарих

ZO бұрыннан бар саботаж тобының әртүрлілігінен құрылды, олар кейін ZWZ-ге біріктірілді. Бастапқыда ZWZ құрамында болған, кейін олардың барлығы бөлініп шықты. Осылайша, ZWZ-дің бір саботаждық ұяшығын жою арқылы бүкіл ZWZ-ді жою қаупі болдырмады. Бастапқыда майор Фрэнсис Непоколчицкий Теодор басқарған ұйым, белсенді және пассивті саботаж арқылы неміс әскери және өнеркәсіптік потенциалын төмендетуге мақсат қойды. Сондай-ақ, поляк азаматтарына қарсы жасалған, әсіресе қатыгездікке толы неміс жаппай атулары, łapankas немесе басқа да әрекеттерге жауап ретінде бірнеше кек алу шараларын жүзеге асырды. ZO ұйымдастырған саботаж және барлау жасушаларының желісіне неміс бақылауындағы Польшаның ірі зауыттарының барлығы дерлік, сондай-ақ ЗО штабы ерекше қиын тапсырмалар үшін пайдаланған бірнеше арнайы топтар кірді.

Қаттылық шаралары

1942 жылдың ақпан айында Польша күштерінің бас қолбасшысы және Польша премьер-министрі генерал Владислав Сикорский Польшадағы қарулы қарсылықты шектеу туралы бұйрығын кері алып, күшін жойды. Осыдан кейін, "ZO" желісі күрт өсіп, Германияның соғыс машинасына қарсы бірқатар ірі әрекеттер ұйымдастырылды. Жүз мыңдаған іс-қимылдың (көбінесе Силезия, Кіші Польша, Киелі Крест таулары және Мазовияда) арасында ең белгілісі – "Винец" операциясы. 1942 жылдың қазан айында өткен бұл операция кезінде польшалық қарсыластар Варшавадан және Варшаваға баратын барлық теміржолдарды жарылтып, Шығыс майданға бет алған 4 неміс әскери пойызын жойды және бірнеше күнге жабдықтау жүйесін тоқтатты (Варшава теміржол торабы шамамен 15 сағатқа істен шықты). Желтоқсан айында "ZO" Польшаның шығысында осы операцияны Замостье аймағындағы неміс террорына жауап ретінде жалғастырды.

Армия Крайоваға бірігу

ZWZ Армия Крайова болып қайта құрылғаннан кейін, ZO қайтадан оның құрамына енді, «Вахларж» және OSA бөлімшелерімен бірігіп, Kedyw ұйымының негізін құрады. Аталған ұйымның кейінгі кезеңдерінде ZO-ны майор Ян Войцех Киверски басқарды.