Кіріспе

Ирландияның мифологиялық және фольклорлық тұлғасы Кром Дубх (, ; "қара қисайған [бір]"; сондай-ақ Крум Дубх, Қара Кром) – Ирландияның мифологиялық және фольклорлық тұлғасы, ол 12 ғасырдағы Маг Слехттің жер-су сипаттамаларында (dinnseanchas) айтылған Кром Круах құдайына негізделген.

Сент-Патрикпен қақтығыс

Бір аңыз бойынша, Агхабоелік Каиннех бірнеше жын-перілердің ұшып келе жатқанын көрді және олардың мақсатын сұрағанда, олардың бірі оған Кром Дуб өлгенін және оның жанын жинап алуға бара жатқанын айтты. Каиннех олар қайтып келгенде, олардың қалай іске асырғанын айтуын өтінді. Біраз уақыттан кейін жын қатты ақсап қайтып келді. Ол Каиннехке олар Кром Дубтың жанын алуға аздап жеткенде, Әулие Патрик періштелер мен қасиеттілер тобымен пайда болып, оларды қуды, Кром Дубтың жақсылықтары оның күнәларынан басым түсті. Кром Дубхпен байланысты тағы бір орын – Майо округінің Даунпатрик Хеды. Ирландия аңызына сәйкес, Әулие Патрик Кром Дубхпен бетпе-бет кездесу үшін мұздыққа келді, ол түрліше түрде – пұтқа табынушы басшысы, құдай, қарақшы немесе тонаушы деп сипатталады. Кром Дуб Әулие Патрикті мәңгілік отқа лақтыруға тырысты, бірақ Патрик тасқа крест салып, оны отқа лақтырды, содан кейін ол Poll a' Sean Tine (ескі оттың тесігі) аталды. Содан кейін Әулие Патрик Кром Дубхты оның үйіне, Дун Бристеге қуды және жерге өз таяғын қадап, оны құрлықтан бөліп тастады. Даунпатрик Хеды орны Кроа Патрик сияқты Лугнасад фестивалі кезінде қасиетті ритуалдар мен қажырлы саяхаттардың маңызды ортасына айналды. Даунпатрик Хедындағы Кром Дубхқа байланысты басқа атауларға Кормак Дубх, Геодриск, Деодриск және Леодриск жатады. Басқа әңгімелерде Әулие Патрик Ирландияның жыландарын Дун Бристеге қуған. Тағы бір жергілікті аңыз бойынша, Кром Дуб – мұқтаждарға тамақ дайындау үшін Әулие Патрик үшін ағаш жинаған қызметші. Кром Дубх Әулие Патриктің Құрбандық күнінде Құрбандық кезінде Слюг Сидх жұмаққа қашан баратынын сұрап, оның жұмысына кедергі келтірді, сонда Әулие Патрик олар Соңғы Сотқа дейін бара алмайтынын айтты. Осы күнге дейін халық егінге орақтарын, жерге құректерін қоятын, ал көрінбейтін Сидхфирлер олар үшін ауылшаруашылық жұмыстарын атқаратын, бірақ осы күннен кейін Сидхфирлер енді ешқандай жұмыс істемейтін.

Crom Dubh жексенбі

Dé Domhnaigh Crum Dubh (Crom Dubh Sunday) дәстүрлі түрде шілде айының соңғы жексенбісінде немесе тамыз айының бірінші жексенбісінде тойланды және оны Garland Sunday немесе Lammas Sunday деп те атайды. Crom Dubh Sunday күні дәстүрлі түрде жиналатын қауым "Comthineol Chruim Duibh" немесе "Кром Дубх қауымы" деп белгілі болды. Бұл күні отбасылар жаңа өнімнен – жаңа бекон, жаңа капуста және жаңа картоптан – дастархан жасайтын. Егер отбасын асырауға шамасы келмейтін ер адамды "жел шаруасы" деп атаған. Кром Дуб құрбандық құдайы ретінде түсінілді, ал тарихи тұста осы күні адамдар Crom Dubh Sunday күні Altóir na Greine немесе Күн алтаріна гүлдер шашатын. Crom Dubh Sunday күніне жақын Mount Callan тауында бірнеше күнге созылған Buaile na Greine деп аталатын фестиваль немесе oenach өтті, онда той жасау, ішімдік ішу, жарысу, қамыт ойнау, ән салу және билеу сияқты шаралар ұйымдастырылды; кейін бұл фестиваль қасиетті құдық жанында дұға оқылатын Әулие Муханға арналған христиан фестивалімен ауыстырылды. Алтоир-на-Грине алтарі 1800 жылдары бір шаруа қабырға салу үшін қиратқан, ал тастар кейін құрылыс жобаларында пайдаланылды.