Кіріспе
Марио Мерола (6 сәуір 1934 – 12 қараша 2006) – итальяндық әнші және актер, ең алдымен «сценариат» деп аталатын дәстүрлі неаполитандық мелодраманы жаңғыртуымен танымал. Ол «сценариаттың патшасы» деген лақап атқа ие болды, себебі ол бұл жанрға бұрынғыдан беймәлім болған аймақтық және ұлттық танымалдылық пен сәттілік әкелді, одан фильм жанрын жасады және оның барлығын сахнадан тыс жерде де бейнеледі, осылайша «сценариатқа» жүз берді.
Өмірбаян
Неапольдің кедей отбасында туған Мерола, ас үйге көмекші болудан бастап Неаполь портында жұмысшыға дейін түрлі жұмыстар істеді. Оның әндерінің бірі – «Malu Figliu» сценарийде сәтті пайдаланылып, оны танымал етті. Мероланың ең жақсы кезеңі 1970-1980 жылдарда болды. Алғашқы ән кештерінен түскен табыспен 1964 жылдың 5 сәуірінде Роза Серрапильяға үйленеді, олардан үш бала туды: Роберто (музыкалық шараларды ұйымдастырушы), Лордена (үй шаруасымен айналысатын әйел) және Франческо, ол да әнші, соңғы жылдары әкесіне көптеген шараларда сүйемелдеді, оның ішінде 2001 жылғы Неаполь фестивалінде «L'Urdemo emigrante» (Соңғы көшпенді) әнімен бірінші жүлде жеңіп алды. Мероланың алғашқы ресми өнер көрсетуі 1960 жылдардың басында, таңғы ас үзілісінің сиренасы естілген кезде Неаполь портындағы әріптестерімен бірге Сант-Анна шіркеуіне жақын алаңға, мерекеге қатысу үшін барды. Продюсер Марио Треви он минут кешікті. Осы күту кезінде Мероланың әріптестері Мискавиджді сахнаға шығып, алғаш рет көпшілік алдында өнер көрсетуге итермеледі. 1964 жылы ол Эльза Квартамен бірге «Doce e' 'o silenzio» (Тыныштық тәтті) әнімен Неаполь фестивалінде дебют жасады. Келесі жылы Ахилл Тольянимен «T'aspetto a maggio» (Мамыр айында күтемін) және Энцо Дель Форномен «Tu stasera si pusilleco» (Кешкісін Пусильеконы көресің) әндерін орындады. 1966 жылы ол «Femmene e tamorre» және «Ciento catene» (Жүз тізбек) әндерімен, 1967 жылы «Allegretto ma non troppo» (Шабытты, бірақ тым емес), 1968 жылы «Cchiu' forte» (Күшті) және «Comm'a 'nu Sciummo» (Өзен сияқты) әндерімен Неаполь фестиваліне қатысты. 1969 жылы «'O masto» (Шебер), «Ciente appuntamente» (Жүз кездесу) (музыкасын өзі жазған) және «Abbracciame» (Құшақтап ал) әндерін, ал 1970 жылы «'Nnammurato 'e te!» (Сені сүйем) және «Chitarra rossa» (Қызыл гитара) әндерін орындады. Фестиваль 1971 жылы тоқтатылғаннан кейін, ол 2001 жылы қайта жаңғыртылды. Бұл соңғы басылымда Мерола мен оның ұлы Франческо «L'urdemo emigrante» (Соңғы көшпенді) әнімен өнер көрсетіп, барлығы сегіз жүлде алды. 1970 жылдары ол классикалық неаполитан әнінің өкілі ретінде Ақ үйге барды және бір сағат бойы ән шырқады. Ол шамамен 40 дискке сценарий музыкасын жазды және осы неаполитандық жанрдың фильмдегі нұсқаларында, сондай-ақ 20 ғасырдың басындағы «классикалық» туындыларында кеңінен есімдері тіркелді. Ол сценарийді эмигранттар тұратын итальяндық қауымдастықтарға жеткізу үшін неаполитандық труппамен бірге шетелге гастрольдік сапарлар жасады. Жаңа таланттарды іздеушіге айналды (басқалармен қатар жас Массимо Раниери, Нино Д'Анжело және Джиджи Д'Алессионың бастапқы танымалдығына үлкен үлес қосты). Әнші ретінде танымал болғанымен, Мерола бірнеше итальяндық қылмыстық триллерлерде ойнады, көбінесе жақсы мінезді бандит (гуаппо) рөлінде. Ол 1979 жылы Умберто Ленцидің «Корлеонеден Бруклинге дейін» триллеріндегі қылмыс басшысы Микеле Баррези рөлін сомдады. Мероланың ең танымал фильмдерінің бірі – «Zappatore», онда ол ұлын заңгер ету үшін бар күшін салған, бірақ ұлының өзіне қарсы шыққан әкесінің рөлін ойнады. 1994 жылғы Сан-Ремо фестивалінде Нилла Пицци, Весс, Вильма Гойх, Мануэла Вилла, Тони Сантагата, Джимми Фонтана, Джанни Нацзаро, Ландо Фиорини, Розанна Фрателло және Джузеппе Чионфолимен бірге «Team Italy» құрамына кірді және «Una vecchia canzone italiana» (Ескі итальяндық ән) әнін орындады. Осы әнмен бірге топтың әр мүшесі жеке-жеке орындаған 12 трек кіретін сол аттас дискіні шығарды. Мерола бұл мүмкіндікті пайдаланып, «Acqua salata Blu» (Көк тұзды су) атты жаңа әнін ұсынды. Композитор ретінде де жұмыс істеді, шын мәнінде, «Ciento appuntamente» (1969), «Passione Eterna» (Мәңгілік құмарлық) (1972) және «Eternamente tua» (Мәңгілік сенің) (1973) әндерінің музыкасын жазды, олардың мәтінін Энцо ди Доменико жазған. 1997 жылы Мерола үш апта бойын Неапольдің Веккио Пеллегрини ауруханасында емделгеннен кейін комаға түсті. Бұл ең алаңдатарлық жағдай болды, себебі кардио-респираторлық дағдарыс ең жаман нәрсенің болуынан қорқытты. Сол кезде алғаш рет дәрі-дәрмек көмегімен ұйқыға келіп, жазылып шықты. 2005 жылдың 26 қарашасында Марио Мерола Бруно Вентурини мен Марио Тревимен бірге Мальта орденінің рыцары атанды. 2005 жылы ол журналист Гео Ноччеттимен бірлесіп жазылған «Napoli solo andata Il mio lungo viaggio» (Наполи бір жолғы, менің ұзақ сапарым) атты өмірбаянын жариялады. Кітапта Мерола өмірі, жетістіктері, ауруы және оған қатысты көптеген басқа да мәселелер туралы айтады. Кітапқа Мероланың көптеген суреттері де қосылған. Ол 2006 жылдың 12 қарашасында 72 жасында, Кастелламмаре ди Стабиа (Неаполь) қаласындағы Сан Леонардо ауруханасының жансақтау бөлімінде тыныс алу қиындықтарынан көз жұмды. Қоштасу рәсімі 14 қарашада Неапольдегі Санта-Мария-дель-Кармине-Маджоре базиликасында өтті (Мерола осы шіркеуде үйленген және 1967 жылы Тотоның қоштасу рәсімі өткен). Саяси шенеуніктер, әріптестері және шіркеудің сыртындағы алаңда шамамен 40 мың адам қатысты. Кем дегенде жартысы Наполидің монументалдық зиратына қара тілік процессиясына қатысты, онда суретші жерленді.
Құрметтеулер
2000 жылы Сан-Ремо фестивалі барысында U2 әншісі Боно Вокс, «The ground beneath her feet» әнін орындап жатқанда, шұңқырға құлап, Марио Мероламен кездесті: алдымен ол оған бас иіп құрмет көрсетті, ал неаполитандық әнші оған қолдау көрсетіп, шапалақтады. 2004 жылы Хьюго Расс «The Merola Matrix» атты 16 әннен тұратын альбом шығарды, онда Расс Мероланың ескі әндерінің үнін және тіпті кейбір кино сахналарын пайдаланып, өзінің музыкасын неаполитандық суретшінің музыкасымен үйлестірді. 2005 жылы әнші «neomelodico» альбомын жазды, онда ол «neomelodico» жанрына жатпайтын, бірақ классикалық неаполитандық әндер мен Мероланың жетістіктерін орындайтын 16 трек орындады, осылайша Нарди оған құрмет көрсетті. Кейбір «neomelodici» әншілер Марио Меролаға арнап бірнеше ән жазды, олардың ішінде: «Faje parte 'e chesta storia» («Осы оқиғаның бір бөлігісің»), «il grande Merola» («Ұлы Мерола»), «al re Merola» («Меррола патшасы») және «Maestro Merola» («Мастер Мерола»). 2008 жылы ол Неапольде «Felicissima Sera» («Бақытты кеш») атты мейрамхана-мұражайын ашты, ол Марио Мероланың аңызымен байланысты. Мұражай әншінің фотосуреттерімен, заттарымен, пластинкаларымен, плакаттарымен, костюмдерімен, хаттарымен, обложкаларымен және газет беттеріндегі мақалаларымен толықтырылды. Ол Роберто мен Франческоның ұлдары Миммо мен Валентино Маннаның және дизайнер Надия Вандерлингтің күш-жігерінің арқасында құрылды. Мероланың суреттерінде Диего Армандо Марадона, Майк Бонгиорно, Франко Франчи, Орнелла Мути, Джонни Дорелли, Витторио Гассман және Адриано Челентано да бар. Бөлмеде сондай-ақ Эдуардо Де Филиппоның 1976 жылғы 29 қазанда Меролаға жазған хаты да сақталған. 2009 жылы ұлы әншіге Неапольдің Сант-Анна алле Палуди ауданында ескерткіш тақта орнатылды. Скульптор Доминик Сепе жасаған тақтада: «Марио Мерола – неаполитандық әндердің әлемдегі елшісі» деп жазылған. 2010 жылдың 18 қыркүйегінде алғашқы Марио Мерола мемориалы (ұлкен әншіге арналған музыкалық шара) өтті. Сан-Сиро-Портичи стадионында өткен концертке Франческо Мерола, Туллио де Пископо, Сал Да Винчи, Джиджи Финиссио, Джанни Фиореллино, Марио Да Винчи, Валентина Стелла, Глориана және Джиджи Д'Алессио қатысты. 2011 жылдың қараша айында Вигеванода «сценариат королі» Марио Мероланың құрметіне концерт өтті, ол бүкіл Еуропадан оның жанкүйерлерін жинады. 2013 жылы YouTube арнасында «Mario Merola Story» ашылды, онда ұлы суретшінің көптеген әндері орналастырылған.