«Париж қасқасы» (1933) – Гай Эндореның қорқыныш пен тарихи романы. 1870-71 жылғы Франко-прусс соғысы мен Париж коммунасының құпиялары. «Қасқалардың Дракуласы» делінеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Париж қасқыры (1933) – американдық жазушы Гай Эндордың қорқыныш романы, сонымен қатар тарихи көркем шығарма. Роман Франко-пруссия соғысы мен 1870-71 жылдардағы Париж коммунасының қайнаған оқиғаларында Бертран Кайе, осы атпен белгілі қасқырдың тағдырын баяндайды. Кейбір әдебиет сарапшылары осы кітапты Брам Стокердің "Дракуласымен" салыстырып, оны "қасқырлардың Дракуласы" деп атаған.
The Werewolf of Paris (1933) is a horror novel as well as a work of historical fiction by American writer Guy Endore. The novel follows Bertrand Caillet, the eponymous werewolf, throughout the tumultuous events of the Franco Prussian War and the Paris Commune of 1870–71. Some literature experts have compared this book with Dracula of Bram Stoker and they have identified it as the Dracula of Werewolves.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Көптеген готикалық көркем әдебиеттер сияқты, Париждің қасқыры да автордың өзінің ертегісінің фантастикалық элементтерімен күресін түсіндіретін кадрлық әңгімемен ашылады. Мұнда баяндаушы, аты-жөнін айтпаған америкалық, Парижде докторлық диссертациясын оқып жүр. Ол қоқыс жинаушылардың қолынан қолжазба табады. Ол оны "Галлие баяндамасы" деп атайды: отыз төрт парақ француз тілінде жазылған, 1871 жылы әскери соттың алдында сержант Бертран Кайеттің сұралмаған қорғанысы". Көршілес Питавалдармен ұзаққа созылған қақтығыста өзін-өзі жойған қарғысқа ұшыраған Питамонт кланының ұрпағы Бертранд Рождество қарсаңында діни қызметкер Петамонт зорлаған жасөспірім қыздан дүниеге келеді. Бертран сәл сәл садистік және жыныстық құмарлықпен өседі, олар әдетте армандар түрінде көрінеді. Кейде армандарда ол қасқырға айналған нақты оқиғалар еске түседі. Оның өгей ағасы, Аймар Галлиз, баланы өсіреді (анасы Жозефина және қызметшісі Франсуазамен бірге), көп ұзамай Бертранның азабы туралы біледі. Бертран жезөкшеге шабуыл жасағаны, анасымен жыныстық қатынаста болғаны және өздерінің туған ауылында досын өлтіргенінен кейін Парижге қашып кетеді. Аймар Бертранды жергілікті қылмыстардың, мысалы, мәйіттерді қию және түрлі кісі өлтірулердің егжей-тегжейін зерттей отырып табуға тырысады. Бертран Франко-Прус соғысы кезінде Ұлттық гвардияға қосылады, аздап соғысады және асханада ерікті қызмет ететін қыздан, әдемі және бай Софи де Блюменбергтен махаббат табады. Софи, мазохист және өлімге деген құмарлық, Бертранға оның өзгеруінің зорлық-зомбылық әсерінен аулақ болуға көмектеседі, ол оның қанын сору үшін оның етін кесуге мүмкіндік береді. Аймар Бертранды Париж Коммунасы кезінде Парижде табады, бірақ махаббат Бертранды емдеді деп ойлап, ол әрекет жасамауға шешім қабылдайды. Софиді қасақана өлтіремін деп қорқып, Бертран бір түнде басқа біреуден тамақтануға шығады. Ол өз жауынгеріне шабуыл жасап тұрып, тұтқындалады. Аймар Бертранды ағашқа өртеп жіберуді қолдайды және сотқа Бертранның қылмыстарының қорытындысын береді, бірақ сот оны Ла Санте түрмесінің емханасында емдеуге жазалайды. Аймар Бертранды психикалық ауруханаға ауыстырады, өйткені реакциялық Версальдықтар Парижді қайтарып алғаннан кейін, коммунарлардың көпшілігі қаза тауып, көпшілікке өлтіріледі. Аймарға беймәлім, Бертран кішкентай камерада азап шегеді, оны ағасы келіп кеткенде есірткіге малды. Бертран ақырында Софи деп ойлаған басқа тұтқынмен бірге ғимараттан секіріп, өз-өзіне қол жұмсайды. Олардың өлімі Бертран мен Софидің өз-өзіне қол жұмсау фантазиясына ұқсас; нағыз Софи бұған дейін Бертраннан бөлініп кетуден бас тарта алмай, өз-өзіне қол жұмсады. Бұл оқиғадан кейін Париждегі зираттар туралы қалалық есептің сілтемесі келтірілген қорқынышты қосымша бар. Хабарламада "Сер С (Бертран) " деген адамның қабірінде "көктің денесі" бар екені айтылған, ол жер астында 8 жыл болғанмен, әлі де толық жойылмаған".
Like much Gothic fiction, The Werewolf of Paris opens with a frame story in which the author explains his struggle with the fantastic elements of his tale. Here the narrator, an anonymous American working on his doctoral research in Paris, discovers a manuscript in the hands of some trash pickers. He describes it as "the Galliez report: thirty four sheets of closely written French, an unsolicited defense of Sergeant Bertrand Caillet at the latter's court martial in 1871." A descendant of the cursed Pitamont clan, which destroyed itself in a long feud with the neighboring Pitavals, Bertrand is born one Christmas Eve to an adolescent girl who had been raped by a priest, Father Pitamont. Bertrand grows up with strange sadistic and sexual desires which are usually expressed as dreams. Sometimes the dreams are memories of actual experiences in which he had transformed into a wolf. His step uncle, Aymar Galliez, who raises the boy (along with his mother Josephine and a servant Françoise), soon learns of Bertrand's affliction. Bertrand flees to Paris after his assault on a prostitute, his incestuous union with his mother, and his murder of a friend in their home village. Aymar tries to find Bertrand by studying the details of local crimes, such as the mutilation of corpses and various murders. Bertrand joins the National Guard during the Franco Prussian War, doing little fighting and finding love from a girl who volunteers at a canteen, the beautiful and wealthy Sophie de Blumenberg. Sophie, a masochist and obsessed with death, helps Bertrand avoid the violent effects of his transformation by allowing him to cut into her flesh in order to suck her blood. Aymar finds Bertrand in Paris during the Paris Commune, but thinking that love has cured Bertrand, he decides not to take action. Fearing that he'll accidentally kill Sophie, Bertrand goes out one night to feed on someone else. He is caught attacking a fellow soldier and arrested. Aymar supports burning Bertrand at the stake, and provides the court with a summary of Bertrand's crimes, but the court sentences him to treatment at the infirmary of La Santé prison. Aymar transfers Bertrand to an asylum after the reactionary Versaillists have retaken Paris, with great loss of life among the Communards, who are executed en masse. Unbeknownst to Aymar, Bertrand suffers in a small cell, drugged when he is visited by his uncle. Bertrand eventually commits suicide by jumping from the building with another inmate whom he delusively believes is Sophie. Their deaths are similar to a suicide fantasy that Bertrand and Sophie enjoyed; the real Sophie had previously committed suicide on her own, unable to deal with her separation from Bertrand. The narrative proper is followed by a grisly appendix citing a municipal report on the cemeteries of Paris. The report indicates that the grave of one "Sieur C (Bertrand)" contained the body "of a dog, which despite 8 years in the ground was still incompletely destroyed."
Тарихи мазмұны
Франко-прусс соғысы және 1870-71 жылғы Париж коммунасы «Париж қасқыр адамы» романына тікелей аяқталған тұрғынат береді, алайда Эндоре 1848 жылғы төңкерістерге де көп сілтеме жасайды, сол кезде Аймар Париждегі қанағатсыз көше шайқастары кезінде дене мүшесінен айырылып, ауыр психикалық жарақат алған. Романда Бисмарк, Бланки, Курбе, Дюма, Хаусман және Тьер сияқты танымал тарихи тұлғаларға сілтемелер кездеседі. Эндоре қасқыр туралы әңгімені 19 ғасырдағы Францияның қыздырылған саяси ахуалын бейнелеу және оған сын айту үшін пайдаланады. Оның баяндаушысы Коммунаның шатасуы мен қателіктеріне циникалық тұрғыдан қарап, бірақ әрқашан капиталистік жүйенің теңдесі жоқ қатыгездігі тұрғысынан бағалайды. Капитализм мен аристократияның біріккен күштерімен Коммунаның қанды түрде басып тасталуына қатысты бір сәтте Эндоренің баяндаушысы: «Коммуна Ла-Рокет түрмесінен елу жеті адамды атып тастады. Версаль оған 1900 адаммен жауап берді. Осы салыстыруға мынаны қосыңыз: Бүкіл танымал Террор билігі он бес ай ішінде 2596 аристократты гильотинаға жіберді. Ал Версальдықтар бір апта ішінде атыс жасау отрядының алдында 20 мың қарапайым адамды өлтірді» дейді.
The Franco Prussian War and the Paris Commune of 1870–71 provide the immediate backdrop to The Werewolf of Paris, although Endore also makes many references to the Revolutions of 1848, when Aymar was physically disabled and traumatized amid the intense street fighting in Paris. The novel is filled with allusions to notable historical figures including Bismarck, Blanqui, Courbet, Dumas, Haussmann, and Thiers. Endore uses the werewolf narrative to depict and comment on the fervid political climate of France in the nineteenth century. More specifically, his narrator comments cynically on the confusions and mistakes of the Commune, but always in the context of the unsurpassed brutality of the capitalist system. In a characteristic passage referring to the bloody suppression of the Commune by the combined forces of capitalism and aristocracy, Endore's narrator points out that the "Commune shot fifty seven from the prison of La Roquette. Versailles retaliated with nineteen hundred. To that comparison add this one. The whole famous Reign of Terror in fifteen months guillotined 2,596 aristos. The Versaillists executed 20,000 commoners before the firing squads in one week."
Шабыт
Роман француз генералы Франсуа Бертранның нағыз оқиғасынан шабыт алады, ол "некрофильдік сержант" немесе "Монпарнас вампирі" деп танымал. 1848 және 1849 жылдар аралығында Бертран бірнеше француз зираттарында, әсіресе Парижде орналасқан Пере-Лашез және Монпарнас некропольдерінде, некрофилия және каннибализмге әкелген қатыгездік ұстамаларға тап болды. Бертран ұсталды және француз билігі жүргізген әскери сотта сотталды. Франсуа Бертранның әрекеттері туралы мәлімет ағылшын ғалымы Сабина Баринг Гулдтың 1865 жылы жарық көрген "Қасқырлар кітабы" атты еңбегінде сипатталған.
The novel draws inspiration from the true story of the French general, Francois Bertrand, infamous as "the necrophilic sergeant" or "the vampire of Montparnasse". Between 1848 and 1849, Bertrand experienced brutal fits that led to acts of necrophilia and cannibalism in several French cementeries, particularly in Pere Lachaise and Montparnasse, both necropolises located in Paris. Bertrand was apprehended and faced trial in a court martial conducted by the French authorities. The account of Francois Bertrand's actions was chronicled in the treatise titled The Book of the Werewolves by the English scholar Sabine Baring Gould, published in the year 1865.
Қабылдау
"Париждің қасқыры" жарық көргеннен кейін "Нью-Йорк Таймс" басылымының бестселлерлер тізіміне енді. Триллер матамен қапталған алғашқы басылымның (оң жақтағы суретте) көптеген таралымдарын басып шығарды, қазір бұл басылым сирек кездеседі. Ұлы депрессияның салдарынан қиын жағдайда болған Эндор, қолжазбаны Farrar & Rinehart компаниясына бір реттік төлемге сатты, осылайша оның кейінгі табысынан авторлық гонорар алмады. Эндордың келесі романы "Бабук" (1934) солшыл "Авангард Пресс" баспасынан шыққандықтан, бұл оқиғаға сенуге болады, бірақ бұл туындының революциялық Гаити тақырыбы Farrar & Rinehart үшін тым қауқыпты болып көрінген болуы мүмкін. 1940-1950 жылдары танымал ғылыми-фантастика және детектив жазушылары Энтони Бухер мен Дж. Фрэнсис Маккомас "Париждің қасқыры" романын "фантазия, психопатология және тарихтың тамаша үйлесімі" деп сипаттады. Роберт Блох бұл кітапты өзінің сүйікті қорқыныш романдарының тізіміне қосты. Базил Коппер "Париждің қасқыры" кітабын "жақсы жазылған әдеби туынды, сонымен қатар қызықты және мұқият зерттелген клиникалық оқу" деп атады. Соңғы кезде Брайан Стейблфорд осы кітапты "қасқыр туралы роман ретінде қарастыруға лайық" деп бағалады. Белгиялық жазушы, аудармашы, сыншы және демонолог Жак Финне 1987 жылғы "Париждің қасқыры" кітабына жазған кіріспесінде былай деді: "Париждің қасқыры" ликантропия әдебиетінде Брам Стокердің "Дракуласы" вампиризм әдебиетіндегідей классика болып табылады.
The Werewolf of Paris was a #1 New York Times bestseller upon publication. The thriller went through numerous printings of the clothbound first edition (pictured above right), now increasingly rare. It is rumored that Endore, suffering under the impact of the Great Depression, sold the manuscript outright to Farrar & Rinehart for a flat fee, thus receiving no additional royalties from its subsequent success. Given that Endore's next novel, Babouk (1934), was published by the leftist Vanguard Press, this story could have merit, although that work's revolutionary Haitian subject matter might simply have proven too controversial for Farrar & Rinehart. Anthony Boucher and J. Francis McComas, notable sci fi and mystery writers in the 1940s and 1950s, described The Werewolf of Paris as a "superb blend of fantasy and psycho pathology and history." Robert Bloch included The Werewolf of Paris on his list of favourite horror novels. Basil Copper described The Werewolf of Paris as "a well written work of literature, as well as an exciting and carefully observed clinical study." More recently, Brian Stableford praised the book as "entitled to be considered the werewolf novel." In addition the Belgian writer, traslator, critic and demonologist Jacques Finné, in his introduction to the 1987 version of The werewolf of Paris, commented: The werewolf of Paris is to lycanthropic literature what Dracula of Bram Stoker is to vampirism: a classic.
Киноға бейімделу
Эндор Universal Studios-та жұмыс істегеніне қарамастан, «Париждің қасқыры» (The Werewolf of Paris) «Лондонның қасқыры» (1935) немесе «Қасқыр адам» (1941) фильмдерінің негізі болған жоқ. Hammer Film Productions компаниясының «Қасқырдың қарғысы» (The Curse of the Werewolf, 1961) романының саяси мазмұнының көп бөлігі жойылған, он тоғызыншы ғасырдағы Испанияда орын алған оқиғаның алғашқы бейімделуі болды. «Адамқұрт туралы аңыз» (Legend of the Werewolf, 1975) он тоғызыншы ғасырдағы Парижде өтеді және романның кейбір аспектілерін көрсетеді, бірақ Эндор автор ретінде көрсетілмеген. Дегенмен, Эндордىڭ туындылары сияқты, «Адамқұрт туралы аңыз» да әлеуметтік иерархияның құрбандарының (адамдар мен адам емес жандардың) қиындықтарына сезімтал.
Despite the fact that Endore worked for Universal Studios, The Werewolf of Paris served as the basis for neither Werewolf of London (1935) nor The Wolf Man (1941). Hammer Film Productions' The Curse of the Werewolf (1961) was the first adaptation of the story, although now set in nineteenth century Spain, with little of the novel's political content. Legend of the Werewolf (1975), set in nineteenth century Paris, reflects aspects of the novel, but Endore is not credited. Even so, like Endore's fiction Legend of the Werewolf is sensitive to the hardships of the working classes and other victims (human and non human) of social hierarchy.