Кіріспе

Манонмони Ама Найду ОЛС (туған аты Пиллэй; 30 қараша 1908 – 25 желтоқсан 1993) немесе Ама Найду – Оңтүстік Африкалық апартеидке қарсы күрескер.

Отбасы және ерте өмірі

Найду Оңтүстік Африка үнді қауымынан шыққан және Преториядағы Азия базарында дүниеге келген. Ол бастауыш білімін Претория бастауыш мектебінде алған. Ол жалғыз қыз болған және 8 бауыры болған. Оның ата-анасының отбасылық бизнесі болған. Ол отбасын және шаруаны күтуге міндетті болғандықтан, жеке мансапқа ұмтылмаған. 1934 жылы 26 жасында Нарансами Рой Найдуға үйленген. Ол Махатма Гандидің жақын досы және адал сатьяграхи болған Тэмби Найдудың ұлы еді. Ол балаларын Гандидің жетекшілігімен Йоханнесбургтегі Толстой шаруашылығына оқуға жіберген. Рой Найду Толстой шаруашылығына барған балалардың қатарында болды, онда ол қарапайым өмір салты мен өзін-өзі қамтамасыз етуге үйренген. 1914 жылы Ганди Оңтүстік Африкадан кеткен соң Рой Найду Феникс жігіттерімен бірге Рабиндранат Тагордың Ашрамына, Шантиникетанға барды. Олар екі жыл бойы сол жерде тұрып, өнер мен қолөнерге, сондай-ақ үнді мәдениеті мен тіліне бейімделді. Кейін олар Сабармати ашрамына көшті.

Саяси белсенділік

Найдудың күйеуі Рой 1928 жылы Оңтүстік Африкаға оралды. Ол кәсіподақ қозғалысында жұмыс істей бастады және Оңтүстік Африка Коммунистік партиясына (CPSA) қосылды. Найду онымен тығыз жұмыс істеді. Ол 1946 жылғы Пассивті қарсылық науқанына оның қасында қосылып, батылдықпен түрме жазасын өтеді. 1952 жылы ол қайтадан қарсылық науқанына қатысып, тағы да түрмеге қамалды. 1954 жылы Оңтүстік Африка әйелдер федерациясына (FEDSAW) қосылып, оның атқару комитетіне сайланды. Ол Клиптаундағы Халық конгресіне қатысып, «Азаттық хартиясын» қабылдауға атсалысты. 1956 жылы ол 20 000 әйелмен бірге паспорт заңдарына қарсы одақ ғимаратына шеру тартты. Ол Йоханнесбургте өткен дерлік барлық науқандар мен шерулерге қатысты. Шам жағып жүріс, түнгі күзеттер болды, ал 1963 жылы ол апартеид үкіметі құрған Оңтүстік Африка Үнділер кеңесінің құрылуына наразылық білдіру үшін одақ ғимаратына шеру тартты. Ол ашық пікір білдіретін, саяси қызметке қатысуға дайын адам болды. Ол барлық балаларының (Шанти, Индрес, Мурти, Рамни және Према) апартеидтік қауіпсіздік полициясымен тұтқындалуына, ұсталуына, азапталуына және мазақылануына куә болды, бірақ соңына дейін нық тұрды. Найдулар үйі әрқашан қызу белсенділік ошағы болды. Мұса Котан, Нельсон Мандела, Уолтер Сисулу және тағы да көптеген көшбасшылар үнемі сонда қонақ болып тұратын. Мандела оның краб карриін қатты жақсы көретін.

Өлім

1993 жылғы 25 желтоқсанда ол қайтыс болды, Оңтүстік Африкадағы барлық азаматтардың сайлау құқығымен өткен алғашқы көпұлтты сайлауларға шамамен екі жыл қалғанда. Найду 2006 жылы қайтыс болғаннан кейін Лутули орденінің күміс медалімен марапатталды.