Кіріспе

Балық түрлері

Linophryne arborifera, немесе жарқыраған жемқор (illuminated netdevil), – Linophrynidae тұқымдасына жататын, барлық тропикалық және субтропикалық мұхиттардың 1000 м (3300 фут) тереңдігінен төмен, батиал аймағында кездесетін шарабақ. Оның ұзындығы 77 мм-ге дейін жетеді. Аналығы жетілген, паразиттік атасынан әлдеқайда ірі.

Сипаттамалары

Linophryne arborifera тікелей аударғанда "зығыр өсіретін ағаш бақасы" деген мағынаны береді, грек тілінен. Аналық Linophryne басында жарқыраған әртүрліше ілмекке (esca, латынша "тағам") ие, сонымен қатар төменгі жақ сүйегінен төңкерілген көп тармақты барбель ілінген. Барбель жіпшелерінде одан да көп биолюминесцентті органдар орналасқан. Ұзындығы 77 мм (3 дюйм) дейін жететін аналықтар еркектерге қарағанда айтарлықтай ірі, ал еркектердің ұзындығы шамамен 15 мм (0,6 дюйм) ғана. Метаморфозға ұшырағаннан кейін олардың түсі қара болады. Оларда қабыршақтар мен желатин тәрізді тері жоқ. Линофриндер басқа кератиоидтардан арқа қанатында 3 (кейде 4) сәуле, қонысқау қанатында 3 (кейде 2 немесе 4) сәуле, жең қанатында 5 (кейде 4) сәуле және сол жаққа ашылатын (sinistral) ануспен ерекшеленеді. Линофриндердің еркектердің көздері өте жақсы жетілген және кератиоидтардың арасында ерекше – түтікше тәрізді және сәл алға қарай бағытталған. Линофриндердің еркектердің мұрын тесіктері де үлкен және жақсы жетілген.

Тарату

Linophryne arborifera барлық тропикалық және субтропикалық мұхиттарда 1000 метрден аса тереңдікте табады.

Тамақтандыру

Линофрин тұқымдасына жататын жануарлардың жеміне балықтар мен қабықшалылар кіреді. Еркектер аналыққа жабысып, одан қоректену арқылы өмір сүреді. Олар аналықтың құрсақ жағына жақтарымен жабысады. Олардың арасындағы қан тамырлары мен тіндер бірігіп, аналықтан еркекке қоректік заттардың өтуіне жағдай жасайды. Құрсақтары бос еркектердегі метаморфоздан кейін еркін өмір сүру кезеңінде тамақтана алмайтындарын анықтаған ғалымдар, линофрин еркектерінің тамақтана алмайтынын айтады. Сонымен қатар, осы еркектердің жоғарғы және төменгі жақтарындағы "қысқа және жуан" тісшелердің құрылысы олжаны ұстауға қолайсыз болып көрінеді, ал асқазан-ішек жолы жетілмеген. Қазіргі талдам бойынша, еркектер аналыққа жабыспаса, бірнеше айдан кейін өледі.

Өсу және көбею

Linophrynidae тұқымдасында еркектер міндетті түрде жыныстық паразиттер болып табылады. Бекінген еркектерге келгенде, олар көбінесе басы алға қарап, анусқа жақын құрсаққа төмен қарап бекітілген күйде табылады. Қазітке дейін табылған барлық мысалдарда, әрбір аналыққа тек бір ғана еркек бекінген, бұл басқа кейбір шарапшы балық түрлерінен өзгеше. Аналыққа бекінген еркегі жоқ және бос тіршілік ететін еркектердің жыныс мүшелері жетілмегендіктен, олардың пісіп, көбейе алуы үшін бекінуі қажет болып көрінеді. 77 мм аналық Linophryne arborifera, 15 мм паразиттік еркегімен бірге, жыныстық тесіктен шығып тұрған желатин тәрізді массаның (барлық лофи формалы балықтарға тән "жұмыртқа салағы" немесе "жамылғы", көбею құралы) ішінде көптеген жұмыртқалары бар екендігі байқалды; диаметрі 0,6–0,8 мм жұмыртқалар кез келген цератиоид балықтарының арасындағы ең ірілеріне жатады.

Биолюминесценция

Терең теңіздегі балықтардың бірнеше түрінің жарық шығаратын мүшелері бар, олардың көмегімен олжаны тартып алады. Линофрина туысының аналықтары басындағы жарық органынан өзге, жарық шығаратын мүшелері бар сақалдақтарына (барбельдеріне) ие. Л. арбориферадағы жоғарғы жарық органы инжуырлы пиязға ұқсайды және жарық бактерияларын қамтиды. Теңіз балдырларының жапырақтарына еске түсетін сақалдақтарда бактериялар жоқ, бірақ күрделі паракристалл фотогенді гранулалар бар. Эска эктодермадан пайда болса, сақалдақ мүшелері мезодермадан дамитын болуы мүмкін.