Латвиядағы Ілұксте қаласының тарихы

Кіріспе

Латвиядағы Ilūkste қаласы (латыш. Ilūkste; орыс. Illuxt) – Латвияның Селония аймағындағы Аугшдаугава муниципалитетіне қарасты қала. 2020 жылғы мәлімет бойынша, халқы 2216 адамды құрайды.

Тарих

Қазіргі Илюксте аумағын ежелгі Балтық тайпасы – селониялықтар мекендеген. Илюксте елді мекен ретінде 16 ғасырдың басында, Ливон Конфедерациясының құрамына кірген кезде және Даугавпилс комтурының басқаруымен өсе бастады. Илюксте алғаш рет 1559 жылы граф Каспер Зибергтің иелігіндегі шағын ауыл ретінде жазбаларда кездеседі. Ливон орденінің секуляризациясынан кейін Илюксте Курляндия және Семигалия герцогтігінің құрамына енді. 1567 жылы Илюкстеде лютеран шіркеуі салынды. Осы кезеңде көптеген орыс ескі нанымдылары (старообрядшылар) Илюкстеге пана тапты. 17 ғасырда жергілікті жер иесі Бартоломей Зиберг швед басқаруындағы Ригадан қуылған иезуиттерге баспана берді. Осының нәтижесінде 1690 жылы Илюкстеде ағаштан салынған католик шіркеуі пайда болды. 18 ғасырда иезуиттер екі мұнаралы католик шіркеуін салды, ол сол кезде Латвиядағы ең ірі шіркеулердің бірі болды. 1795 жылы Курляндия герцогтігі Ресей империясына қосылғаннан кейін, Литва, Беларусь және Даугавпилс қалаларының торабындағы стратегиялық орнының арқасында Илюксте маңызды сауда қаласы мен аймақтық орталыққа айналды. 1816 жылы Илюкстеде униат шіркеуі салынды. 19 ғасырда Илюкстеде көптеген еврей саудагерлері қоныстанды және жыл сайын жәрмеңкелер өткізілді. 1840 жылы жақын жерде Санкт-Петербургтен Варшаваға дейінгі тас жол салынды, бұл одан әрі дамуға түрткі болды. 1865 жылы жаңа лютеран шіркеуі салынды. 1873 жылы Даугавпилс-Тильзит темір жолы қаладан өтті. 1910 жылы Илюкстеде орыс мұғалімдер институты ашылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Илюксте майдан желісінде орналасқан еді, ал соғыс аяқталған кезде қала толығымен қирады. Илюкстеде тұрған үйлердің бірі де зақымдалмады, барлық шіркеулер де қирады. 1917 жылы Илюкстеге қала құқығы берілді, бірақ ол соғысқа дейінгі өркендеу деңгейін толыққанды қалпына келтіре алмады. 1927 жылы қалада жаңа мектеп ғимараты салынды және латыш ақыны, драматургі және сол кездегі Білім министрі Райнис ашылу салтанатына қатысты. Кеңес кезеңінде бірқатар өнеркәсіп орындары Даугавпилс қаласынан Илюкстеге көшірілді.

The territory of modern Ilūkste was inhabited by the Selonians, an ancient Baltic tribe. As a settlement Ilūkste started to grow in the beginning of the 16th century when it was part of the Livonian Confederation and was administered by the Komtur of Daugavpils. Ilūkste was first mentioned in written sources in 1559 as a small village, part of the estate lands of Count Kasper Sieberg. After the secularization of the Livonian Order, Ilūkste became part of the Duchy of Courland and Semigallia. In 1567 a Lutheran church was built in Ilūkste. Many Russian Old Believers found refuge in Ilūkste during this period. During 17th century local landowner Bartholomew Zieberg offered refugee to Jesuits who were expelled from Swedish controlled Riga. As a result, a wooden Catholic church was built in Ilūkste in 1690. In the 18th century Jesuits constructed a large Catholic church with two towers which at that time was one of the biggest in Latvia. After the Duchy of Courland was incorporated in the Russian Empire in 1795, thanks to its strategic location at the crossroads of Lithuania, Belarus and Daugavpils, Ilūkste became an important trade city and regional center. In 1816 a Uniate church was built in Ilūkste. In the 19th century many Jewish merchants settled in Ilūkste and annual fairs were held. In 1840 a highway from St. Petersburg to Warsaw was constructed nearby which stimulated further development. In 1865 a new Lutheran church was built. In 1873 the Daugavpils Tilsit railway line was constructed through the town. In 1910 a Russian teacher institute was opened in Ilūkste. In World War I, Ilūkste was situated on the fighting front line, and by the war's end the city was totally destroyed. There were no intact houses left in Ilūkste and also all churches were damaged. Ilūkste was granted town rights in 1917 however it never fully regained its pre war level of prosperity. In 1927 a new school building was constructed in town and Latvian poet, playwright and at that moment Minister of Education Rainis participated in the opening ceremony. During the Soviet period, some industries shifted from Daugavpils to Ilūkste.