Кіріспе

1846–1856 жылдар аралығында Жемму және Кашмирдің алғашқы махаражасы.

Ерте өмір

Гүлаб Сингх 1792 жылғы 17 қазанда индус догра раджпут отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Кишор Сингх Жамвал болды. 1809 жылы Ранжит Сингхтің әскеріне қосылып, 12 000 рупиялық жагир мен 90 жылқыға ие болды. Олардың еңбегінен бөлек, отбасының аймақпен тығыз байланысы Кишор Сингхтің Лахор сотында кандидат ретінде қаралуына себеп болды. 1821 жылы Гүлаб Сингх Раджа Агарулла Ханнан Раджуриді және Раджа Тегх Мохаммад Сингхтен (сонымен қатар Сайфулла Хан деп те аталды) Киштварды жаулап алды.

Джаммудың ражасы

1822 жылы Кишор Сингх қайтыс болды, ал Гүлаб Сингхті оның үстемдігіндегі Ранжит Сингх Джаму ражасы ретінде бекітті. Джаму ражасы (генерал-губернаторы/басшысы) ретінде Гүлаб Сингх Сикх империясының ең күшті басшыларының бірі болды. Императорлық және феодалдық армия жүйесі бойынша, ол 3 жаяу әскер полкі, 15 жеңіл артиллерия зеңбірегі және 40 гарнизондық зеңбіректен тұратын жеке армияны ұстауға құқылы болды. 1824 жылы Гүлаб Сингх қасиетті Мансар көлінің жанындағы Самарта бекінісін жаулап алды. 1827 жылы ол Сикх армиясының бас қолбасшысы Хари Сингх Нальвамен бірге Шайду шайқасында Сайид Ахмед басқарған Ауған көтерілісшілерінің тобымен шайқасып, оларды жеңді. 1831 және 1839 жылдар аралығында Ранжит Сингх Гүлаб Сингхке Солтүстік Пенджабтағы тұз кендерінің жагирін және Раджа Дхян Сингхтің бұрынғы сенімді серіктерін сыйлады.

Лахордағы интрига

1839 жылы Ранжит Сингх қайтыс болғаннан кейін Лахор үш Джамму ағайындысының қатысы бар қастандықтар мен интригалардың орталығы болды. Олар әкімшілікті ханзада Нау Нихал Сингхтің қолына жүктеді, ал Раджа Дхиан Сингх премьер-министр болды. Бірақ 1840 жылы әкесі Махараджа Харак Сингхтің жерлеу рәсімі кезінде Нау Нихал Сингх және Гулаб Сингхтің ұлы Удхам Сингх күмәнді жағдайда, ескі кірпіш қақпасы құлап, қаза тапты. 1841 жылғы қаңтарда Ранжит Сингхтің ұлы Шер Сингх Лахор тағына таласты, бірақ Джамму ағайындары оны жеңіске жеткізбеді. Қорғау Гулаб Сингхтің қолында болды. Кейін Гулаб Сингхтің кіші інісі Сучет Сингх және жүрегі туысы Хира Сингх та өлтірілді. Әкімшілік құлағаннан кейін Халса әскері жалақысының өтелмеген сомасын талап етті. 1844 жылы Лахор соты Гулаб Сингхтен ақша алу үшін Джаммуға шабуыл жасауға бұйрық берді, өйткені ол Сатледж өзенінің солтүстігіндегі ең бай раджа деп есептелді және Лахор қазынасының көп бөлігін алған еді. Бірақ Гулаб Сингх Лахор сотымен келіссөздер жүргізуге келісті. Бұл келіссөздер нәтижесінде раджаға 27 лакх Нанакшахи рупиясы өтемақы төленді. Пәнджабтың бір бөлігін басып алғаннан кейін мұндай үлкен аймақты бірден басып алуға жеткілікті ресурсы болмағандықтан, британдықтар Гулаб Сингхті соғыс өтемақысы ретінде 75 мың Нанакшахи рупиясын төлейтін, тікелей оларға бағынышты махараджа ретінде мойындады. Лахордың ашулы сарай шенеуніктері Кашмир губернаторын Гулаб Сингхке қарсы көтеріліс жасауға итермеледі, бірақ бұл көтеріліс жеңіліске ұшырады, бұл үлкен дәрежеде Лахордағы ассистент-резидент Герберт Эдвардстың іс-қимылының арқасында болды. 1849 жылғы екінші сикх соғысында ол өзінің сикх әскерлеріне дезертирлік жасап, Пәнджабтағы туыстарымен бірге соғысуға рұқсат берді. Чушул және Амритсар шарттары Джамму патшалығының шығыс, оңтүстік және батыс шегараларын белгіледі, бірақ солтүстік шегарасы әлі анықталмаған еді. 1850 жылы Дард еліндегі Чилас бекінісі басып алынды. Махараджа Гулаб Сингх 1857 жылдың 30 маусымында қайтыс болды, оның орнын ұлы Ранбир Сингх бағындырды.

Гүлабнама

Диван Кирпа Рам, "Махараджаның жеке хатшысы және Махараджаның премьер-министрі болған Диван Джавала Сахайдың ұлы", Еминабад Дивандары әулетінен шыққан, 19 ғасырда парсы тілінде Гүлаб Сингхтің алғашқы өмірбаяны – "Гүлабнаманы" жазды. К. М. Паниккар "Гүлабнаманы" сенімді дереккөз деп сипаттайды.