Кіріспе

Сикх дәстүріндегі ашу немесе ыза Кродх (Gurmukhi: ਕਰੋਧ Karōdha) санскрит тіліндегі кродха (क्रोध) сөзінен туындайды, ол ашу немесе ызаны білдіреді. Бұл сикх философиясында құштарлықтың бастауы ретінде танылған сана жағдайы және осылайша бес жамандыққа жатқызылады.

Шарттары

Сикх дінінің қағидаларында 'кродх' және 'коп' (синоним) сөздері осы сезімді атау үшін қолданылады.

Сипаттама

Ол өзін тыныш қайнаудан бастап, ашуға дейін, тіпті физикалық зорлық-зомбылыққа дейін әртүрлі түрде білдіреді. Сикх жазбаларында кродх көбінесе "кам кродх" түрінде камамен (бес ұрының тағы біреуі) байланысты және бірге келеді. Бұл екі сөздің біріктірілуі тек ырғақтық эффект үшін ғана емес. Кродх (ашу) – камның (құштарлықтың) тікелей туындысы. Соңғысы, қанағаттандырылмағанда немесе қабылданбағанда, біріншісін тудырады. Жазбаларда кродх төрт отты өзеннің бірі ретінде де көрсетілген. Жамандыққа, зұлымдыққа және билеушілікке қарсы адал ашу немесе наразылық, кродх сияқты қанағаттандырылмаған құштарлық ретінде қарастырылмайды. "Гуру Грант Сахиб" кітабындағы көптеген өлеңдер, әсіресе Гуру Нанак пен Бхагат Кабир жазғандары, олардың заманындағы моральдық, діни және әлеуметтік бұрылысқа наразылықтарын күшті сөздермен жеткізеді.

Шешім

Сикх өмірінен ашудың (кродх) зиянды ықпалын жоюға ұмтылуы керек. Ашу кішіпейілділік (нимрата) және Құдайға толық сенім арту арқылы бағынысқа түсіріледі.

Жазба орындары

Зорлық-зомбылық, құштарлық, қызғану және ашу-ыза, – дейді Гуру Нанак, – төрт отты өзен сияқты; оларға түскендер күйіп кетеді, ал олардан өтуге, о, Нанак, тек Құдайдың рақымы көмектеседі (GG, 147). Басқа жерде Гуру Нанак былай дейді: «Құштарлық пен ашу денеді алтынды еріткендей ерітеді» (GG, 932). Гуру Аржан, бесінші сикх гуруы, ашу-ызаның зұлымдығын мына гимнде сипаттайды: «О, ашу-ыза, сен күнәкарларды құл қылып, содан кейін маймыл сияқты олардың айналасында секіріп ойнайсың. Сенің жаныңда адамдар төмендеп, Өлім елшілері оларды түрлі жазалармен жазалайды. Мәрмеші Құдай, алшақтардың азаптарын жояды, о, Нанак, тек Ол ғана құтқарады» (GG, 1358). Гуру Рам Дас, төртінші сикх гуруы, ашу-ызаның қауіптілігі туралы ескертеді: «Ашуға берілген адамдарға жақындамаңыз» (GG, 40). Гуру Аржанның ашу-ызамен күресу жөніндегі нұсқауы: «Ешкімге ашуланбаңыз, өзіңізді іздеңіз және әлемде қарапайымдықпен өмір сүріңіз. Осылайша, уа, Нанак, Құдайдың рақымымен өмірдің мұхитынан өте аласыз» (GG, 259). Шейх Фарид, мұсылман әулиесі, оның көптеген гимндері сикхтердің қасиетті кітабында сақталған, бір шумағында былай дейді: «О, Фарид, саған жамандық жасағанға жақсылық жаса және жүрегіңде ашуды сақтама; сонда ешқандай ауру денеңе зиян келтірмейді және барлық бақыт сенің болады» (GG, 1381–82).