Кіріспе

Жүрек нервінің тармағы

Жоғарғы ларингеялық нерв – жүрек нервінің тармағы болып табылады. Ол жүрек нервінің төменгі ганглионының ортасынан шығады және жоғарғы мойын ганглионынан симпатикалық тармақ қосымша алады. Жоғарғы ларингеялық нерв екі тармаққа бөлінеді: ішкі ларингеялық нерв (оның сезімтал тармағы), ол көмекейдің шырышты қабығына сезімтал талшықтар жеткізеді, және сыртқы ларингеялық нерв (оның моторлық тармағы), ол крикотиреоид бұлшықын иннервациялайды.

Шығу тегі

Жоғарғы көмекейлік жүйке, шашаның төменгі түйінінің ортасынан басталады.

Курс

Жоғарғы ларингиялық жүйке көмекейдің бойымен, ішкі қарын артериясының терең жағынан төмен түседі, содан кейін екі тармаққа – сыртқы ларингиялық жүйке және ішкі ларингиялық жүйкеге – бөлінеді.

Сыртқы ларингиялық жүйке

Сыртқы ларингиялық жүйке – кіші, сыртқы тармақ. Ол көкірек-қалқанша без бұлшығының астынан, көмекейге төмен түсіп, крикотиреоид бұлшығын қамтамасыз етеді. Сыртқы тармақ крикотиреоид бұлшығын қозу арқылы дауыс бауларын керіп, дыбыс биіктігін арттырады. Сыртқы ларингиялық жүйке жұлындық торабына және төменгі жұлындық қысқыштың жоғарғы бөлігіне тармақтар жібереді, сондай-ақ ортақ қан тамыры артериясының артында жоғарғы жүрек жүйкесімен байланысады.

Ішкі ларингеялық жүйке

Ішкі кеуде нерві – ішкі тармақ. Ол қалқанша-жегілдек жарғаққа төмен түсіп, жоғарғы кеуде артериясымен бірге оны тесіп, көмекейдің шырышты қабығына таралады. Осы сезімтал тармақтарының бір бөлігі көмейқапқа, тілдің түбіне және көмейқап бездеріне таралады; ал қалғандары артқа қарай, көмей-жегілдек бүктемесі арқылы өтіп, көмекейдің кіреберісін қоршаған шырышты қабықпен және дауыс жолдарына дейін көмекейдің шырышты қабығын қамтамасыз етеді. Бір жіпше қалқанша бездің ішкі бетіндегі шырышты қабық астынан төмен түсіп, қайталанатын кеуде нервісімен қосылады. Дауыс жолдарының жоғары жағында көмекейдің сезімтал иннервациясы ішкі кеуде нервісі арқылы жүзеге асады. Дауыс жолдарының төменгі жағында қайталанатын кеуде нервісінің тармақтары арқылы жүзеге асады. Дауыс жолының өзі екі нервтен де қос иннервация алады.

Функция

Жоғары ларингиялық жүйке қалқанша-қылқандық бұлшық етін иннервациялайды.

Клиникалық маңызы

Жоғары ларингеалдық жүйке парализі дауыстың тонын өзгертеді және крикотиреоид бұлшығының парализі салдарынан жарылыс дыбыстарын шығару мүмкін болмайды. Парез басталғаннан кейін үш ай ішінде жақсару байқалмаса, зақымдану тұрақты болуы мүмкін. Екі жақты паралич шаршаған және қарлы дауысқа алып келеді. Ол қалқанша безін алып тастау операциясы (тиреоидектомия) кезінде зақымдануы мүмкін. Сыртқы ларингеалдық жүйкенің дистальды бөлігінің ең көп кездесетін анатомиялық вариацияларын және оның төменгі констриктор бұлшығымен байланысын түсіну маңызды, бұл жүйкенің денсаулығын көп жағдайда анықтауға және сақтауға мүмкіндік береді. Сыртқы тармақ тиреоидектомия немесе крикотиротомия кезінде зақымдануға осал, себебі ол жоғары қалқанша артериясының тікелей астында орналасқан. Дауыстың тоналдығын шығару қабілеті нашарлайды және дауыс тез шаршауы мүмкін (әдетте монотонды дауыс). Ішкі ларингеалдық жүйкенің тітіркенуі тамақ немесе судың ларингофаринкске түсуі нәтижесінде бақылаусыз жөтелге әкеледі. Бұл тармақтың зақымдануы (мысалы, операция кезінде), мойынға алдыңғы жақтан жасалатын хирургиялық тәсілмен байланысты, жөтел рефлексінің жоғалуымен және аспирациялық пневмония қаупінің артуымен қатар жүреді.