Кіріспе
Кипр Республикасының Конгресі Өкілдер палатасы (Βουλή των Αντιπροσώπων; Temsilciler Meclisi) – Кипр Республикасының ұлттық, бір палаталы заң шығару органы. Армян, латын және маронит кипрліктерін ұсынып отырған депутаттар мен үш бақылаушы бес жыл сайын пропорционалды өкілдік жүйесі бойынша сайланады. Орынның 30% түрік кипрліктеріне бөлінген, бірақ 1964 жылдан бері бұл орындар бос тұр. Кипр Республикасының Өкілдер палатасы – Еуропадағы толыққанды президенттік жүйедегі жалғыз заң шығарушы орган.
The House of Representatives (Βουλή των Αντιπροσώπων ; Temsilciler Meclisi) is the national unicameral legislature of the Republic of Cyprus. Members and three observers representing Armenian, Latin, and Maronite Cypriots are elected by proportional representation every five years. 30% of seats are allocated to Turkish Cypriots, but these have been vacant since 1964. The House of Representatives of Cyprus is the only legislature in Europe within a fully presidential system.
Сайлаулар
Жалпы сайлау, өкілеттік мерзімі аяқталып бара жатқан палатаның мерзімі бітетін айға дейін бір айдың екінші жексенбісінде өткізілуі тиіс. Өкілеттік мерзімі бітіп бара жатқан палата, жаңадан сайланған палата қызметін бастағанға дейін өкілеттіктерін сақтайды, бірақ осы уақыт аралығында, шұғыл және ерекше жағдайларды қоспағанда, ешқандай заң қабылдауға немесе кез келген мәселе бойынша шешім қабылдауға құқығы жоқ. Палата өкілеттік мерзімі біткенге дейін өз шешімімен тарауы мүмкін. Егер осылай шешім қабылданса, ол жалпы сайлау күнін де белгілеуі керек, ол шешім қабылданған күннен бастап 30 күннен кем емес, 40 күннен артық емес болуы тиіс. Палата өз-өзінен тараған жағдайда, жаңа сайланған палатаның алғашқы отырысының күнін де белгілеуі керек, ол жалпы сайлаудан кейін он бес күннен кешіктірілмеуі тиіс.
Қауымдастықтар
Конституцияның 62-бабының 1-тармағына сәйкес өкілдердің саны 50-ге тең. Олардың 35-ін грек-кипрлік қауымдастық, ал 15-ін түрік-кипрлік қауымдастық сайлайды. Алайда, 1964 жылдан бері түрік кипрлік мүшелер Палатаға қатыспады және Республика Конституциясына сәйкес түрік кипрлік қауымдастық арасында сайлаулар өткізілген жоқ. Осы бұрмашылыққа қарамастан, түрік кипрлік қауымдастыққа бөлінген орындар бос қалды. Бұл орындар түрік кипрлік депутаттар конституциялық ережелерге сәйкес сайланған жағдайда олардың тартуында болады. Дегенмен, Өкілдер палатасының, әсіресе комитеттердің жұмысын тиімді жүргізуі үшін 1985 жылдың шілдесінде 124-заңды қабылдау арқылы орын санын 80-ге көбейту туралы шешім қабылдады. Осы өкілдердің 56-сы (70%) Конституцияның 62-бабының 2-тармағында қарастырылғандай, грек-кипрлік қауымдастық, ал 24-і (30%) түрік-кипрлік қауымдастық тарапынан сайланады. Бұл шешім Палатаның қызметінің кеңеюімен және көптеген халықаралық парламенттік ұйымдарға қатысуымен байланысты туындады; заң шығарушы органның, әсіресе парламенттік комитеттердің кедергісіз жұмыс істеуі үшін 50 өкілдің саны жеткіліксіз болды.
Тарих
Алғашқы парламенттік сайлау 1960 жылдың 31 шілдесінде, ал Коммуналдық палаталар сайлауы 1960 жылдың 7 тамызында өтті. Олар отарлық заңнама негізінде және көпшілік сайлау жүйесіне сәйкес жүргізілді. Конституцияда елу өкіл болуы керек деп белгіленген, олардың ішінде грек қауымдастығы сайлаған отыз бес грек (70%) және түрік қауымдастығы сайлаған он бес түрік (30%). Алайда, жаңадан құрылған Өкілдер палатасының тиімді жұмыс істеуіне Конституцияның кемшіліктері себепті бастапқыдан-ақ кедергі келтірілді. Кипр Республикасының Конституциясы бірлескен конституциялық комитет тарапынан әзірленген. Ол азаматтардың негізгі бостандықтары мен құқықтарын қорғағанымен, сонымен бірге мемлекеттің тұрақты дамуына бөгет жасайтын жікке бөлетін элементтерді де қамтиды. Мәселе мынада, конституция сайлау заңына өзгерістер енгізу үшін грек және түрік кипрлік өкілдерінен бөлек көпшілік дауыс беруді, сондай-ақ муниципалитеттерге қатысты заңнаманы қабылдауды және баж салығы мен салықтарды енгізуді талап етті. Осылайша, азаған саны бар түрік кипрлік өкілдер осы мәселелер бойынша қабылданатын шешімдерді тоқтатуға мүмкіндік алды. 1961 жылы түрік кипрлік өкілдер осы құқығын пайдаланып, салық салу заңын кеңейту туралы заң жобасына, содан кейін табыс салығы туралы заң жобасына қарсы дауыс берді, нәтижесінде республика төрт жыл бойы тиісті табыс салығы заңсыз қалды. 1963 жылдың желтоқсанында болған қауымдар арасындағы зорлық-зомбылықтан кейін он бес түрік кипрлік өкілі палатадан шығып кетті және олардың орындары бүгінгі күнге дейін бос тұр. Сондай-ақ, мемлекеттік қызметтерде немесе мемлекеттік аппаратта лауазымдарды атқаратын барлық түрік кипрліктер де қызметтен бас тартты. Келесі мерзімдерде Өкілдер палатасы түрік шапқыншылығы мен оккупациясының салдарынан туындаған ауыртпалықты тең бөлу үшін арнайы заңнаманы қабылдау үшін атқарушы билікпен ынтымақтастық жасау және аралдың экономикасын жаңғырту, сондай-ақ жоғалып кеткендердің отбасыларына және көшірілген немесе зиян шеккен адамдарға көмек көрсету мақсатындағы басқа да заңнамалық шараларды қабылдау сияқты қосымша міндеттерді өз мойнына алды. Осыдан бері ол Кипр дауының әділ және тұрақты шешімі үшін Кипр халқының күресіне жергілікті және халықаралық деңгейде белсенді қатысуда.