Кіріспе

Орхустағы католик шіркеуі. Біздің Анамыз шіркеуі (Vor Frue Kirke) – Данияның Орхус қаласындағы ірі шіркеулердің бірі. Ол қала орталығында, Орхус соборынан (Århus Domkirke) көп алыс емес жерде орналасқан. Шіркеу мен оған қосымша құрылыстар Орта ғасырлар бойы, 1200 жылдардың соңынан 1500 жылға дейін бірнеше кезеңде салынған. Алғашқы шіркеу бұл жерде 1060 жылы салынған, бірақ оның болғанын дәлелдейтін жалғыз нәрсе – тас крипті ғана.

Тарих

Шіркеу бастапқыда Киелі Николай шіркеуі деп аталды, бірақ 1240 жылы доминикандық монастырының құрылысымен кеңейтілді, Vor Frue Kloster (Біздің ханымның монастырі), ал қазіргі шіркеу оның оңтүстік қанатын құрады. Данияда Реформациядан кейін шіркеудің атауы "Біздің ханым" шіркеуі болып өзгертілді, және король Кристиан III бұрын доминикандықтардың монастырі болған төңіректегі ғимараттардың аурулар мен мұқтаждарға арналған аурухана ретінде жұмыс істеуін бұйырды. Шіркеуге кейіннен қауымдық құқықтар берілді, ол оны ресми түрде аймақтағы діни қызметкерлердің орталығына айналдырды. 1250 мен 1500 жылдар аралығында шіркеу, ішінде үлкен мұнарамен бірге, айтарлықтай кеңейтілді. 1950 жылдары жөндеу жұмыстары кезінде шіркеудің астынан крипталық шіркеу табылды. Крипталық шіркеу шамамен 1060 жылға дейін салынған. Шіркеу содан бері 2000 жылы қайта жаңартылды.

Сырғанақ шіркеу

Крипталық шіркеу – Скандинавиядағы ең көне сақталған тас шіркеу. 1060 жылы ескі ағаш шіркеу қалаға жасалған шабуылда өртенгеннен кейін салынған, бұл шіркеу Әйелдер шіркеуінің негізгі ғимаратының астында орналасқан. 1950 жылдары табылғаннан кейін, ол қайта жаңартылып, 1957 жылдың 10 қарашасында қайта ашылды және қазір аптасына бір рет мисса өткізіледі. Дания Ұлттық мұражайының жөндеу жұмыстары кезінде екі қабір табылды – біреу баланың, біреу ересек адамның, сондай-ақ 14 ғасырға жататын 23 монета. Олардың бесеуі Любек қаласынан, ал қалғаны Гамбургтен алынған. Крипталық шіркеу бастапқыда Гамбург-Бремен архиепископы Адалберттің ықпалын әлсірету мақсатымен салынған, өйткені ол Данияның діни мәселелерінде үлкен рөл атқарды және Дания шіркеуінің басшысы болған. Свенд Эстридсен (1047–1074) Данияны 8 епископтыққа бөлді, ал 1060 жылы Кристиан Орхустың алғашқы епископы болды. Сол жылы крипталық шіркеу де салынды. Шамамен 1080 жылы осы жерде жаңа, үлкен шіркеу салынды, ол сол кездегі көптеген дат шіркеулері сияқты Әулие Николайдың есімімен аталады. 1180 жылы ол Орхустың алғашқы кафедралық соборы ретінде айтылды, бірақ доминикандықтар қалаға келгеннен кейін бұзылды. Келесі ғасырларда крипталық шіркеу туралы тарихи мәліметтер жоқ. Бір кезде бөлмелер қабырғаланып, қойма ретінде пайдаланылды, содан кейін шіркеу ұмытылды.

Монастыр

Доминикан монастырының нақты салынып біткен жылы белгісіз. Әр түрлі дереккөздер 1227 және 1239 жылдарын көрсетеді; әдетте, монастырь шамамен 1240 жылға қарай толық құрылған деп саналады. Реформация кезінде монастырь Әйелдер шіркеуінен бөлінді, сол кезде король Кристиан III (1534–1559) шіркеудің қалыпты шіркеу ретінде жұмыс істеуі керек деп шешті, ал монастырь ғимараттары аурухана және мұқтаждар үйі ретінде пайдаланылуы тиіс болды. 1888 жылы бұрынғы монастырьдың бір бөлігі ғимаратта тұратындар үшін шағын ғибадатханаға айналдырылды, ол кезде, қазіргідей, көбінесе қарттарға арналған.