Кіріспе

Грисчелли синдромы – сирек кездесетін аутосомалық рецессивті ауру, иммунодефицитпен қатар альбинизммен (гипопигментациямен) сипатталады және көбінесе балалық шақта өлімге алып келеді. Зерттеушілер бұл аурудың үш түрлі жіктемесін жасады, олар әртүрлі белгілермен және симптомдармен ерекшеленеді. 1-ші типті Грисчелли синдромы шаш пен терінің ерекше түсінің өзгеруімен қатар, мидың жұмысында ауыр бұзылыстарға байланысты. 2-ші типті Грисчелли синдромы тері мен шаштың гипопигментациясынан өзге, иммундық жүйеде аномалиялармен сипатталады. Ал 3-ші типте тек тері мен шаштың гипопигментациясы байқалады. Бұл тип иммундық жетіспеушілік немесе неврологиялық бұзылыстармен байланысты емес.

Белгілері мен симптомдары

Грисчелли синдромы – ерекше гипопигментациямен, жиі пиогендік инфекциялармен, бауыр мен көкбауырдың үлкеюімен, қандағы нейтрофилдердің және тромбоциттердің төмен деңгейімен, сондай-ақ иммунодефицитпен сипатталатын ауру. Көп жағдайда табиғи өлтіруші жасушалардың әрекетінің бұзылуы, кешіккен типтегі гиперсезімталдықтың болмауы және антигендік стимуляцияға жасушалардың пролиферациялық жауабының нашарлауы да байқалады. Бұл үш түрлі геннің жоғалуынан туындауы мүмкін, олардың әрқайсысы әртүрлі қосымша әсерлерге ие, нәтижесінде синдромның үш түрі пайда болады. Оның мұрагерлігі аутосомалық рецессивті. Бұл синдромда шашты қарастыру пайдалы болуы мүмкін. Жарық микроскопиясы астында бұл шаштарда миыққа жақын орналасқан, ірі және дұрыс емес меланин гранулалары көрінеді. Поляризацияланған жарық микроскопиясы астында шаштар біркелкі ақ түсті болып көрінеді. Грисчелли синдромының үш негізгі түрі бар: 1-түр, 2-түр және 3-түр. Грисчелли синдромымен ауыратын адамдардың терісі гипопигменттелген, ал шашы ақшыл, күміс түсті болады. Грисчелли синдромының 1-түріне шалдыққан адамдар мидың жұмысына қатысты ауыр проблемаларға тап болады, бұл әдетте дамудың тежелуі, зиякерлік жетілмеушілік, ұстамалар, гипотония және көздер мен көрудің бұзылуларымен сипатталады. Грисчелли синдромының 2-түріне шалдыққан адамдарда иммундық жүйеде бұзылыстар болады және олар қайталанатын инфекцияларға бейім; олар гемофагоциттік лимфогистиоцитозды дамытады, бұл органдар мен дене тіндеріне зақым келтіруі мүмкін. Грисчелли синдромының 3-түріне шалдыққан адамдарда тек тері мен шаштың түсінің өзгеруі байқалады.

Патофизиология

Меланоциттерде меланосомалар (меланин пигментін қамтитын көпіршіктер) микротүтіктер арқылы тасымалданады. Содан кейін олар Rab27A-мен байланысады, ол Slac2a және миозин Va-ны тартады. Бұл кешен меланосомаларды микротүтіктерден актин жіпшелеріне ауыстырады. Бұл ауысу меланосомаларды перинуклеарлық аймақтан жасуша перифериясына тасымалдау үшін қажет. Бұл ақуыздың кез келгенінің жоғалуы меланосомалардың тасымалын тоқтатады және гипопигментацияға алып келеді. Дегенмен, бұл үш ақуыз басқа жасушаларда бірлесіп жұмыс істемейді және RAB27A эффекттері «араласып, сәйкес келуі» мүмкін. Мысалы, Rab27 жою гипопигментацияны, сондай-ақ цитотоксикалық Т-жасушаларында цитотоксикалық өлтіру белсенділігінің жетіспеушілігінен туындаған иммунодефицитті тудырады (бұл көпіршік тасымалына да байланысты). Миозин Va жою иммунодефицитті тудырмайды, бірақ жүйкелік ақауларға әкеледі. Rab27A жетіспейтін балаларда кейбір жүйкелік проблемалар (мысалы, мидың зақымдануы) байқалуы мүмкін, бірақ бұл иммундық проблемалардың екіншілік салдары болып саналады, ал тікелей Rab27A жетіспеуінен емес. Munc13 4 де Грискелли синдромында қан кетудің пайда болуына қатысы бар екендігіне байланысты назар аударды. Munc13 4, Rab27a-мен өзара әрекеттесуі арқылы, тромбоциттерден тығыз гранулалардың шығарылуы үшін маңызды болып көрінеді. Мутацияланған Rab27a мен Munc13 4 арасындағы өзара әрекеттесу 2-типті Грискелли синдромында қан кетудің себебі болып табылады.

Менеджмент

Емдеу және таңдау жолы синдром түріне байланысты болады. Алайда, ұзақ мерзімді өмір сүру болжамы салыстырмалы түрде нашар. 2-ші типті синдром дереу, күшейтілген емдеу болмаса, 1-4 жыл ішінде қатерлі өтімге ұшырайды. Химиотерапия ремиссияға жеткізе алады, бірақ кейде бастапқы ауруды емдеуде тиімсіз болуы мүмкін және қайталануды тоқтатуға келмейді. Аллогендік сүйек миын трансплантациясы (БМТ) – бұл аурудың жалғыз емдеуші әдісі. Адамның ауыр неврологиялық зақымдануы және дамудың қалыптаспауы уақыт өте келе жақсармайды. Науқастарды емдеу үшін, жедел бактериялық инфекцияларға қарсы және профилактикалық антибиотиктерді қолдану үшін әрдайым агрессивті емдеу стратегиясы қолданылуы керек. Бұл мүмкін болатын салдарларды азайтуға және өмір сүру ұзақтығын арттыруға көмектеседі.

Епоним

Ол Париждегі (Франция) Некер балалар ауруханасының педиатрия профессоры Клод Грискеллидің құрметіне аталған.