Кіріспе

АҚШ-тағы деректерді қорғау АҚШ-тағы репортерлік құқық (журналисттік құқық, жаңалықтар қызметкерінің құқығы немесе баспасөз құқығы) – "репортердің конституциялық немесе заңдық құқық бойынша құпия ақпарат немесе дереккөздер туралы куәлік беруге мәжбүрленбеуден қорғалуы". АҚШ-та бұл көптеген юрисдикцияларда журналистерге құпия дереккөздерін жария етуден қорғау үшін берілген бірінші түзетуге немесе заңдық құқыққа сәйкес келеді. Бірінші, екінші, үшінші, бесінші, сегізінші, тоғызыншы, оныншы, он бірінші және округтік соттар білікті репортерлік құқық бар деп шешім қабылдады. 2013 жылғы АҚШ-тың Стерлингке қарсы ісінде Төртінші сот Branzburg ісіне сәйкес репортерлік құқықты мойындамады. Сонымен қатар, 49 штат және Колумбия округі журналистердің анонимді дереккөздерін қорғау үшін "қорғау заңдары" деп аталатын заңдарды қабылдады.

Әділет департаментінің нұсқаулары (АҚШ)

АҚШ Әділет департаменті жаңалықтарды қорғау мақсатында, баспасөзге қарсы сотқа шақыруды реттеу арқылы жасалған өзіндік нұсқаулар әзірледі. Бұл нұсқауларға сәйкес, үкімет сотқа шақыру туралы шешім қабылдамас бұрын, ақпаратты басқа, бұқаралық ақпарат құралдары емес, көздерден алуға барлық мүмкіндігінше тырысуы керек. Сонымен қатар, нұсқаулар федералды прокурорлардың баспасөз өкілдерімен келіссөздер жүргізуін және істің нақты қажеттіліктерін түсіндіруін талап етеді. Кез келген сотқа шақыру қағазын шығару алдында, Бас прокурор оны мақұлдауы тиіс. Бас прокурордың жаңалықтар құралдарының өкіліне сотқа шақыру қағазын беру туралы шешімін қарау келесі критерийлерге негізделеді: Қылмыстық істерде, бұқаралық ақпарат құралдарынан тыс көздерден алынған ақпарат негізінде қылмыс болды деген сенімді негіздеу болуы керек, сондай-ақ ізделіп отырған ақпараттың сәтті тергеу үшін маңызды екендігі, әсіресе кінәлі немесе кінәсіздікті тікелей анықтау үшін қажеттілігі болуы керек. Сотқа шақыру қағазын маңызды емес, шеткі немесе болжамды ақпарат алу үшін пайдаланбау керек. Азаматтық істерде, бұқаралық ақпарат құралдарынан басқа көздерге сүйене отырып, талап етілген ақпараттың маңызды іс бойынша сот отырысын сәтті аяқтау үшін маңызды екеніне сенімді негіздеу болуы керек. Сотқа шақыру қағазын маңызды емес, шеткі немесе болжамды ақпарат алу үшін пайдаланбау керек. Үкімет ақпаратты басқа, бұқаралық ақпарат құралдары емес, көздерден алуға сәтсіз тырысқан болуы керек. Баспасөз өкілдеріне сотқа шақыру жіберу, шұғыл жағдайлар болмаса, жарияланған ақпаратты тексерумен және жарияланған ақпараттың дұрыстығына қатысты айналадағы жағдайларды анықтаумен шектелуі керек. Тіпті жарияланған ақпарат бойынша сотқа шақыру туралы рұқсат беру туралы өтініштерді де, қорлау туралы шағымдарды болдырмау үшін мұқият қарау керек. Сотқа шақырулар мүмкіндігінше шектеулі тақырыпқа қатысты маңызды ақпаратқа бағытталуы керек, олардың қамту мерзімі уақтылы болуы керек және көп көлемде жарияланбаған материалды ұсынуды талап етуден аулақ болуы керек. Олар құжаттарды талап ету туралы уақтылы және орынды түрде хабарлауы керек. Бұл нұсқаулар баспасөзді қорғауға бағытталғандай көрінсе де, олар заң бойынша орындалатын, нақты немесе рәсімдік кез келген құқық немесе пайда жасалмайтынын нақтылайды. Сондай-ақ, бұл саясатта федералды үкіметтің бұзушылықтары үшін ешқандай нақты жаза қарастырылмаған. Егер федералды прокурорлар Бас прокурордан келісім алмаса, санкцияланған жазаның көлемі – әкімшілік сөгіс немесе басқа да тиісті тәртіптік шаралармен шектеледі. Шын мәнінде, кейбір соттар бұл нұсқаулардың "атқаруға болатын құқық тудырмайтынын" анықтады. Сондықтан, осы тәсілді қолданатын аймақтарда, жаңалықтар құралдары куәлік беруге мәжбүр болмай тұрып, осы саясатты қолдану үшін шағымдануға құқығы жоқ.

Джудит Миллер журналисттік артықшылықты пайдалануға тырысты

Журналистердің құпиялылығы мәселесі 2005 жылы Джудит Миллер мен Мэтью Купер журналистері қатысқан «Ин ре Миллер» ісінде бұқаралық ақпарат құралдарының назарына түсті. Миллер мен Куперге куәлік беру және ақпарат ұсыну үшін үкімді сотқа шақыру қағаздары жіберілді, соның ішінде Плэйм ісіне қатысты нақты және басқа барлық ресми дереккөздермен болған әңгімелерге қатысты жазбалар мен құжаттар. Екеуі де шақыру қағаздарына бағынудан бас тартып, журналистің құпиялылығын қорғады. Федералды округтік сот Миллер мен Куперді сотқа бағынбағандық үшін кінәлі деп таныды, ал Колумбия округінің апелляциялық соты соттың бұйрығын күшінде қалдырды. Миллер мен Купер апелляциялық сотқа шағымдануда Бірінші түзетудегі журналистің құқығы және жалпы құқық бойынша журналистің құқығы сияқты бірнеше қорғаныс ұстанымдарын келтірді. Апелляциялық сот Бірінші түзету және жалпы құқық бойынша талаптарды қабылдамады. Сот Миллер мен Куперді сотқа бағынбағандық үшін кінәлі деп танып, екеуін де он сегіз айға бас бостандығынан айырды. Үкім АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдануға дейін күшіне енбеді. Алайда АҚШ Жоғарғы Соты бұл істі қараудан бас тартты. Джудит Миллер 2005 жылдың 6 шілдесінде бастапқы он сегіз айлық жазасының қалған төрт айын өтеуге кірісті. Мэтью Купердің құпия дереккөзі оны құпиялылық туралы келісімнен босатты, сондықтан ол шақыру қағазына бағынып, сот алқасының алдында куәлік беруге келісті.

Конгресс ұсыныстары

2004 жылы АҚШ Өкілдер палатасында және АҚШ Сенатында федералдық қалқан заңын жасау мақсатында екі маңызды заң жобасы ұсынылды. Бірінші заң жобасын сенатор Ричард Лугар (R IN) және өкіл Майк Пенс (R IN) Сенат пен Палатада бірдей нысанда енгізді. Сенатор Кристофер Додд (D CT) Пенс/Лугар заңына қарағанда, көбірек қорғауды қамтамасыз ететін жеке заң жобасын ұсынды. 2006 жылы Родни А. Смолла журналист құпиясын қорғау мәселесі бойынша Сенаттың Әділет комитеті алдында куәлік берді. 2010 жылдың 2 желтоқсанында АҚШ дипломатиялық хаттарының жария болуына жауап ретінде Джон Энсинг (R NV) S.4004 заң жобасын ұсынды, ол АҚШ кодексінің 18-тарауының 798-бабын өзгертуге, нақты барлау қызметіне қатысты құпия ақпаратты жария ету үшін жазалар белгілеуге және басқа да мақсаттарға бағытталған. Бұл заң жобасы SHIELD Act деп аталғанымен, АҚШ-тағы қалқан заңдарымен көп ортақ емес.