Кіріспе

Испан зерттеушісі, отаршылдық губернатор Фрей Николас де Овандо (шамамен 1460 – 29 мамыр 1511) – ақсүйек отбасынан шыққан испан сарбазы және Испанияның әскери ордені Алькантара орденінің рыцары. 1502 жылдан 1509 жылға дейін ол Франсиско де Бобадилланың басқаруын тексеру және тәртіп орнату үшін Испания королі жіберген Индия (Испаниола) губернаторы болды. Овандо аралды күшпен "бағындырып", жергілікті американдықтарды және қарсылық көрсеткен испандықтарды таңбалады, ал тәртіпсіз отарлаушылар Испанияға тізгінмен қайтарылды. Ол жергілікті тайно халқы арасында енкомиенда жүйесін енгізді.

Ерте өмір

Николас де Овандо шамамен 1460 жылы Экстремадурада дүниеге келген. Кейбіреулер оның Брозаста туғанын айтады, бірақ Гонсало Фернандес де Овьедо оны жақсы білген және оның Касерес қаласының тумасы екенін мәлімдеді. Ол беделді отбасынан шыққан, капитан Диего де Касерес Овандо мен оның әйелі Изабел Флорестің екінші ұлы, ол Брозас қаласының тумасы еді. Овандо Алкантара әскери орденіне қосылды, онда ол шебер (Mestre немесе Maitre) немесе бас командир (Comendador Mayor) дәрежесіне жетті. 1156 жылы құрылған бұл испандық әскери орден, Реконкиста кезінде маврлармен бірге күрескен Темплиерлер орденіне ұқсас еді. Оның ағасы Диего де Касерес и Овандо болған.

Оны билеуші етіп таңдады

Ларес де Гуахабаның қолбасшысы ретінде Овандо испан католик монархтарының, әсіресе Кастилияның со pious королевасы Изабелла I-нің ықыласына бөенді. Сөйтіп, 1501 жылдың 3 қыркүйегінде Кристофер Колумб және басқалардың Франсиско де Бобадиллаға қатысты шағымдарына жауап ретінде Изабелла Бобадилланы Овандомен алмастыруды бұйырды. Овандо Индия, аралдар және Тьерра-Ферме провинциясының үшінші губернаторы атанды.

Америкаға сапары

1502 жылдың 13 ақпанында ол Испаниядан отыз кемеден тұратын флотпен аттанды. Бұл Жаңа дүниеге барған ең ірі флот болды. Отыз кемеде шамамен 2500 колонист сапар шекті. Колумбтың алдыңғы сапарларынан өзгеше, осы колонистер тобы Испания қоғамының әртүрлі топтарын көрсете алу үшін мұқият таңдалды. Испания тажы Вест-Индияны экономикалық жағынан дамытуды және осы арқылы аймақта Испанияның саяси, діни және әкімшілік ықпалын кеңейтуді көздеді. Оның ілесінде кейіннен Оңтүстік Американың батысын зерттеп, Инка империясын бағындырған Франсиско Писарро да келді. Тағы бір кемеде Бартоломе де лас Касас болды, ол Овандо мен оның қол астындағылары жасаған қиянаттарды жариялағандығы үшін «Үндістердің қорғаушысы» деп танылды. Осы экспедицияда Америкаға баруға тиіс болған туысы және жақын адамы Эрнан Кортес, Медельин қаласындағы үйленген әйелдің жатын бөлмесінен асығыс қашқанда алған жарақатының салдарынан сапарға шыға алмады. Экспедиция 1502 жылдың сәуір айында Санто-Домингоға жетті, оған Диего де Никуэса мен Лукас Васкес де Айллон да кірді. Кемеде сонымен қатар Friar Alonso de Espinar басқаратын 13 францискан монахы да болды, бұл аралдағы монахтардың жалпы санын 25-ке жеткізді.

Оның билігі

1502 жылы Овандо Испаньолаға келгенде, бір кездері бейбіт болған жергілікті тұрғындардың көтеріліске шыққандығын көрді. Овандо мен оның қол астындағылары бұл көтерілісті қанды науқандар, соның ішінде Жарагуа және Хигуэй қырғындары арқылы аяусыз басады. Овандоның Испаньоладағы билігі жергілікті тайно халқына қатыгездікпен қарағанымен әйгілі болды. 1492 жылы испандықтардың келуі кезінде тайно халқының саны туралы бағалаулар әртүрлі болды, Андерсон Кордова аралда ең көп дегенде 500 000 адам өмір сүргенін айтады. Бартоломе де лас Касастың мәлімдемесіне сәйкес, 1507 жылғы санақ бойынша соғыста қырғын, құлдыққа сату және аурулар салдарынан жергілікті халықтың саны 60 000 адамға дейін азайды, және бұл төмендеу тоқтамады. 1501 жылы Овандо испан тілінде сөйлейтін қара құлдарды Америкаға алғаш рет әкелуге бұйрық берді. Көптеген испан аристократтары құлдарды үйлерінде қызметшілер ретінде жұмыс істеуге мәжбүр етті. Оның лейтенанттары Хуан Понсе де Леон мен Хуан де Эскивельдің жасаған жаулауларынан кейін Овандо Испаньолада бірнеше қалаға негіз салды. Ол сондай-ақ тау-кен өнеркәсібін дамытты, Канар аралдарынан әкелінген қант қамысын өсіруді енгізді және Кариб теңізі бойынша зерттеу және жаулап алу экспедицияларын ұйымдастырды. Овандо испан отарлаушыларына жергілікті тұрғындарды мәжбүрлі еңбекке, энкомиенда деп аталатын жүйеге тартуға рұқсат берді, олар отарлаушыларға және Испанияға қайтып бара жатқан кемелерге азық-түлікпен қамтамасыз етуге тиіс болды. Жүздеген мыңдаған тайно халқы жақын жердегі кен орындарынан алтын өндіруге мәжбүрленіп қаза тапты. Арагон патшасы Фердинанд II, әйелі патшайым Изабелла I-ге берген өлім төсегіндегі уәдесіне сәйкес, 1509 жылы Овандоны Испанияға шақырып алып, жергілікті халыққа жасаған қатыгездігі үшін жауап беруге мәжбүр етті. Диего Колумб губернатор ретінде оның орнына тағайындалды, бірақ испан тәжі оған Америкадан әкелген мүлкін сақтап қалуға рұқсат берді.

Кейінгі жылдар

1509 жылы Испанияға оралғаннан кейін Овандоның іс-әрекеттері туралы көп мәлімет жоқ. Ол Алькантара орденінің штаб-пәтері орналасқан Брозас қаласында көп уақытын өткізген болуы мүмкін. 1511 жылдың ақпан айында Фердинанд Овандоға Солтүстік Африкадағы Оранға қарсы жорыққа қатысуға бұйрық берді. Бірақ бұл жорық өткізілмеді, алайда Овандо мамыр айының басында Севильяда орденінің бас жиналысында болды. 1511 жылдың 29 мамырында Овандо Севильяда қайтыс болды. Оның денесі Сан-Бенито-де-Алькантара монастырына көшірілді. Өсиеті бойынша ол шіркеу салып, монахтардан әр апта сайын дұға тартуын өтінді.