Орта Үнді-Арий тілдері: 600 б.з.д. – 1000 б.з. аралығындағы дамуы
Middle Indo-Aryan languages
Ортаңғы Үнді-Арий тілдері: 600 б.з.д. – 1000 ж. аралығындағы тілдер тобы, ежелгі және қазіргі үнді тілдерінің арасындағы кезең. Пали, Ардхамагхади, Пракриттер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индо-арий тілдерінің тарихи тобы б.з.д. 600 жылдан б.з. 1000 жылға дейін.
Historical group of Indo Aryan languages from 600 BCE to 1000 CE
Орта индо-арий тілдері (немесе орта индий тілдері, кейде орта индий тілдерінің бір сатысы болып табылатын пракриттермен шатастырылады) – индо-арий тілдері отбасының тарихи тобы. Олар Ежелгі индо-арий тілінің (OIA; Веда санскриті арқылы куәландырылған) ұрпақтары және қазіргі индо-арий тілдерінің – мысалы, хиндустани (хинди-урду), бенгал және панджаби тілдерінің алдыңғылары. Орта индо-арий (MIA) кезеңінің 600-ден 1000 жылға дейінгі мың жылдан астам уақытқа созғандығы есептеледі және көбінесе үш негізгі тармаққа бөлінеді. Алғашқы кезең Ашоканың жарлықтарындағы (б.з.д. 250 ж.) Ардхамағадхи және джайн агамдарымен, сондай-ақ Трипитакалардың пали тілімен ұсырылған. Ортаңғы кезең әртүрлі әдеби пракриттермен, әсіресе Шорасени тілімен және Махараштри мен Магадхи пракриттерімен ұсырылған. "Пракрит" термині көбінесе орта индо-арий тілдеріне де қолданылады (пракрта сөзінің мағынасы "табиғи", ал самскрит сөзі "жасалынған" немесе "тазартылған" дегенді білдіреді). Майкл С. Шапиро сияқты қазіргі ғалымдар барлық орта индо-арий тілдерін "пракриттер" деп жіктеуді қолдайды, ал басқалары бұл тілдердің тәуелсіз дамуын, санскриттен әлеуметтік және географиялық айырмашылықтармен бөлінуін атап көрсетеді. Кейінгі кезең 6-шы ғасырдағы және одан кейінгі Апабрамшалармен ұсырылған, олар ертедегі қазіргі индо-арий тілдеріне дейін соқты.
The Middle Indo Aryan languages (or Middle Indic languages, sometimes conflated with the Prakrits, which are a stage of Middle Indic) are a historical group of languages of the Indo Aryan family. They are the descendants of Old Indo Aryan (OIA; attested through Vedic Sanskrit) and the predecessors of the modern Indo Aryan languages, such as Hindustani (Hindi Urdu), Bengali and Punjabi. The Middle Indo Aryan (MIA) stage is thought to have spanned more than a millennium between 600 BCE and 1000 CE, and is often divided into three major subdivisions. The early stage is represented by the Ardhamagadhi of the Edicts of Ashoka (c. 250 BCE) and Jain Agamas, and by the Pali of the Tripitakas. The middle stage is represented by the various literary Prakrits, especially the Shauraseni language and the Maharashtri and Magadhi Prakrits. The term Prakrit is also often applied to Middle Indo Aryan languages (prākṛta literally means 'natural' as opposed to saṃskṛta, which literally means 'constructed' or 'refined'). Modern scholars such as Michael C. Shapiro follow this classification by including all Middle Indo Aryan languages under the rubric of "Prakrits", while others emphasise the independent development of these languages, often separated from Sanskrit by social and geographic differences. The late stage is represented by the Apabhraṃśas of the 6th century CE and later that preceded early Modern Indo Aryan languages
Орта индо-арий тілдері Ежелгі индо-арий тілдерінен жас, бірақ әдеби мақсаттар үшін қолданылған Ежелгі индо-арий тілі – классикалық санскритпен бір мезгілде болды. Томас Оберлистің сөзіне сәйкес, орта индо-арий тілдерінің морфофонологиялық және лексикалық ерекшеліктері олардың Веда санскритінің тікелей жалғасы емес екенін көрсетеді. Олар Веда санскритінен кейбір жағынан көнерек болған басқа диалекттерден тараған.
The Middle Indo Aryan languages are younger than the Old Indo Aryan languages but were contemporaneous with the use of Classical Sanskrit, an Old Indo Aryan language used for literary purposes. According to Thomas Oberlies, a number of morphophonological and lexical features of Middle Indo Aryan languages show that they are not direct continuations of Vedic Sanskrit. Instead they descend from other dialects similar to, but in some ways more archaic than Vedic Sanskrit.
Гандхари
Хароштхи жазуымен жазылған көптеген мәтіндер Хайбер асуы төңірегіндегі аймақта табылды, бұл ежелгі заманда Гандара деп белгілі болған. Мәтіндердің тілі Гандхари деп аталды. Бұл мәтіндердің көпшілігі Пали канонымен салыстырылатын буддалық мәтіндер, бірақ Махаяна мәтіндерін де қамтиды. Бұл тіл басқа МИ диалектілерінен өзгеше.
Many texts in Kharoṣṭhi script have been discovered in the area centred on the Khyber Pass in what was known in ancient times as Gandhara and the language of the texts came to be called Gāndhārī. These are largely Buddhist texts which parallel the Pāli Canon, but include Mahāyāna texts as well. The language is distinct from other MI dialects.
Элю
Элу (сонымен қатар Эла, Хела немесе Хелу пракриті) – б.з.д. III ғасырдағы Шри-Ланка пракриті. Сингаль және дивехи тілдерінің ата-бабы болып табылады. Үлгілердің маңызды көзі – Анамадууадағы Тонигала жартастағы жазулары.
Elu (also Eḷa, Hela or Helu Prakrit) was a Sri Lankan Prakrit of the 3rd century BCE. It was ancestral to the Sinhalese and Dhivehi languages. One major source of sample is from Thonigala Rock Inscriptions, Anamaduwa.