Алтын Үшбұрыш: Опий өндірісінің өңірі

Кіріспе

Оңтүстік-Шығыс Азиядағы опиум өндіретін аймақ

Алтын үшбұрыш – Мьянманың солтүстік-шығысында, Таиландтың солтүстік-батысында және Лаостың солтүстігінде орналасқан, Руак және Меконг өзендерінің қосылған жеріне ортасталған, шамамен үлкен таулы аймақ. "Алтын үшбұрыш" атауын 1971 жылы АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілі Маршалл Грин опиум саудасы туралы баспасөз конференциясында қолданды. Алтын үшбұрыш 1950 жылдан бері әлемдегі ең ірі опиум өндіруші аймақтардың бірі болып табылады. Әлемдегі героиннің көп бөлігі 21-ші ғасырдың басына дейін Алтын үшбұрыштан келді, содан кейін Ауғанстанда опиум өндірісі арта түсті. Мьянма 2022 жылға дейін Ауғанстаннан кейін әлемдегі екінші ірі опиум көзі болды, ол әлемдік опиумның шамамен 25% -ын өндірді, бұл Алтын үшбұрыштың бір бөлігін құрады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Есірткілер және қылмысқа қарсы күрес жөніндегі басқармасының (UNODC) 2022 жылғы Мьянма опиум туралы сармелегінің мәліметтеріне сәйкес, Мьянмадағы опиум мақтанының ауданы 2015 жылдан бері жыл сайын азайғанмен, 2022 жылы 33% -ға өсіп, ал өнімділігі 88% -ға артып, рекордтық деңгейге жетті. Біріккен Ұлттар Ұйымының Есірткілер және қылмысқа қарсы күрес жөніндегі басқармасы COVID-19 пандемиясы және 2021 жылғы Мьянмадағы төңкеріс салдарынан туындаған экономикалық қиындықтар сақталса, Мьянмадағы опиум өндірісі қайта өсуі мүмкін екенін ескертті, бұл Азияның көп бөлігі үшін денсаулық сақтау және қауіпсіздік салаларында маңызды салдарға әкелуі мүмкін. Біріккен Ұлттар Ұйымының Есірткілер және қылмысқа қарсы күрес жөніндегі басқармасының есебіне сәйкес, 2023 жылы Мьянма әлемдегі ең ірі опиум өндірушісі болды, ол шамамен опиум өндірді, ал Талибанның шаралары Ауғанстандағы опиум өндірісін шамамен 95% -ға төмендетті.

Шығу тегі

1940-жылдардың соңында Қытай Коммунистік партиясы билікке келген кезде он миллионға жуық есірткіге тәуелді адамдарды міндетті түрде емдеуге бұйырды, сатушыларды жазалап өлімге кесті, ал опиум өндіретін аймақтарға басқа дақылдар егілді. Осының салдарынан опиум өндірісі Қытай шекарасының оңтүстігіне қарай, Алтын Үшбұрыш аймағына көшті. Мьянмадағы кішкентай көлемдегі опиум өндірісі 1750 жылға дейін, Конбаунг әулеті тұсында басталған, көбінесе шетелдіктердің пайдалануы үшін. Бірмадағы Гоминьдан (КМТ) әскері Алтын Үшбұрыштағы жеке есірткі әскерлерінің алға бауырлары болды. 1949 жылы мыңдаған жеңілген Гоминьдан әскерлері Юньнань провинциясынан Бірмаға, үкіметі әлсіз елге, шекарадан өтіп, Гоминьдан Бірманың шекаралық аймақтарын бақылауға алды. КМТ-ның өндірген опиумінің көбісі Таиландқа жіберілді. КМТ бақылауындағы аумақтар Бірманың негізгі опиум өндіруші аймағын құрады, ал КМТ саясатындағы өзгерістер оларға аймақтың опиум саудасына бақылауын кеңейтуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Коммунистік Қытайдың 1950-жылдардың басында Юньнаньдағы заңсыз опиум өсіруді тоқтатуы, Шан штатындағы КМТ әскеріне опиум монополиясын беруге тиімді жағдай жасады. Есірткінің негізгі тұтынушылары – жергілікті этникалық қытайлар және Юньнань мен Оңтүстік-Шығыс Азияның қалған бөліктеріндегі адамдар болды. Олар жергілікті ауыл тұрғындарын сапына қосылуға, азық-түлік пен ақша беруге мәжбүр етті және опиум шаруаларынан ауыр салық алды. Бұл шаруаларды күнкөріс үшін өнімділігін арттыруға итермеледі. Кенгтун штатындағы Лаху халқына миссионерлік қызмет атқарған американдық миссионер КМТ-ның Лахуларды ережелерін бұзғаны үшін азаптап жатқанын куәландырды. Жылдық өндіріс 20 есеге өсті, Бірма тәуелсіздік алған кездегі 30 тоннадан 1950-жылдардың ортасына қарай.

Героин өндірісінің тарихы

Мьянма – Ауғанстаннан кейін әлемдегі екінші ірі заңсыз опиум өндіруші. Мьянманың солтүстік-шығысында өндірілген опиум мен героин негізі ат және есек керуендерімен Таиланд-Бирма шекарасындағы қайнату заводтарына тасымалданады, онда олар героин мен героин негізіне айналдырылады. Дайын өнімнің көп бөлігі Солтүстік Таиландтың түрлі қалаларына, содан кейін Бангкокқа жөнелтіліп, халықаралық нарықтарға таратылады. 1996 жылғы қаңтарда есірткі бароны Кхун Саның Монг Тай армиясының капитуляциясы Янгон тарапынан маңызды есірткіге қарсы күрес жеңісі деп саналды. Үкіметтің ірі есірткі тасымалдаушы топтармен күресуге деген ынтасының және қабілетінің жетіспеуі, сондай-ақ ақша жылуға қарсы күреске берілгендігінің нашарлығы жалпы есірткіге қарсы күш-жігерді тежейді. Мьянма мен Таиландтың таулы аймақтарында опий мақын өсіретін көптеген тайпа халқы кедейлік шегінен төмен өмір сүреді. 1996 жылы Рангун қаласындағы АҚШ елшілігі «Елдік коммерциялық нұсқаулықты» жариялады, онда «Опиаттардың экспортының құны заңды экспорттың құнымен шамалас» делінген. Бұл нұсқаулықта инфрақұрылым мен қонақүйлерге инвестициялардың көп бөлігін опий өсіретін және экспорттайтын ірі ұйымдар мен олармен байланысы бар тұлғалардың жасайтыны айтылады. Төрт жылдық тергеу нәтижесінде Мьянма мұнай-газ кәсіпорны (MOGE) «Мьянма армиясының бақылауында өндірілген және экспортталған героиннен түскен табысты жылудың негізгі арнасы» екені анықталды. 1992 жылы француздық мұнай гиганты Total S. A. компаниясымен жасалған келісімге, кейін Unocal қосылды, MOGE 15 миллион доллар алды. «MOGE-нің шетелдік серіктестерінен түскен шектеулі төлемдерден басқа мүлкі болмаса да, пайда таппаса да, Мьянма мемлекеті MOGE-ге валюталық кредит беруге ешқандай мүмкіндік таппады, бірақ осы компанияның Сингапурдағы банк шоттарына жүздеген миллион АҚШ доллары аударылды», – деп хабарлайды Франсуа Казанье. Тергеушілер қараған құпия MOGE құжатына сәйкес, Мьянманың ең танымал есірткі бароны Кхун Садан түскен 60 миллион доллардан астам қаражат компания арқылы өткізілген. «Есірткі ақшасы Мьянмадағы барлық экономикалық қызметті қаржыландырады, ал ірі шетелдік серіктестер Мемлекеттік заң мен тәртіпті қалпына келтіру кеңесі тарапынан ақша жылудың қалқаны ретінде қарастырылады». Біріккен Ұлттар Ұйымының баяндамасында да жемқорлық, кедейлік және үкіметтік бақылаудың жетіспеуі кедей шаруалардың есірткі өндірумен айналысуының себептері ретінде көрсетілген.

Myanmar is the world's second largest producer of illicit opium, after Afghanistan Opium and heroin base produced in northeastern Myanmar are transported by horse and donkey caravans to refineries along the Thailand–Burma border for conversion to heroin and heroin base. Most of the finished products are shipped across the border into various towns in North Thailand and down to Bangkok for further distribution to international markets. The surrender of drug lord Khun Sa's Mong Tai Army in January 1996 was hailed by Yangon as a major counter narcotics success. Lack of government will and ability to take on major narcotrafficking groups and lack of serious commitment against money laundering continues to hinder the overall anti drug effort. Most of the tribespeople growing the opium poppy in Myanmar and in the Thai highlands are living below the poverty line. In 1996, the United States Embassy in Rangoon released a "Country Commercial Guide", which states "Exports of opiates alone appear to be worth about as much as all legal exports." It goes on to say that investments in infrastructure and hotels are coming from major opiate growing and opiate exporting organizations and from those with close ties to these organizations. A four year investigation concluded that Myanmar Oil and Gas Enterprise (MOGE) was "the main channel for laundering the revenues of heroin produced and exported under the control of the Myanmar Army." In a business deal signed with the French oil giant Total S. A. in 1992, and later joined by Unocal, MOGE received a payment of $15 million. "Despite the fact that MOGE has no assets besides the limited installments of its foreign partners and makes no profit, and that the Myanmar state never had the capacity to allocate any currency credit to MOGE, the Singapore bank accounts of this company have seen the transfer of hundreds of millions of US dollars," reports François Casanier. According to a confidential MOGE file reviewed by the investigators, funds exceeding $60 million and originating from Myanmar's most renowned drug lord, Khun Sa, were channeled through the company. "Drug money is irrigating every economic activity in Myanmar, and big foreign partners are also seen by the State Law and Order Restoration Council as big shields for money laundering." A United Nations report also cites corruption, poverty and a lack of government control as typical causes for impoverished farmers to engage in drug production.

1980 жылдар

1980-ші жылдары американдық мафиялық топтар Мафия комиссиясының сот отырыстарынан кейін әлсіреген соң, этникалық қытайлық трафикерлер АҚШ-тың шығыс жағалауында героинмен жабдықтауда басты рөлді біртіндеп иеленді. Есірткіге қарсы күрес басқармасының (DEA) зерттеуі Нью-Йорк көшелерінде сатылатын героиннің көзіне нұсқау берді: 1982 жылдан 1987 жылға дейін Оңтүстік-Шығыс Азиядан келген героиннің үлесі нарықтағы жалпы көлемнің 3 пайызынан 40 пайыздан астамға дейін өсті. Сұраныс артып келе жатқанда, Азиялық қылмыстық ұйымдар АҚШ-қа заңды түрде теңіз арқылы тасымалданатын жүктердің арасында жасырылған, жоғары тазалықтағы героиннің ірі партияларын тасымалдауды бастады. Ерекше оқиғалар: 1988 жылдың ақпанында Бангкоктағы Кхлонг Тоэй портында Нью-Йоркке бағытталған жүк кемесінен 1280 килограмм 97% таза героин тәркіленді. Бұл героиннің көшедегі құны 2 миллиард долларға бағаланды және сол кездегі әлемдегі ең ірі героин тәркілеуі болды. 1989 жылдың ақпанында Нью-Йорктегі ФБР агенттері қоймаға шабуыл жасап, 380 килограмм тазаланбаған героинді (көшедегі құны 1 миллиард долларға бағаланды) тапты, ол шабуылдаушылардың Гонконгтан Лос-Анджелес арқылы тасымалданғанын күдіктенді. 1989 жылдың қыркүйек айының басында Британдық Гонконг тарихындағы ең ірі героин тәркілеуі орын алды. Есірткі қызметкерлері Жаңа аумақтардың Сай Кунг ауданындағы пәтерге рейд жасап, 420 килограмм 99% таза героин тапты, оның құны шамамен 420 миллион долларға бағаланды және ол 30 саяхат сөмкесіне салынған еді. Есірткінің Тайландтан шыққандығы және теңіз арқылы Гонконгқа контрабандалық жолмен әкелінгені, содан кейін жергілікті балық аулау кемесіне ауыстырылып, кейін жылдам қайықпен жағаға жеткізілгені болжанып тұрды. Полиция бұл жүктің соңында АҚШ-қа немесе Австралияға баруы мүмкін екеніне сенді. 1991 жылдың маусымында АҚШ-та жаңа рекорд тіркелді, ол кезде билік органдары Калифорния штатының Хейвард қаласындағы қоймадан 545 килограмм жоғары сапалы героинді (көшедегі құны 3 миллиард долларға бағаланды) тәркіледі. Жүк бастапқыда Тайландтан Тайваньдағы Каосиунг портына екі контейнерде контрабандалық жолмен әкелінді, содан кейін кемеге тиеліп, Окленд портына жеткізілді.

In the 1980s, after traditional American Mafia groups were substantially weakened by a series of Mafia Commission Trials, ethnic Chinese traffickers gradually took over the dominant role in the heroin supply on the East Coast of the United States. A Drug Enforcement Administration study identified the source of the heroin sold on the streets of New York: from 1982 to 1987, the percentage of Southeast Asian heroin rose from 3 percent to more than 40 percent of the market supply. As demand grew, Asian criminal organizations began trafficking large shipments of high purity heroin hidden amongst legitimate seaborne cargo to the United States of America. Notable incidents included:
the February 1988 seizure of 1,280 kilograms of 97% pure heroin hidden in bales of rubber sheets on a New York City bound freighter at Khlong Toei Port in Bangkok, with an estimated street price of $2 billion, was the world’s largest single heroin seizure at the time. in February 1989, a U. S. record amount was seized when FBI agents in New York City raided a warehouse and discovered 380 kilograms of uncut heroin (with an estimated street price of $1 billion) hidden in lawn mower tires, which authorities believed were shipped from Hong Kong to Los Angeles before being trucked to the New York area. in early September 1989, the largest heroin seizure in the history of British Hong Kong occurred when narcotics agents raided an apartment in the Sai Kung District of the New Territories and discovered 420 kilograms of 99% pure heroin, worth an estimated $420 million, packed into 30 travel bags. The drugs were believed to have originated in Thailand before being smuggled by sea to Hong Kong, where they were then transferred to a local fishing junk and afterwards brought to shore via speedboat. Police believed the haul was ultimately destined for the United States or Australia
a new U. S. record was achieved in June 1991 when authorities seized 545 kilograms of high quality heroin (with an estimated street price of $3 billion) concealed in boxes of plastic bags from a warehouse in Hayward, California. The shipment was originally smuggled from Thailand to the port of Kaohsiung in Taiwan within two shipping containers, then placed aboard a ship and brought to the Port of Oakland.

1990 жылдар

Нигерия бұрын шетелдік ұйымдасқан қылмыстық топтар үшін есірткі тасымалының транзиттік пункті және есірткі сатушылардың көзі ретінде пайдаланылғанмен, 1990 жылдардың басында Батыс Африкалық қылмыстық ұйымдар Оңтүстік-Шығыс Азиядан келетін героиннің ірі саудагерлеріне айналды. 1991 жылы АҚШ-та 660 Батыс Африка азаматы героин тасымалы үшін ұсталды. Бұл мәселе осыншалықты кеңіне тарағандықтан, 1992 жылы Нигерия үкіметі Таиландқа виза алуға үміттене алмас бұрын, азаматтарынан Ұлттық есірткіге қарсы күрес агенттігі берген, есірткіге қатысты қылмыстар бойынша сотталмағанын растайтын ресми анықтама алуды талап ететін заң қабылдады. Нигериялық траффикерлер бір үлкен партияны контрабандаға салуға тырысудың орнына, көбінесе Нигерия емес, көптеген төмен деңгейдегі курьерлерді жалдап, Азиядағы Сингапур сияқты транзиттік пункттерден Батыс Еуропаға немесе АҚШ-тың шығысына қатынайтын әуе тасымалы арқылы бірнеше килограмм героинді бірден тасымалдауды ұйымдастыратын. Героин соңғы пунктіне жеткеннен кейін, оны кесу және қаптау орталықтарына жеткізіп, бөлшек саудаға немесе көшеде сатуға дайындап, сұйылтатын. Содан кейін түскен пайда ақталған ақшаны Лагосқа немесе Гонконгқа аудару үшін қолданылатын.

Қазіргі кездегі есірткі саудасы

1998 жылдан 2006 жылға дейін Алтын Үшбұрыш аймағында мак өсіру 80 проценттен астамға төмендеді, себебі аймақта жою кампаниясы жүргізілді. Біріккен Ұлттар Ұйымының есірткі және қылмыс жөніндегі кеңсесінің өкілдері 2014 жылдан бері синтетикалық есірткі өндірісінің өсуіне байланысты опий мақ өсіруінің азайғанын растады. Алтын Үшбұрыш қазір синтетикалық есірткі, әсіресе метамфетамин өндірісі бойынша әлемдегі жетекші аймақтардың біріне айналды, себебі Яба таблеткалары мен кристалл метамфетамин өндірісі кеңейді, оның ішінде Австралияға, Жаңа Зеландияға және Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияға экспортталады. Аймақта, әсіресе Мьянманың Шан штатында синтетикалық есірткі өндірісінің үдеуіне байланысты, "Компания" деп те белгілі Сам Гор осы өзгерістерге жауапты халықаралық қылмыс ұйымдарының бірі болып саналады. Бес түрлі үштіктердің мүшелерінен құралған және Қытайдың Гуанчжоу қаласында туған канадалық қылмыскер Це Чи Лоп басқаратын кантондық қытай ұйымы негізінен есірткі тасымалымен айналысады және жылына 8 миллиард долларға дейін табыс табуы мүмкін. Сам Гор Азия-Тынық мұхиты аймағындағы метамфетамин нарығының 40 пайызын бақылайды, сонымен қатар героин мен кетамин таратады. Ұйым Мьянмадан басқа Таиланд, Лаос, Жаңа Зеландия, Австралия, Жапония, Қытай және Тайвань сияқты көптеген елдерде белсенді. Қытай мұсылман пантайлары – Қытайдың хин хаулары арасындағы мұсылмандармен бір этникалық топқа жатады. Бирмалық пантай Ма Чжэнвен хан қытайлық есірткі саудагері Кун Саға Тайландтың солтүстігінде героин сатуға көмектесті. Пантайлар Бирмадағы опиум саудасын монополиялады. Мьянмада 1080 тонна опиум өндірілді, бұл өткен жылғы 790 тоннадан көп, және 2001 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш, ал Ауғанстанда осы 12 айдың ішінде өндіріс 330 тоннаға дейін азайды. Егіншілік тәжірибелерінің тиімділігінің артуы (суармалау жүйелері мен тыңайтқыштарды қолдану сияқты) Мьянмадағы өнімділікті гектарына шамамен 23 килограммға дейін арттырды, ал фермерлер енді шикі опиумның килограмы үшін орташа есеппен 355 АҚШ долларын алады (27 процентке өсім), - деп хабарлайды есеп.

Poppy cultivation in the country decreased more than 80 percent from 1998 to 2006 following an eradication campaign in the Golden Triangle. Officials with the United Nations Office of Drugs and Crime have confirmed that opium poppy farming has decreased since 2014, as synthetic drug production has expanded. The Golden Triangle is now one of the world's leading areas for the production of synthetic drugs and particularly methamphetamine as production has scaled up of Yaba tablets and crystalline methamphetamine, including for export to Australia, New Zealand, and across East and Southeast Asia. With respect to the accelerating synthetic drug production in the region, and specifically in Shan State, Myanmar, Sam Gor, also known as "The Company", is understood to be one of the main international crime syndicates responsible for this shift. Made up of members of five different triads and understood to be headed by Tse Chi Lop, a Canadian gangster born in Guangzhou, China, the Cantonese Chinese syndicate is primarily involved in drug trafficking, potentially earning up to $8 billion per year. Sam Gor is alleged to control 40% of the Asia Pacific methamphetamine market, while also trafficking heroin and ketamine. The organization is active in a variety of countries in addition to Myanmar, including Thailand, Lao PDR, New Zealand, Australia, Japan, China and Taiwan. The Chinese Muslim Panthay are the same ethnic group as the Muslims among the Chinese Chin Haw. A Panthay from Burma, Ma Zhengwen, assisted the Han Chinese drug lord Khun Sa in selling his heroin in north Thailand. The Panthay monopolized opium trafficking in Burma. estimated that 1,080 metric tonnes of opium was produced in Myanmar, up from 790 metric tonnes the previous year and that countries' highest total since 2001, while opium production in Afghanistan was vastly reduced to an estimated 330 tonnes for the same twelve month time period. Due to the implementation of more efficient farming practices (such as the use of irrigation systems and fertilizers), yields in Myanmar have increased to approximately 23 kilogrammes per hectare of poppy field and farmers are now paid an average of US$355 per kilogram of raw opium (an increase of 27%), the report added.

Метамфетамин өндіру және оны заңсыз сату

Алтын үшбұрыш, әсіресе Мьянмадағы Шан штаты, әлемдегі ең ірі метамфетамин өндіретін аймақ деп саналады (өте шоғырланған өндіріспен шағын географиялық аймақ). Алтын үшбұрыш аймағында және оның төңірегінде метамфетамин өндірісінің қарқыны күшейіп келе жатқаны және аймақтың басқа бөліктерінде өндіріс ошақтарының саны азаюы, Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы метамфетамин өндірісінің қазір Меконгтың төменгі ағысымен шектелгенін көрсетеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Есірткі және қылмыс жөніндегі кеңсесінің мәліметінше, Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия елдері соңғы он жылда метамфетаминге қатысты ұсталған заттардың тұрақты өсуін байқады, 2021 жылы жалпы көлемі 171 тоннадан асып, 1 миллиардтан астам метамфетамин таблеткасы тіркелді – бұл көрсеткіш әлемнің басқа аймақтарынан едәуір жоғары. 2020 жылдың сәуір және мамыр айларында Мьянма билігі Шан штатында Азиядағы ең ірі есірткі операциясы жүргізілгенін хабарлады, оның барысында 193 миллион метамфетамин таблеткасы, жүздеген килограмм кристалл метамфетамин, сондай-ақ бірқатар героин, 162 000 литрден астам және 35,5 тонна есірткі алдын-ала заттары, сонымен қатар өндіріс үшін қажетті жабдықтар мен бірнеше жинақтау және сақтау пункттері табылды.