Баффало Билл және Индейлер: Тарих сабағы немесе Сидяңқы Бұқаның көзқарасы

Кіріспе

Роберт Альтманның 1976 жылғы түсірілген фильмі.

Сюжет

Бұл оқиға 1885 жылы Баффало Билл Кодидің әйгілі иллюзиясына шақырылған маңызды жаңа қонақ жұлдызы – Little Big Horn шайқасының батыры, Бас Отырған Бұқаның келгенімен басталады. Кодидің наразылығына қарамастан, Отырған Бұқа қаны төккен жабайы емес, керісінше, ақтардың батыстағы өз тарихы туралы сенетін нәрсенің шынайы бейнесі болып көрінеді. Ол – тыныш қаһарман және әдептілік тұрғысынан таза. Отырған Бұқа сондай-ақ Кастердің соңғы тұғырының қорқақ шабуыл ретінде көрсетілуіне қарсы тұрады. Оның орнына, ол Кодиден бейбіт Сиук ауылының көк жейделі әскерлердің шабуылынан құрбан болғанын сахналауын өтінеді. Ашуға ішкен Коди оны жұмыстан босатады, бірақ жұлдызды актриса Энни Оукли Отырған Бұқаны қолдағанда, ол мәжбүр болып қайтадан келіседі.

Альтманның түсіндірмесі

Олтманның көптеген фильмдері сияқты, "Бәке Билл және үндістер" эпизодтық құрылыммен топтама туынды болып табылады. Ол Buffalo Bill Cody-дің әйгілі "Wild West" шоуының күнделікті қойылымдарын және сахна артындағы интригаларын көрсетеді, бұл 1880-ші жылдары өте танымал болған, бұрынғы үнділермен соғысқан, барлаушы және бизон аулаушысы болған адамның қатысқан ойын-сауық шарасы. Олтман бұл оқиғаны Ескі Батыс мотивтерін сынау үшін пайдаланады, атауды батыс кейіпкерін шоу-бизнес туындысы ретінде бейнелейді, ол өзінің құрастырған бейнесі мен шындық арасындағы шекараны жоғалтып қойған. Олтманның Кодиі – шулы, әзілге құмар адам, ол өзін Жабайы Батыспен біріктіріп көрсетеді, бірақ зәулім өмір сүріп, күнделікті өзі құрған батыс циркінде рөл сомдайды. Кодидің ұзын шашы – перука, ол енді дәл атуға немесе үндіні іздеуге қабілетсіз, ал оның қарақшылар мен жабайылармен жасаған барлық айқастары оның пайдасына бұрмаланған. Дегенмен, бұл оны жеңістерінің нақты екенін ойлаудан немесе өзі туралы созын соқпай монологтармен адал ізбасарларын мазалаудан тоқтатар емес. Фильмнің көп бөлігі Альберта провинциясында, Канадада, негізінен Стоуни үнді резерватында түсірілді. Ситинг Булл рөлін ойнаған Фрэнк "Ситинг Винд" Какиттс, үш тайпа біріккеннен кейін, Альбертаның Накода (Стони) тайпасының алғашқы басшысы болып сайланды.

Сыни қабылдау

1976 жылғы мамыр айында Нью-Йоркте көрсетілген алдын ала қаралымға баспасөз әртүрлі реакция білдірді. Осыдан кейін Олтман фильмді сәл өңдеп, «Жабайы Батыс» шоуларының бірнеше эпизодарын алып тастады. «Лос-Анджелес Таймс» газетінің журналисі Чарльз Шамплин: «[Олтманның] фильмдері кейде мақтанға бой ұсынып, кейде қынжыр келтіретін, бірақ көбінесе жалықтырмайды. Дегенмен, оның соңғы туындысы – «Бюффало Билл және үндістер, немесе Отырған Бұқаның тарих сабағы» осы үш кемшілікке де ие» деп жазды. Ол әрі жалғастырды: «Ньюманды зұлым, батыр немесе романтикалық емес, жай ғана қызықсыз адам ретінде бейнелеу – зор қателік. «Бюффало Биллде» жалпы энергияның төмендігі сезіледі. Соңғы 20 минутта ешкімнің осы шаңды қорықтан қалай шығу керектігін білмейтіндей, бірақ шығуға асыққандай көрінеді». «Variety» басылымының журналисі Артур Д. Мерфи фильмді «Бюффало Билл дәуірінің аңыздарына жасалған балағат сатирасы, циникалық емес кезде ақымақтық, ал 123 минуты бойы жағымсыз» деп сипаттады. Оның пікірінше, «Пол Ньюманды осылай жаман күйде көру сирек кездеседі». «The Washington Post» газетінің Гари Арнольд: «Алтманның туындыларына қызығушылық танытқандар үшін «Бюффало Билл» қызықты және тартымды тәжірибе болса керек. Бірақ, соңғы талдауда, бұл эмоционалды түрде бос, шегініс тудыратын фильм, өткенге қазіргі заманның циникалық және алаңдаған көзқарасын проекциялауға жасалған дұрыс емес әрекет» деді. «The Monthly Film Bulletin» журналының Джонатан Розенбаум: «Алтман шоу-бизнес туралы америкалық үндістер туралы білгенінен гөрі көбірек біледі. Оның біріншісі туралы білгендері негізінен мінез-құлықты бақылаудан тұрады. Осы бақылауды тек оның тезисін көрсететін нәрсеге дейін азайту арқылы – Бюффало Билл мен оның ізбасарларының жалғандығы – ол өзін тақырыптық немесе басқаша жұмыс істеуге мүмкіндік бермейді. Бес минут ішінде оның айтқысы келетінінің бәрі анық болады» деп жазды. Оң пікірлердің арасында «The New York Times» газетінен Винсент Канби: «Бұл кейде өзін-өзі бағалайтын, шатастыратын, амбициялы фильм, ол көбінесе өте күлкілі және әрқашан қызықты» деді. «Chicago Tribune» газетінің Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың төртеуін берді, фильмнің идеялары ерекше болмағанымен, «Алтманның фильмдері инновациялық. Олар бізді өзінің сұлулығымен, зинасымен және стилімен таң қалдырады. «Бюффало Биллдегі» бірнеше мақтанға бой ұсынып келетін сәттер туындының ағынмен өтетін энергиясымен басылады». «The New Yorker» журналының Пенилоп Гиллиат фильмді «түрлі армандар туралы» деп атады. «Мүмкін, ақ адамдар тек жақсы нәрселерді армандайды, ал үндістер, көптеген аборигендер сияқты, өлім, бастама және мүмкіндік туралы армандайды. Тірі өмірге ешқандай тірек болмайтын жартастың беті». «Rotten Tomatoes» шолу агрегаторында фильмге 20 шолу негізінде 65% мақұлдау рейтингі берілген, орташа бағасы 6,50/10.

A preview showing in New York in May 1976 received a mixed reaction from the press. Following this, Altman recut the film slightly by removing a few of the Wild West show acts. Charles Champlin of the Los Angeles Times wrote that "[Altman's] films are sometimes pretentious and sometimes exasperating, but they are not often boring, although his latest, 'Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson' is all three." He went on, "using Newman as neither villainous, heroic nor romantic but only as a fairly uninteresting lout seems a dire waste, and there is an air of low energy distraction throughout 'Buffalo Bill.' For the last 20 minutes it is as if nobody knew how to get off that dusty reservation but would have been glad to." Arthur D. Murphy of Variety wrote that the film "emerges as a puerile satire on the legends of the Buffalo Bill era, silly when it's not cynical, distasteful throughout its 123 minutes. Paul Newman has rarely been seen so badly." Gary Arnold of The Washington Post stated, "Everyone who cares about Altman's work should find 'Buffalo Bill' an interesting and intriguing experience, but in the last analysis it's an emotionally empty, alienating movie, an ill advised attempt to project a cynical, apprehensive view of the present onto the past." Jonathan Rosenbaum of The Monthly Film Bulletin wrote that "Altman appears to know a lot more about show business than about the American Indian, and what he knows about the former mainly consists of behavioral observation; by scaling this observation down exclusively to what illustrates his thesis—the hollow fakery of Buffalo Bill and his followers—he thus allows himself precious little to work with, thematically or otherwise. Within five minutes, everything he has to say on the subject is apparent." Among positive reviews, Vincent Canby of The New York Times wrote, "It's a sometimes self indulgent, confused, ambitious movie that is often very funny and always fascinating." Gene Siskel of the Chicago Tribune gave the film a full four out of four stars, writing that while the film's ideas weren't anything special, "Altman's movies are innovative. They surprise us with their physical beauty, their wit, and their style. 'Buffalo Bill's few pompous moments are overwhelmed by the fluid energy of the piece." Penelope Gilliatt of The New Yorker identified the film as being "about sorts of dreams perhaps it is true that white men tend to dream only of things going well, whereas Indians, like many aboriginal people, dream of death, initiation, possibility; the rock face on which waking life has no purchase." On review aggregator Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 65% based on 20 reviews, with an average rating of 6.50/10.

Марапаттар

1976 жылы фильм 26-шы Берлин халықаралық кинофестиваліне түсіріліп, "Алтын аю" жүлдесін жеңіп алды.