Кіріспе

Герхард Гельмут Детлеф Граф фон Шверин (23 маусым 1899 жыл - 29 қазан 1980 жыл) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның танк әскерінің генералы.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Герхард фон Шверин 1899 жылы пруссиялық аристократиялық отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Пруссия мемлекеттік үкіметінде азаматтық қызметкер болған. 15 жасында ол Кослиндегі әскери кадет мектебіне түсті. Пруссия армиясының 2-ші жаяу гвардия полкіне фенрих (комиссионерлік офицер курсанты) ретінде қабылданып, кейін 2-ші (1-ші Помераниялық) гренадерлік полкке ауысты. 1918 жылы, әлі жасөспірім кезінде, ол Шығыс және Батыс майдандарында жаяу әскермен қатысты, рота командирі және батальон адъютанты қызметтерін атқарды. 1918 жылдың 26 қыркүйегінде жараланып, 1918 жылдың қарашасында соғыс аяқталғанға дейін ауруханада жатты. 1918 жылы ол ерлігі үшін 2-ші және 1-ші дәрежелі "Темір крест" орденімен марапатталды.

Соғыс аралығы

1920 жылы Шверин әскерден босатылды. Келесі екі жылды Бремендегі кофе импорттау компаниясында және Берлиндегі мұнай компаниясында басқарушылық тәжірибеден өтті. 1922 жылы ол Рейхсверге кәсіби сарбаз ретінде қайта оралды, Пруссия армиясының №1 жаяу әскер полкіне лейтенант шенімен кірді. 1931 жылы Падерборн қаласындағы №18 жаяу әскер полкіне қосылды. 1933 жылғы маусымда капитандыққа көтерілді. 1933-1935 жылдары Берлиндегі Пруссия әскери академиясының Бас штаб курсын бітірді. Шверин Академияда оқып жүргенде Германия канцлері Адольф Гитлер Берлиндегі жарымәскери саяси төңкеріс кезінде автократиялық билікті басып алды, 1933 жылғы уәкілеттік заңға қол қою арқылы Веймар Республикасын жойды және «Үшінші рейх» деп аталатын идеологиялық милитаристік диктатураны жариялады, бұл Еуропадағы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі саяси тәртіпті түбірінен өзгертті. 1938 жылғы қазан айында Шверин майор шеніне көтерілді. 1930 жылдардың соңында ол Германия армиясының Жоғарғы Бас қолбасшылығы (Oberkommando des Heeres) штаб офицері болды. 1939 жылғы қаңтарда Лондондағы Германия елшілігіндегі Германия соғыс министрлігінің Ұлыбритания/АҚШ барлау бөлімінде жұмыс істеп жүрген Шверин британ үкіметіне Үшінші рейхке қатысты бағыну саясатын тоқтатып, Орталық Еуропадағы агрессияға қарсы ашық әскери оппозицияға көшуді ұсынды. Оның пікірінше, бұл Германия армиясының Гитлердің ұлттық-социалистік үкіметіне қарсы төңкеріс жасауды қарастырып жатқан топтары үшін ынталандырушы күш болар еді. Сыртқы істер министрлігінің неміс бөліміндегі қызметкер Франк Робертс, бұл мәселемен де айналысып, Швериннің соғысқа дейін мұндай қадам жасауының тәуекелін, егер оның әрекеті ашыққа шықса, үшінші рейх заңнамасы бойынша мемлекеттік қасақаналық және өлім жазасына әкелетінін ескерсе де, Швериннің ұсынысын неміс жоғарғы қолбасшылығының ішкі мәселесі деп есептеді. 1939 жылғы сәуірде Шверин подполковник шеніне көтерілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Германияға оралғаннан кейін, 1939 жылдың қыркүйегінде соғыс жарияланғанда, оның Лондондағы әрекеттері оны болдырмауға күш салғанымен нәтиже бермеді, Шверин неміс әскери офицері ретінде фронтқа бағынды. Одан кейін ол Төмен елдер мен Франциядан бастап Солтүстік Африка, Ресей, Германия және Италияға дейін кең ауқымды науқандарға қатысты. Соғыс басталғанда ол "Гроссдойчланд" дивизиясының 1-ші мотоатқыштар полкіне қолбасшылық етті және 1940 жылы Францияға басып кіру мен оның жеңілуіне қатысты (оның қолбасшылығындағы әскерлер осы бөлімдегі қарусызданған француз императорлық Африкалық Сенегалдық әскерлерін жаппай қырғынға ұшыратты, оларды соғыс тұтқындары ретінде ұстаған кезде). 1944 жылы Францияға кірген американдық және британдық әскерлерімен болған шайқастар кезінде Шверин жоғары лауазымды офицермен пікір келіспегендіктен 116-шы дивизияның қолбасшылығынан уақытша шеттетілді, бірақ көп ұзамай қайтадан тағайындалды.

Ахен шайқасы

Америка армиясының алға жылжуы Бельгия шекарасынан Германияға өтіп, Ахен қаласына жақындады, онда Швериннің 116-шы танк дивизиясының қалдықтары орналасқан еді. Осы кезде 116-шы «дивизия» 600 адамға дейін азайды, он екі қолданысқа жарамды танк пен артиллериялық қаруларынан айырылды. Шверин күштерінің қаладан одақтастарды ығыстыруға жеткіліксіз күші бар екенін түсінді, сондықтан мұндай әрекет тактикалық жағынан бекергі өлімге және қала тұрғындарының қауіпсіздігіне қауіп тудырар еді – олардың бірнеше мыңы енді ұрыс желісіне айналатын аймақтан эвакуацияланбаған болатын. Сонымен қатар, қаланың тарихи сәулет ескерткіштері мен мұраларын қорғау мақсатында, Ахен – қасиетті Рим империясының патшаларының тәж кигізілген ежелгі астанасы болғандықтан, Шверин бір жақты шешім қабылдап, жоғары қолбасшылықтан рұқсат алмастан, Ахенді ашық қала деп жариялады. Ол қала поштасына, жақындап келе жатқан американдық командирге осы шешім туралы хабарлап, қалған неміс азаматтарына гуманистік қарым-қатынас жасауды сұрап, хабарлама жазды. Қаладан кетуге дайындалып жатқанда, Шверин жоғары қолбасшылық штабынан хабар алды: американдық әскерлер қайта топтасу үшін жылжуын тоқтатқан, сондықтан Ахенге қарсы ірі шабуыл күтілмейді және қаланы қорғау үшін күшелендіру күштері жолға шығып кеткен. Осы сәтте Ахеннің оңтүстік-батыс шетінде американдық барлау тобы пайда болды, Шверинге оларға қарсы шабуыл жасап, қалаға кірмеулеріне кедеріс келтіру туралы бұйрық берілді. Ол 116-шы дивизияның гранадерлеріне шабуыл жасап, оларды кері шегіндіруге бұйрық берді. Жағдайдың тез өзгеруін ескере отырып, ол поштаға қалдырған «ашық қала» хабарламасын қайтарып алу үшін офицерді жіберді, бірақ ол уақытта ол Адольф Гитлердің жеке өкілеттігімен Ахенде жұмыс істеп жүрген Schutzstaffel қауіпсіздік полициясының қолына тиді, олар неміс армиясы офицерлерінің қатардағы әлсіздік белгілеріне қарсы тұруды күшейту үшін жіберілген еді. Хабарламаның мазмұнын оқығаннан кейін, олар Швериннің қолбасшылықтан дереу босатылып, қамауға алынуын бұйырды және 116-шы дивизияның басшылығына полковник Герхард Вилкті тағайындады.

Италия майданы және берілу

Герд фон Рундштедт пен Вальтер Модель фельдмаршалдарының көмегімен Шверин Ахендегі іс-әрекеттері үшін тек қана қатаң сөгіс алды. Одан кейін 1944 жылдың желтоқсанында LXXVI танк корпусының басшылығын жүзеге асыру үшін Италия майданына жіберілді. 1945 жылдың сәуір айының басында ол танк әскерлерінің генералы шеніне көтерілді. 1945 жылдың 26 сәуірінде Италия майданында британ армиясы тарапынан тұтқынға алынып, соғыс тұтқынына айналды. Ол 1947 жылдың соңында соғыстан кейінгі одақтас әскери күзетуден босатылды.

Соғыстан кейінгі

1950 жылдың мамырында Шверин канцлер Конрад Аденауэрдің әскери мәселелер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі бас кеңесшісі, сондай-ақ "Шверин басқармасы" (кодтық атауы "Zentrale für Heimatdienst") басшысы болып тағайындалды. Ол Батыс Германияның әскери құрылысын американдық оккупация кезінде, Ұлы Суық Соғыс барысында қалпына келтіруге жауапты болды. Бірақ ол жұмысы туралы баспасөзге сұхбат бергеннен кейін 1950 жылдың қазан айында Теодор Бланкпен ауыстырылды. Содан кейін Шверин Германияның еркін демократиялық партиясының парламенттік фракциясының әскери саясат жөніндегі кеңесшісі ретінде жұмыс істеді. Шверин Батыс Германияның соғыстан кейінгі саяси ортасында өзінің прус офицері және нацизмге қарсы ұстанымдарын нығайтуға тырысты, 1944 жылдың қыркүйегінде Ахендегі шайқаста қаладан шығу туралы алғашқы шешіміне сүйене отырып, өзін "Аахенді құтқарушы" деп таныстырды (дегенмен, оны тұтқындағаннан кейін Ахен шайқасында қалада ауқымды шайқастар мен қиратулар болды). Бұл әңгімеге сенім артты, нәтижесінде қала оған "Граф Шверин көшесі" (Graf Schwerin Strasse) деп аталатын көшенің атын берді және 1950 және 1970 жылдары өткізілген салтанаттарда қалалық наградалармен марапаттады. 2008 жылы қаладағы жергілікті саяси оппозицияның күшімен көше атауының құрметі алынып тасталды, себебі Шверин Ахеннің әскери коменданты болған қысқа уақыт ішінде, тонау жасады деген айыппен екі жасөспірім жігіт жазасыз өлімге кесілді. Осыған байланысты көшенің аты "Kornelimunsterweg" деп өзгертілді.

Жеке өмір

Шверин үш рет үйленген. Бірінші некесі Герта Каннгиессермен болды; екіншісі Юлия Зулихпен, олардан екі бала дүниеге келді: Габриэль (1932 жылдың тамызында туған) және Кристиан (1939 жылдың қаңтарында туған), сондай-ақ екі немересі – Алекс фон Рутенберг және Максимилиан цу Сайн-Витгенштейн. Соңғы некесі Эстер Клиппельмен болды. Шверин 1980 жылы қайтыс болды.