Кіріспе

1955 жылы жазылған Станислав Лемнің романы, «Магеллан бұлты» (полякше атауы: Obłok Magellana) – 1955 жылы поляк жазушысы Станислав Лемнің ғылыми-фантастикалық романы. Романның үзінділері 1953 және 1954 жылдары «Przekrój» журналында жарияланған. Романда жұлдызаралық саяхат, «алғашқы байланыс», психологиялық проза, коммунистік утопия және капиталистік милитаризмді сынау сияқты маңызды әдеби тақырыптар көтеріледі. Лем мұны өзі «Социалистік реализм дәуірінің туындысы» деп атады. 1963 жылы роман негізінде Чехословакияның «Икари XB 1» фильмі түсірілді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман 32 ғасырда коммунистік утопиялық болашақта орын алады. Адамзат Күн жүйесінің барлық бөлігін мекендеп, енді жұлдызаралық саяхатқа алғашқы қадамын басып жатыр. "Гая" деп аталатын ғарыш кемесінде 227 ер және әйел Жерден Альфа Центавр жүйесіне сапарға шығады. Шамамен сегіз жылдық сапардан кейін, олар Проксима Центавраның айналысындағы планетада органикалық өмірдің белгілерін табады, бұл мүмкін Центавр жүйесіндегі басқа планетадан келген болуы мүмкін. Экспедиция АҚШ және оның НАТО одақтастарының ескі, жасалма әскери спутнигімен кездеседі. Ол әлі де істеп тұрған биологиялық қарулар мен ядролық оқ-дәрілерді тасымалдап жүрген, олар Суық соғыс кезінде Жер орбитасынан кездейсоқ шығып, ғарышта жоғалған. "Гая" Альфа Центавр планеталарының бірінен келіп тұрған радар сигналын анықтайды. "Гая" осы планетаға жақындап, оның цивилизациясымен байланыс орнатуға тырысады, бірақ барлық хабарламалар жауапсыз қалады. Олар планетаға қонуға тырысқанда күтпеген шабуылға ұшырап, 10 астронавт қаза табады. Дегенмен, "Гая" экипажы қарсы шабуыл жасамайды, планета тұрғындары бейбіт қонуды агрессия деп қате түсінген деп есептейді. Соңында байланыс орнатылды.

Цензура және сын

Роман алғаш рет жарық көрген кезде оның бір бөлігі коммунистік билік тарапынан цензураланды. Лем цензураланған нұсқаны коммунизмге тым оптимистік көзқарас танытқаны үшін сынады. Толық нұсқасы 1990-шы жылдары посткоммунистік Польшада жарық көрді. Ол кезде кибернетика тыйым салынған "буржуазиялық жалған ғылым" саналғандықтан, Лем "механевристика" ("механевристика") терминін өңдеп шығарды.