Гипофизарлық порталды жүйе және гормоналдық алмасу
Hypophyseal portal system
Гипофизарлық порталды жүйе: гипоталамус пен алдыңғы гипофиз арасындағы гормондардың жылдам тасымалын қамтамасыз етеді. Құрылымы, қызметі, гормондары туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қан тамырлары жүйесі
System of blood vessels
Гипофиздік портал жүйесі – мидың төменгі бөлігіндегі микроайналымдағы қан тамырлары жүйесі, гипоталамус пен алдыңғы гипофизді байланыстырады. Оның басты қызметі – гипоталамустың доға тәрізді ядросы мен алдыңғы гипофиз безі арасында гормондарды жылдам тасымалдау және алмасуды қамтамасыз ету. Порталдық жүйедегі капиллярлар тесікті (жоғары тамыр өткізгіштігі бар көптеген кішкентай каналдармен жабдықталған), бұл гипоталамус пен гипофиз арасындағы жылдам алмасуға жағдай жасайды. Жүйе арқылы тасымалданатын негізгі гормондар: гонадотропин босату гормоны, кортикотропин босату гормоны, өсу гормонын босату гормоны және тиреотропин босату гормоны.
The hypophyseal portal system is a system of blood vessels in the microcirculation at the base of the brain, connecting the hypothalamus with the anterior pituitary. Its main function is to quickly transport and exchange hormones between the hypothalamus arcuate nucleus and anterior pituitary gland. The capillaries in the portal system are fenestrated (have many small channels with high vascular permeability) which allows a rapid exchange between the hypothalamus and the pituitary. The main hormones transported by the system include gonadotropin releasing hormone, corticotropin releasing hormone, growth hormone–releasing hormone, and thyrotropin releasing hormone.
Құрылымы
Гипофизельді портал жүйесіндегі қанмен қамтамасыз ету және қан ағынының бағыты көп жылдар бойы зертханалық жануарлар мен адам денелерінен алынған үлгілерде инъекция және тамырлық коррозиялық құю әдістерімен зерттелді. Нейрогипофиз және алдыңғы гипофиз бөліктері арасындағы қысқа порталды тамырлар гормондардың жылдам алмасуына мүмкіндік береді. Гипофиз бөліктерінің ішінде және арасында конфлюентті интерлобтық тамырлардың анатомиялық дәлелдері бар, оның ішінде алдыңғы бөліктен нейрогипофизге қан жеткізетін веналар және аралық және нейрогипофиз бөліктері арасында қанды алмастыратын капиллярлық шунттар бар. Адам ұрықтарын зерттеу барысында, гипофизельді портал жүйесінің адам ұрықтығының 11.5 аптасында толық дамитыны байқалды. Бұл әртүрлі даму сатыларындағы ұрық үлгілеріне силикон резеңкесін енгізу арқылы анықталды. 11.5 апталық үлгіде медиандық эминенция және инфундибулярлық сабақта резеңке қосылысы табылды, бұл толық дамыған порталдық жүйенің бар екенін көрсетеді. Осы саладағы қосымша зерттеулер даму одан да ертерек аяқталуы мүмкін екенін анықтауға көмектесер болады.
The blood supply and direction of flow in the hypophyseal portal system has been studied over many years on laboratory animals and human cadaver specimens with injection and vascular corrosion casting methods. Short portal vessels between the neural and anterior pituitary lobes provide an avenue for rapid hormonal exchange. Specifically within and between the pituitary lobes is anatomical evidence for confluent interlobe vessels, including venules providing blood from the anterior to the neural lobe, and capillary shunts exchanging blood between the intermediate and neural lobes. Additionally, in research involving human fetuses it has been observed that the hypophyseal portal system fully develops by week 11.5 of the human fetal gestation period. This was determined by injecting a silicone rubber compound into specimens of various stages of gestation. In a specimen at week 11.5, the median eminence and infundibular stem contained the compound, suggesting the existence of the fully developed portal system. Further research in this area would help determine whether or not development could be complete at an even earlier stage.
Клиникалық маңызы
Гипоталамус немесе гипофиздің жоғары немесе төмен жұмыс істеуі, сондай-ақ олардың жеткіліксіздігі, гипофиздік порталдық жүйенің екі құрылым арасында гормондарды жылдам алмасу қабілетіне теріс әсер етуі мүмкін. Бұл тиісті мақсатты бездерге елеулі әсер етіп, олардың функцияларын дұрыс орындауына бөгет жасайды. Гипофиздік порталдық жүйенің қан тамырларындағы бітелулер және басқа да мәселелер гипоталамус пен гипофиз арасындағы гормондар алмасуында қиындықтар тудыруы мүмкін. Гипофиз порталы жүйесі гипофиз және орталық нерв жүйесімен байланысты бірнеше ауруларда маңызды рөл атқарады. Гипофиздік және гипофиз метастаздық ісіктерінің кейбір жағдайларында порталдық жүйе гипоталамустан гипофизге метастаздың таралу жолы болып табылады. Яғни, гипоталамустағы қатерлі жасушалар көбейіп, гипофиздік порталдық жүйені көліктік құрал ретінде пайдаланып гипофизге таралады. Дегенмен, порталдық жүйе артериялық қанмен тікелей емес, жанама түрде қамтамасыз етілетіндіктен, алдыңғы гипофизде ісік пайда болуы артқы гипофизге қарағанда азырақ болады. Өйткені артқы гипофиз тікелей артериялық қан ағысымен қанмен жабдықталады. Гипофиз апокслексиясы – гипофиз безіне қан кету немесе қанмен қамтамасыз етудің азаюы ретінде сипатталады. Бұл жағдайдың физиологиялық механизмдері қазіргі зерттеулерде толық анықталмаған. Алайда, гипофиз сабаусының зақымдануы гипофиздік порталдық жүйедегі қан ағынының бұзылуына және осы кемістікке себеп болады деп есептеледі. Эрдхайм-Честер ауруында иммундық жүйенің гистиоциттер деп аталатын жасушалары қалыптан тыс жылдамдықпен көбейіп, көптеген симптомдарға және ауыр жағдайларда өлімге әкеледі. Гипофиздік порталдық жүйенің бұзылуы орталық нерв жүйесі симптомдарына, ең әсіресе қант диабетіне қатысты бірнеше симптомдардың себебі ретінде қарастырылады.
Over or under function as well as insufficiencies of the hypothalamus or the pituitary gland can cause a negative effect on the ability of the hypophyseal portal system to exchange hormones between both structures rapidly. This can have major effects on the respective target glands, making it impossible for them to carry out their functions properly. Occlusions and other issues in the blood vessels of the hypophysial portal system can also cause complications in the exchange of hormones between the hypothalamus and the pituitary gland. The hypophyseal portal system also plays an important role in several diseases involving the pituitary and central nervous system. In several cases of hypophyseal and pituitary metastatic tumors, the portal system acts as the pathway for metastasis from the hypothalamus to the pituitary. That is, cancerous cells from the hypothalamus multiply and spread to the pituitary using the hypophyseal portal system as a means of transportation. However, because the portal system receives an indirect supply of arterial blood, tumor formation in the anterior pituitary is less likely than in the posterior pituitary. This is because the posterior pituitary is vascularized by direct arterial blood flow. Pituitary apoplexy is described as hemorrhaging or reduction of blood supply to the pituitary gland. The physiological mechanisms of this condition have not been clearly defined in current research. It has been suggested, nonetheless, that damage to the pituitary stalk leads to an obstruction of blood flow in the hypophyseal portal system and contributes to this defective state. In Erdheim–Chester disease, cells of the immune system called histiocytes proliferate at an abnormal rate causing a plethora of symptoms and, in more severe cases, death. The disruption of the hypophyseal portal system has been implicated as the mechanism for several symptoms involving the central nervous symptom, most notably diabetes insipidus.