Кіріспе

Модельдік жану қозғалтқышты жарыс машиналарын (Tether cars) – шағын ішкі жанарлы қозғалтқыштармен қоздырылатын және орталық тіреуге байланған жарыс машиналарын айтамыз. Радиобасқарылатын машиналардан өзгеше, мұнда жүргізуші модельдің жылдамдығын немесе бағытын қашықтан басқара алмайды.

Негізгі білім

Тейтерлік машиналар көбінесе кішкентай (ұзындығы 1 метрден кем), радиомен басқарылмайтын модельдік ұшақ қозғалтқышымен (екі тактілі, қыздыру шамды, поршеньді цилиндрлі және т.б.) жұмыс істейді және көліктің ішіндегі жанармай багынан берілетін жанармаймен қоздырылады. 2015 жылдан бері аккумулятормен жұмыс істейтін электрмоторлы машиналар да пайда болды.

Тарих

Тейтерлік машиналар 1920-1930 жылдары дамытыла бастады және бүгінге дейін жасалып, жарысқа қойылып, коллекцияға алынуда. Бастапқыда әуесқой шеберлер жасаған, кейін Dooling Brothers (Калифорния), Дик МакКой (Duro Matic Products), Гаррольд Фраймир (Fryco Engineering), BB Korn және тағы да басқалар сияқты коммерциялық өндірушілер оларды шағын көлемде өндірді. 1930-шы жылдардан 1960-шы жылдарға дейін жасалған алғашқы машиналардың түпнұсқа үлгілері қазірде ынтамен жинақталады және мыңдаған долларға сатылады.

Орналасулары мен жылдамдық рекордтары

Австралияда (Брисбен мен Сидней), Жаңа Зеландияда, Германияда, Швейцарияда, Эстонияда, Украинада, Ресейде, АҚШ-та және басқа да елдерде трассалар бар. Әлем чемпионаттары 3 жыл сайын өткізіледі, 2013 жылғы Әлем чемпионаты Швейцарияның Базель қаласында болды.

Әлемдік рекордтар

СыныпКүніЖүргізушіЖылдамдық км/сағ миль/сағWMCR I (1.5 см³)9 желтоқсан 2006 Ян Эрик Фальк268.697166.961WMCR II (2.5 см³)20 тамыз 2016 Торбьорн Йоханнессен285.711177.533WMCR III (3.5 см³)4 наурыз 2017 Андрий Якимив300.953187.004WMCR IV (5 см³)5 сәуір 2014 Тону Сепп 317.124197.057WMCR V (10 см³)18 қазан 2019 Андро Ротметс 347.490215.920