Жаңа Йорк қаласының ресми таңбасы

Кіріспе

АҚШ-тың Нью-Йорк қаласының ресми мемлекеттік эмблемасы – Нью-Йорк қаласының мөрі – қаланың ресми корпоративтік таңбасы. Қаланың әкімшілік кодексіне сәйкес, ол қаланың немесе оның департаменттерінің өкілеттігімен шығарылған құжаттар мен басылымдарды анықтау үшін пайдаланылады. Сондай-ақ, ол қаланың меншігіндегі мүліктерге қашалып салынады, қаланың лауазымды тұлғаларын анықтауға қолданылады және қаланың туында бейнеленеді. Нью-Йорк қаласы 1654 жылдан бері мөрге ие, сол кезде қала Голландияның Жаңа Амстердам деген қонысы болған. Мөр көп рет өзгерген, ал бір кезде қалада бірнеше мөр болған. Бұл өзгерістер мен көптеген мөрлердің болуына қаланың британдық, кейін американдық басқаруға өтуі, сондай-ақ қала әкімі мен сайланған кеңес арасындағы шиеленістер себеп болды. Қазіргі мөр 1915 жылы жасалған және соңғы рет 1977 жылы өңделген. Нью-Йорк қаласының хатшысы – қала мөрінің сақтаушысы.

Ресми сипаттама

Нью-Йорк қаласының әкімшілік кодексіне сәйкес, қалалық мөр келесі үлгіде болуы керек: 1. Қарулары: қалқанның үстінде, диагональ бойынша жел терісінің желкендері бейнеленген. Желкендердің арасында, жоғары жағында – суыр, төменгі жағында – суыр, әр жағында ұн бөшкесі. 2. Қолдаушылар: Оң жақта – теңізші, оң қолы бүгілген, оң қолымен құбырлы сызғыш ұстаған; сол қолы бүгілген, сол қолы қалқанның үстіне сүйенген; оң иығының үстінде – бағыт таяғы. Сол жақта – Манхэттендік индей, оң қолы бүгілген, оң қолы қалқанның үстіне, сол қолы садақтың жоғарғы ұшын ұстаған, ал төменгі ұшы жерде. Қалқан мен қолдаушылар көлденең лавр бұтағының үстінде орналасқан. 3. Күн: Көлденең лавр бұтағының астында 1625 жылы, бұл Жаңа Амстердамның құрылған жылы. 4. Топ: Жарты шардың үстінде, қанаттарын жайған американдық бүркіт. 5. Жарлық: Дизайнның төменгі жартысын айналаған лентада "Sigillum Civitatis Novi Eboraci" деген сөздер жазылған. 6. Тұтас лавр гүл шоғырымен оралып тұр.

Шолу

Нью-Йорк қаласының қазіргі мөрінің дизайны 1686 жылы алғаш рет қолданылған қаланың мөрінен алынған. Онда геральдикада кеңінен қолданылатын гербтердің әдеттегі элементтері бар, мысалы, қалқан, тіреушілер және жарта. Мөрде герб элементтері болғанымен, қаланың әкімшілік кодексінде қаланың жеке гербін белгілеу ережесі қарастырылмаған. Кодексте мөрдің түсі туралы сипаттама жоқ, тек ол қаланың туында көк түспен бейнеленуі керек делінген. Бұл заң қалаға ұнды ұнтақтау және экспорттау монополиясын берді. Қалқан мен тіреушілер көлденең лавр бұтағының үстінде орналасқан. Қалқанның үстіндегі жартаста 1784 жылы Америка революциясынан кейін қосылған және Нью-Йорк штатының мөрінен алынған американдық бүркіт бейнеленген. Бүркіт колониялық дәуірде британ монархының билігін көрсететін императорлық тәжді алмастырды. Бүркіт жарты шарға сүйенеді. Қалқанның астында 1625 жыл көрсетілген, осы жылы Нью-Амстердам Жаңа Нидерланд провинциясының астанасы болып жарияланды. Бұл күнді пайдалану тарихшылар арасында пікірталас тудырды, себебі дәлелдерге сәйкес, алғашқы еуропалық қоныс салушылар 1624 жылы аймаққа келген және Жаңа Амстердамды құрған. Жаңа Амстердам 1653 жылы құрылды. Мөр тарихында әртүрлі құрылтай күндері көрсетілген. Күннің астында "SIGILLUM CIVITATIS NOVI EBORACI" деген таспа жазылған, ол "Нью-Йорк қаласының мөрі" дегенді білдіреді. Eboracum – Йорктің латынша атауы, Яков II-нің Йорк герцогы ретіндегі титулдық орны, Нью-Йорк қаласы осы герцогтың құрметіне аталған. Мөрді лавр гүлшоғыры қоршап тұр, ол ежелгі гректерде жеңістің символы саналған.

Жалпы

Нью-Йорк қаласының әкімшілік кодексінде мөрді қалалық хатшы және "қаланың корпоративтік мөрін қолдануға немесе пайдалануға міндетті немесе уәкілеттік алған қаланың барлық басқа лауазымды тұлғалары барлық қажетті мақсаттар үшін" пайдаланады делінген. Содан кейін мөр мынадай түрде болуы мүмкін:

1. Қала, оның мекемелері немесе олардың кез келген ауданы немесе бөлімі шығарған немесе қолданған, олардың атынан немесе билігімен жасалған құжаттарға, басылымдарға немесе кеңсе заттарына қойылады немесе басылады;
2. Қалаға тиесілі ғимараттар мен құрылыстарға қашап немесе басқаша бейнеленеді; немесе
3. Басқаша ресми түрде бейнеленеді. Әкімшілік кодекс сондай-ақ қала туында мөрдің "көк түсті болуы керек және ортаңғы немесе ақ жолақта орналасуы керек, бірақ "Sigillum Civitatis Novi Eboraci" деген жазусыз" делінген.

Ту

1915 жылға дейін Нью-Йорк қаласының ресми туы болмаған. Бірақ, қала бойынша ақ түсті фонда көк түсті, ресми емес қала мөрінің суреті салынған ту пайдаланылып келген. 1915 жылы қала мөрін жаңартқан Өнер комиссиясының комитеті, қала бұл туды ресми қабылдағандығын көрсететін ешқандай жазбаның жоқтығын анықтады. Комитет ұсынғандай, 1915 жылы қала қазіргі туын қабылдады, ол жаңадан бекітілген қала мөрінің өңделген нұсқасы болды – өңдеудің айырмашылығы мөрдегі латын жазуының болмауында.

Шектеулер

Нью-Йорк қаласының әкімшілік кодексіне сәйкес, қалалық мөрді стандартты дизайнға ешқандай өзгеріс немесе қосымша енгізуге болмайды. Бір ғана ерекшелік – оның қала туында немесе «архитектуралық немесе сәндік мақсаттарда» қолданылуы, онда латын жазуын жоюға рұқсат етіледі. Зақымдалған немесе күштен шығарылған мөр қалалық хатшының қорқынышында болуы керек. Сонымен қатар, кодекс қалалық хатшы немесе «қаланың корпоративтік мөрін иеленуге немесе пайдалануға міндетті немесе уәкілетті басқа лауазымды тұлғалары» болмаса, мөрді пайдалануға тыйым салады. Осы ретте, «қалаға тиесілі немесе қала пайдаланатын көлік құралынан басқа кез келген көлік құралында қала мөрінің бейнесі қолданылса, мұндай көлік құралының иесі жиырма бес доллар айып төлейді немесе он күндік мерзімге бас бостандығынан айырылады» делінеді. 1653 жылы Нью-Амстердамға өз үкіметін берген инкорпорациядан кейін, қала Голландияның Батыс Үндістан компаниясынан мөр сұрады, ол Жаңа Нидерланд провинциясына иелік етіп, оны басқарды. Жаңа Амстердамның гербін жасау туралы ұсыныс 1630 жылға дейін жасалған; оның дизайнында қолдаушылар рөлінде бобърлар бейнеленген, бұл бобър терілері саудасының провинцияның дамитын экономикасына қосқан үлесін мойындады. Бобёр сонымен қатар Жаңа Нидерланд мөрінің маңызды бөлігі болды. Алайда, бұл жоба қабылданбады. Голландиялық Батыс Үндістан компаниясы компанияның таңбасы мен Амстердам қаруының өңделген нұсқасы бейнеленген қалқанның үстіндегі бір бобърды бейнелейтін дизайнды таңдады. Қаланың алғашқы ресми символының түсті суреті қазіргі таңға дейін сақталмаған, бірақ тарихшылар қалқандағы орталық жолақтың қара, үш кресттің ақ, фонның қызыл және орталық жолақтың жиегіндегі жолақтардың алтын немесе ақ түсті болғанын болжайды, бұл геральдикалық ережелерге сәйкес келеді. Жоғарғы жағындағы мантаның түсі, шамамен, Жаңа Амстердам құрылған кезде қолданылған Нидерланд туының түстерін – қызыл, ақ және көк – көрсетеді.

According to the New York City Administrative Code, the city seal cannot be displayed with any alteration or addition to the standard design. The only exception is in its use on the city flag or "for architectural or ornamental purposes", in which case the Latin legend may be omitted. A defaced or canceled seal must remain in the custody of the city clerk. In addition, the code forbids use of the seal by anyone who is not the city clerk or "other officers of the city who are required or authorized to have or use the corporate seal of the city". In this regard, it states that "any representation of the city seal used on any vehicle other than one owned or used by the city, shall subject the owner of such vehicle to a fine of twenty five dollars or imprisonment for a term not exceeding ten days". After incorporation in 1653, which granted New Amsterdam its own government, the city requested a seal from the Dutch West India Company, which owned and ultimately managed the province of New Netherland. A proposal for a coat of arms of New Amsterdam had been put forward as early as 1630; it featured beavers in the role of supporters, an acknowledgment of the importance of the trade in beaver skins to the growing economy of the province. The beaver was also the prominent element of the seal of New Netherland. However, this design was rejected. The Dutch West India Company instead chose a design that featured the company's insignia on a mantle and a single beaver over a shield emblazoned with a modified version of the arms of Amsterdam. The original full color rendering of this first official symbol of the city has since been lost, but historians have conjectured that, on the shield, the central pale was black, the three crosses were white, the field was red, and the bands bordering the central pale were either gold or white, in keeping with the heraldic rule of tincture. The draped mantling at the top was likely a tricolor of orange, white, and blue, referencing the flag of the Netherlands in use at the founding of New Amsterdam.

1669 тұмсық

Жаңа Амстердам 1664 жылы британдықтарға берілгенімен, оның аты Нью-Йорк деп өзгертілді, бірақ Жаңа Амстердам мөрі 1669 жылға дейін қолданыста болды. Сол жылы Нью-Йорк қаласы мен провинциясы Йорк герцогынан жаңа мөрлер алды. Дегенмен, 1669 жылғы қала мөрінің дизайны белгісіз, себебі оның сипаттамасы немесе қолданылуы табылған жоқ.

1686 ж. "кіші тұмша"

1683 жылы қаланың ортақ кеңесі Нью-Йорк колониялық губернаторына ресми жарғы беруді өтінді, соның ішінде өз мөрлерін белгілеу құқығы да бар еді. 1686 жылы жарғы мақұлданды. Онда қалаға өздеріне ыңғайлы болған кезде және қалағанша «өздерінің мөрлерін өзгертуге, бұзуға және жаңадан жасауға» рұқсат берілді. Содан кейін қаланың ортақ кеңесі 1686 жылдың 24 шілдесінде жаңа мөрді қабылдады, ол қаланың өз еркімен жобалап, бекіткен алғашқы мөр болды. Мөрдің дизайнында қазіргі қала мөрінде сақталған көптеген элементтер бар – жел тегершігінің қанаттары, сусарлар мен ұн бөшкелері, колониялық теңізші және америкалық түпкіліктің қолдаушылары, латын жазуы, негізін қалау күні (осы жағдайда 1686 жыл қолданылды) және лавр гүлшоғыры. 1686 жылғы мөрдің алғашқы қолданылуында мөрдің жотасында герцогтік тәж бейнеленгені анықталды, бұл факт тарихшыларды қызықтырды, себебі қаланың иесі және атымен аталушысы Джеймс II 1685 жылы Англия тағына отырғандықтан, императорлық тәжді қолдану орындырақ болар еді. Мөрдің кейінгі қолданылулары императорлық тәжге ауысқандығын көрсетеді, бірақ ауысудың нақты күні белгісіз. 1686 жылғы мөрдің ерекшелігі – Манхэттен және оның төңірегінде тұрған америкалық түпкіліктілердің сипаттамаларына сәйкес келмейтін америкалық түпкіліктің қолдаушысының бейнесі. Атап айтқанда, мөрде америкалық түпкілікті соғыс бас киімін (war bonnet) кигендей бейнеленген, бірақ бұл бас киім шығыс алгонкин тайпалары арасында белгілі емес еді. 1686 жылғы мөр қабылданғаннан кейін, тарихи құжаттарда бірнеше қала басшылары қол қойған құжаттарға қосылған екінші, сәл өзгеше қала мөрі пайда болды. Бұл екінші мөрдің жасалуы ортақ кеңестің хаттамаларында тіркелмеген, оның шығу тегі белгісіз. Кейінгі қала заңдарында ол жай ғана «кішкентай мөр» деп аталады.

1735 қала әкімінің мөрі

1735 жылы Қоғамдық кеңес пен қала әкімі Пол Ричард арасындағы даудың нәтижесінде қосымша мөр жасалды. 1686 жылғы мөр және «кіші мөр» қаланың ресми мөрі ретінде сақталды, ал үшінші мөр қала әкімі үшін жасалды. Бұл әкімдік мөр қала мөрімен суреттемесі жағынан ұқсас болды, бірақ ол сопақ емес, дөңгелек пішіндес және «Нью-Йорк қаласы әкімінің мөрі» деген жазуды тасыды. Кейіннен әрбір мөрді қандай мақсатта пайдалануға болатынын анықтайтын заң қабылданды.

1784 тұмша

1783 жылы Америка Тәуелсіздік соғысы аяқталғанда Нью-Йорк қаласында үш ресми мөр болды. Нью-Йорк қалалық кеңесінің соғыстан кейінгі алғашқы шараларының бірі – осы мөрлерден британдық императорлық тәжді алып тастау болды. 1784 жылы жаңа мөрлер қабылданды, олардың үстінде жарты шар үстінде тұрған бүркіт бейнеленген, бұл Нью-Йорк штатының мөрінен алынған элемент. Кеңес жаңа мөрлердің сипаттамасын және мақсатын қалалық газеттерде жариялады. Бұл сипаттамада "кішкентай мөр" қала әкімінің сотының мөрі ретінде көрсетілген. 1784 жылғы қала мөрі британдық тәжді алып тастаудан және жаңа герб қосудан басқа, бұрынғы мөрден тек қана американдықтардың садағын дұрыс емес, екі қисық етіп салуымен (бұл Алгонкин тайпалары көбінесе қолданбайтын садақ түрі), отарлық теңізшінің крест тәрізді құралын алып тастау және қалқанның екі жағына жеміс беретін бұтақтар қосу арқылы ерекшеленді. 1784 жылғы қала мөрінің дизайны 19 ғасыр бойы қолданыста болды. Осы кезеңде қала әкімінің мөрі мен қала әкімінің сотының мөрі қолданыстан шықты. Соңғысына қатысты, Девитт Клинтон қала әкімінің сотын басқарған соңғы қала әкімі болды. Қала әкімінің қатыспауы салдарынан, сот 1821 жылы заң бойынша жалпы сотқа айналдырылды.

1915 жылғы мөр

Қала мөрі ресми түрде өзгермегенімен, 1784 және 1915 жылдар аралығында қателіктер, суретшінің еркі немесе мөр дизайнын білмеушілік салдарынан көптеген бейресми өзгерістер енгізілді. Осы кезеңде қолданылған кейбір нұсқаларында теңізші мен үнді миссионері орын алмастырған немесе отырып бейнеленген. Олардың сыртқы түрі де әртүрлі болды. Бүркіт кейде кері қарап тұрған күйде салынған. Ішінде якорь немесе кеме сияқты басқа да нысандар қосылған жағдайлар болды. Қаланың тұңғыш мэрінің тағайындалғанына 250 жыл толуы қарсаңында, мөрдің көптеген вариациялары қала басшылығын мөрдің дұрыс дизайнын анықтау үшін комиссия құруға итермеледі. Қаланың өнер комиссиясының мүшелерінен құралған комиссия, Нью-Йорк тарихи қоғамымен бірлесіп, Нью-Амстердамның алғашқы жылдарынан бергі суреттер мен мөрлерді зерттеді. 1915 жылғы мөрдің дизайны 1686 жылғы мөрдің дизайнына сәйкес келеді, тек 1784 жылғы мөрдегі бүркіт пен жарты шар бейнесі жартасқа қосылды. Үнді миссионерін бейнелеудегі қателіктер түзетілді және теңізшіге крест таяғы қайта орнатылды. Сонымен қатар, мөрдегі қаланың құрылған күні 1686 жылдан, яғни қаланың британдық хартасы бекітілген жылдан, 1664 жылға өзгертілді – қаланың аты Нью-Йорк деп өзгертілген жыл.

1977 жылғы мөр

Қала мөрінің ең соңғы өзгерісі 1977 жылы, қала Кеңесінің (бұрынғы Алдермендер кеңесі) президенті Пол О'Двайердің қаланың голландтық тарихын мойындау ниетімен болды. 1974 жылы ол алғаш рет қаланың туындағы негірленген жылын 1664 жылдан 1625 жылға өзгертуді ұсынды. Нью-Амстердам 1625 жылы Жаңа Нидерланд провинциясының үкімет орталығы ретінде белгіленгенімен, тарихшылар бұл Нью-Амстердамның құрылған немесе іске асырылған жылы емес екенін көрсетті. Тарихшылар мен оның кеңесшілерінің наразылығына қарамастан, мэр Абрахам Бим 1975 жылы қала туындағы күнді өзгертетін О'Двайердің заңына қол қойды. Екі жыл өткен соң, қала мөрін де осылай өзгертуге бағытталған жеке заң қабылданды. 1977 жылдан бері мөрге уақыт-уақыт сын қарасы жүргізіліп келеді. Мысалы, 2020 жылдың 27 шілдесінде қаланың мэрі Билл де Блазио Джордж Флойд наразылықтарынан кейін мөрдің дизайнының сәйкестігін зерттеу үшін комиссия құруды ұсынды.