Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Демир Капия () - Солтүстік Македониядағы шағын қала, сол атпен аталған қауіпті әктас қақпалардың жанында орналасқан. Онда 3725 адам тұрады. Қала Демир Капия муниципалитетінің орталығы болып табылады.
Demir Kapija ( ) is a small town in North Macedonia, located near the ominous limestone gates of the same name. It has 3,725 inhabitants. The town is the seat of Demir Kapija Municipality.
Этимология
Қаланың атауы Осман империясының құрамында болған кездегі Осман түрік тіліндегі Демир Капи (Темір қақпа) деген аттан келген. Түрік тілінде қала әлі де Демир Капы деп аталады.
The name of the town comes from Ottoman Turkish Demir Kapi (Iron Gate) when the settlement was part of the Ottoman Empire, and is still called Demir Kapı in Turkish.
Тарих
Демир Капия – бұл классикалық дәуірде Стенае (Στεναί, грек тілінде "тар шатқал") деген атпен белгілі болған жер. Пеон дәуірінде, Демир Капия елді мекенінің етегінде, Рамнисте тауында бекініс салынған және ол әлі де тұр. Бұл қиратылыстар Македонияда қазылған үш белгілі пеон құрылысының бірі және олар 3000 жыл бұрын салынған. Орта ғасырларда Демир Капия славян елді мекені ретінде Просек деген атпен танымал болды, ал қазіргі атауы түрік билігінен келген, яғни "Темір қақпа" деген мағынаны білдіреді. Просек қаласы стратегиялық жағдайының арқасында бекініс ретінде пайдаланылды. Тарихи мәліметтер мен артефакттар бұл бекіністің б.з.д. 450 жыл шамасында Македония әулеті тұсында, солтүстікке қарай әскерлердің қозғалысын бақылау үшін салынғанын көрсетеді. 13 ғасырда Просек Добромир Хриздің резиденциясына айналды, ал Стрец оның танымал қолбасшысы болды. Бұл елді мекен бұрын қабырғалармен қоршалған және неолит дәуірінде пайда болған. Демир Капия көптеген тарихи орындар мен бұзылмай сақталған ескерткіштерді жасырып отыр. Зерттеулер көрсеткендей, барлық дәуірлер өз іздерін қалдырған: пеон, көне македониялық, римдік, византиялық, Самуил дәуірі, Осман және ерте христиандық кезеңдер. Бұрынғы Югославия королі Александр Караджорджевич осы жерде жазғы үйі мен шарап зауытын салған. Бұл шарап зауыты Балқандағы ең көнесі болып табылады және жекеменшік "Агропин" таңбасымен жоғары сапалы шараптар өндіруді жалғастыруда. "Попова Кула" сияқты жаңа шарап зауыттары ашылып, экспортқа мүмкіндік жасап, аймақтың экономикасын дамытуға септігін тигізуде. Демир Капияда "Декамель" атымен ұн диірмені және "Салмак" деп аталатын жұмыртқа өндіруге арналған заманауи ферма бар.
Demir Kapija is a place already mentioned in Classical times under the name of Stenae (Στεναί, "gorge" in Greek). In the earlier dates to the Paeonian era, a fortress was built on the mountain Ramniste, on the foothills of the Demir Kapija settlement and it is still there. The ruins are one of only 3 known Paeonian structures in Macedonia unearthed, and they date from 3000 years ago. In the Middle Ages Demir Kapija was known as a Slav settlement, under the name of Prosek, while today's name originates from the Turkish reign, meaning "The Iron Gate". The town of Prosek was used as a fortress due to its good strategic position; history and artifacts suggest this fortress was built in the era of the Macedonian dynasty around 450 BC as a look out to the canyon beyond for troop movements to the north. In the thirteenth century AD, Prosek had become the seat of Dobromir Hriz, and Strez was its well known commander. The former settlement was fortified by walls, and it was used to exist in the Neolithic Age. Demir Kapija is hiding numerous localities and invincible remains. The research has proved that all the pass periods have left their traces: the Paeonian, Ancient Macedonian, Roman, Byzantine, the period of Samuil, the Ottoman as well as the early Christian period. The former Yugoslav King Aleksandar Karadjordjevic had his summer home and winery built here. The winery is the oldest on the Balkans and still produces quality wines under the privately owned Agropin name. Newer wineries, like Popova Kula, have opened up additionally and paves the way for exports and economic stimulus of the region. Demir Kapija is also home to the flour mill Dekamel and has a modern farm for production of eggs known as Salmak.
Демир Капия қазіргі уақытта
Демир Капия – спорт пен демалыс үшін табиғаттың сыйлы жері. Альпинистер көбінесе сүйікті шай өсімдіктерін табу үшін осы аймаққа жаяу серуендейді. Бұрын, өзеннің каньонға құятын жерінде пайда болған табиғи арпаттардың арқасында, мұнда ұлттық және аймақтық каяк жарыстары өткізілетін. Альпинистер тас мұнараларға шығып, каньонның ең әдемі көрінісін тамашалайды. Бұл жерлерге, сондай-ақ жоғарыда айтылған Просек бекінісінің қираған қалдықтарына дейін жаяу жолдар салынған. «Брадт-Гайд Македония» кітабында көрсетілгендей, ең танымал маршрут – тас жолдағы екі туннельдің арасындағы тоқтау орны. Демир Капияда штаттағы ең ірі психикалық денсаулық сақтау орталығы – «Специален Завод» да орналасқан. Осы орталықтың «Арнайы Олимпиада» командасы футбол және жеңіл атлетикадан жақсы танымал. ЮНИСЕФ және Ұлыбритания елшілігі сияқты шетелдік көмектердің тұрақты қолдауы отбасылар мен қоғамды тәрбиелеуге, сондай-ақ ерекше қажеттіліктері бар адамдардың мұқтаждары туралы хабардар етуге көмектесуде.
Demir Kapija is an outdoors hеaven for sports and recreational activities. Mountaineers often enjoy hiking the area for their favorite tea plants. Formerly, the national and regional Kayak competitions were held here because of the natural rapids formed by the river into the canyon. Alpinists climb the rock towers to see the most impressive view of the canyon beyond. Trails are also made to hike to these points, as well as to the remains of the aforementioned ruins of the fortress Prosek. Possibly the most popular hike, noted in The Bradt Guide to Macedonia, is the stopping point between the 2 tunnels on the highway. Demir Kapija is also home to the largest mental institute in the state, The Specijalen Zavod. The Special Olympics team from this institute is well noted in football and track and field events. The continued support of foreign aid such as UNICEF and the British Embassy continues to educate families and the community and raise awareness about the needs of people with special needs.
География
Вардар өзені Демир Капияға жақын жерде шатқал құрайды, ал "Бела Вода" үңгірінің ұзындығы 955 метрді құрайды. "Темір қақпалар" арқылы өтетін жол Валандово және Гевгелия аңғарына жетелейді. Бұл аңғарда ылғалды субтропиктік климат орналасқан. Солтүстік Македониядағы ең жоғары температура осы жерде тіркелді – 2007 жылдың 24 шілдесінде 45,7 °C (114 °F) көрсеткіші тіркелді. Бұл аймақ Македониядағы ең алуан түрлі ауыл шаруашылығы өнімдерімен өзгешеленеді.
The Vardar river makes a gorge close to Demir Kapija, while the "Bela Voda" cave is 955 m long. When passing "The Iron Gates", the road leads to the Valandovo and Gevgelija valley. This valley has a humid subtropical climate. It has recorded the highest temperature ever in North Macedonia; 45.7 °C (114 °F) was recorded here on 24 July 2007. It is the most varied region in Macedonia with its agricultural products.
Құстардың маңызды аймағы
Демир Капия – сонымен қатар ұлттық табиғи ескерткіш және орнитологиялық қорық, мұнда көптеген сирек кездесетін құстар мен эндемикалық өсімдіктер мекендейді. Вардар шатқалын, Селевецка өзенін және Краставец жотасын қамтитын 10 500 гектарлық аумақ, BirdLife International ұйымы тарапынан Демир Капия шатқалының маңызды құс аймағы (IBA) деп танылды, себебі ол тау кептерлері, египетлік қарқындылар, қысқа саусақты жылан бүркіттері, Левант сұңқары, шығыс субальпілік сойқы, батыс тау саңырауқұлақтары, шығыс қара құлақты торғайлар және қара баслы торғайлар популяциясын қамтиды.
Demir Kapija is also a national monument of nature and an ornithological reserve, home to many rare species of birds and endemic plants. A 10,500 ha site, encompassing the Vardar gorge, Celevecka river and Krastavec ridge, has been recognised as the Demir Kapija Gorge Important Bird Area (IBA) by BirdLife International because it supports populations of rock partridges, Egyptian vultures, short toed snake eagles, Levant sparrowhawks, eastern subalpine warblers, western rock nuthatches, eastern black eared wheatears and black headed buntings.
Демография
2002 жылғы халық санауы бойынша қалада барлығы 3275 тұрғын болған. Саны % БАРЛЫҒЫ 3,275 100 Македониялықтар 3,161 96.52 өзгелер 114 3.06
According to the 2002 census, the town had a total of 3,275 residents. Number % TOTAL 3,275 100 Macedonians 3,161 96.52 others 114 3.06
Көлік
Қала Demir Kapija теміржол станциясы арқылы қызмет көрсетіледі, онда Сербияның Ниш қаласынан Грекияның Эгей теңізіндегі Салоники портына (X дәлізі) байланыс бар, сондай-ақ Грекияның Скопье және Салоники қалаларына қатынайтын Intercity пойыздары да бар.
The town is served by the Demir Kapija railway station, with connections from Niš in Serbia to the port of Thessaloniki in Greece on the Aegean Sea (Corridor X), with Intercity services to Skopje and Thessaloniki in Greece.
Спорт
Жергілікті футбол клубы FK Lozar 2006 жылы FK Vardar Negotino клубымен біріктірілді.
Local football club FK Lozar was merged in 2006 with FK Vardar Negotino.