Канада Жоғарғы Сотының «R v Morrisey» ісі: Қиын жағдайлардағы жазалау шараларының конституциялық шектеулері
R v Morrisey
Канада Жоғарғы Сотының R v Morrisey ісі ([2000]) қатал жазадан құтылу құқығын қарастырады. Міндетті түрме жазасы шарттарға қарамастан, әділдіктен тыс болуы мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
R v Morrisey, [2000] 2 SCR 90 – Канада Жоғарғы Сотының Канада Құқықтар және бостандықтар хартиясының 12-бабына сәйкес, қатыгез және ерекше жазадан құтылу құқығы туралы маңызды шешімі. Сот, егер жаза негірсіз болса немесе айыпталушыға қатыгездік тудырса, міндетті түрме жазасынан ерекшеліктер жасалуы мүмкін деп қарар берді.
R v Morrisey, [2000] 2 SCR 90 is a leading Supreme Court of Canada decision on the right to be free of cruel and unusual punishment under section 12 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms. The Court held that there can be exemptions for mandatory prison sentences where the sentence is unreasonable or has an effect upon the accused that may be considered harsh.
Өмірбаян
Марти Морриси, 36 жаста, Жаңа Шотландияның Белмонт қаласынан, екі досымен бірге шатырда ішіп отырды. Морриси мен оның досы Адриан Тид мылтықтың ұңғысын кесіп тастады. Морриси Тидке қаруды қарақшылық үшін қолданатынын айтты, бірақ шын мәнінде ол жақындағы қарым-қатынас мәселелеріне байланысты өзін-өзі өлтіруді жоспарлаған. Морриси үшінші досын үйіне апарып келген соң, шатырға оралғанда Тид төсек қабатында ұйықтап жатқан. Морриси қолға жүктелген мылтықпен төсек қабатына секірді. Содан кейін ол төсектен құлап, оның мас болуы салдарынан, мылтық кездейсоқ оқ атты, Тидті қаза қылды. Морриси Қылмыстық кодекстің 220(a) бабы бойынша өлімге әкеп соққан қылмыстық немқұрайлылық жасады деген айып тағылды. Сотта судья 220(a) бабында көзделген міндетті төрт жылдық жаза, Хартияның 12-бабын бұзады деп тапты. Оның орнына Морриси екі жылға сотталды, оның ішінде сотқа дейінгі күзетте өткізген уақыты да ескерілді. Апелляциялық сот бұл шешімді күштен шығарды. Сот алдындағы мәселе – Хартияның 12-бабы бұзылған ба және егер бұзылған болса, 1-бап бойынша оның негізділігі туралы еді. Жоғарғы сот Апелляциялық соттың шешімін қолдады және бұзушылық жоқ деп тапты, бірақ сотқа дейінгі қамауда өткізген уақытты жазаға қосуға рұқсат берді.
Marty Morrisey, a 36 year old from Belmont, Nova Scotia, was drinking with two friends in a cabin. Morrisey and his friend Adrian Teed sawed the barrel off of a shotgun. Morrisey told Teed the gun was for the purpose of committing a robbery when in fact he was intending to kill himself due to recent relationship problems. Morrisey drove the third friend home, and when he returned to the cabin, Teed was sleeping in a bunk bed. Morrisey leaped onto the bunk bed while holding the loaded shotgun. He subsequently fell off the bed, likely due to his intoxication, and the gun accidentally discharged, fatally wounding Teed. Morrisey was charged with criminal negligence causing death under section 220(a) of the Criminal Code. At trial, the judge found that the mandatory four year sentence required under section 220(a) violated section 12 of the Charter. Instead, Morrisey was sentenced to two years including the time he spent in pre trial custody. The Court of Appeal overturned the ruling. The question before the Court was whether section 12 was violated and if so, was it justified under section 1. The Supreme Court upheld the ruling of the Court of Appeal and found there to be no violation, but the Court allowed the time in pre trial custody to be included in the sentence.
Соттың пікірі
Гонтье Ж көпшіліктің пікірін жазды. Ол бастапқыда 12-тармаққа қатысты барлық бұрынғы шешімдерді қарастырып, талдауды қайта баяндады. Ол жаза қылмыстың ауырлығына сәйкес келмейтін жағдайда, 12-тармаққа сілтеме жасау жеткіліксіз екенін мәлімдеді. 12-тармақтың нағыз мақсаты – "қоғамның ар-ұятын қозғайтын, аса шектен тыс жазадан" қорғау, ол бұл стандарттың жоғары екенін мойындады, себебі сот "заң шығарушылар бекіткен үкімдерді оңай жоққа шығаруға тиіс емес". Гонтье 12-тармаққа қатысты қатыгез және ерекше жазалар үшін қолданылатын екі жағдайды атады. Біріншіден, жазаның өзі ақылға қонымды болса да, нақты бір адам үшін айыпталушыға тигізер әсері тым ауыр болуы мүмкін. Екіншіден, егер жаза нақты бір адам үшін ақылға қонымды болса, сот оның орынды гипотетикалық жағдайда да қатал болатынын қарастыруы керек.
Gonthier J wrote the opinion for the majority. He first considered all the previous decisions on section 12 and rearticulated the analysis. He stated that when a sentence is merely disproportionate to the offence, it is not enough to invoke section 12. The true purpose of section 12 is to protect "against punishment which is so excessive as to outrage our society's sense of decency", which he admitted is a high standard as the court should not be "quick to invalidate sentences crafted by legislators". Gonthier gave two situations where section 12 can be invoked for cruel and unusual sentences. First, there are situations where the sentence itself is reasonable but for a particular person may have an effect on the accused that would be overly harsh. Second, if the sentence is reasonable for the particular person then the court must consider whether it would be harsh in a reasonable hypothetical situation.