Кіріспе

1809 жылы Бесінші коалиция соғысының шайқасы

Эбельсберг шайқасы, француз тілінде Эберсберг шайқасы деп белгілі, 1809 жылдың 3 мамырында Бесінші коалиция соғысы барысында, Наполеон соғыстарының бір бөлігі ретінде болды. Иоганн фон Хиллер басқаратын австриялық әскердің сол жақ қанаты Траун өзенінің жанындағы Эберсбергте орналасты. Андре Массена басқаратын француз әскері 550 метрлік қатты қорғалған көпірден өтіп, жергілікті қаланы басып алып, Хиллерді шегінуге мәжбүр етті. Эбельсберг қазір Линц қаласының оңтүстік шетінде, Траун өзенінің оң жағасында, өзеннің Дунайға құятын жерінен біршама жоғары орналасқан. Абенсберг және Ландшут шайқастарынан кейін австриялық бас әскерден бөлінген фельдмаршал лейтенант Хиллер 2 мамырға дейін үш сол жақ корпусымен Линцке қарай шегінді. Австриялықтар француздардың Венаға қарай жылжуын тоқтатуды үміттенеді. 3 мамыр таңында маршал Массена корпусының алдыңғы қатарлары Траун өзенінің батыс жағалауында Хиллердің арттық күштеріне шабуыл жасады. Соңынан француз жаяу әскерінің бірінші бригадасы көпірден өтіп, Эбельсберг көшелеріне енді. Осы сәтте австриялықтар қарсы тұруды бастады. Француздар өзенге құлап кетпеу үшін көшедегі шайқасқа толық дивизияны жұмылдырды, онда Эбельсберг қамалы маңызды бекініс болды. Массена екінші дивизияны салғаннан кейін, француздар австриялықтарды қамалды басып алудан шығарды. Қаланы қайта басып алуға ниеті болмаған Хиллер артиллерияға қаланы өртеп жіберуді бұйырды. Одан кейін болған өртте екі әскердің жүздеген жаралы сарбаздары қаза тапты. Шайқас пен ауыр шығындардың себебі болмады, өйткені Хиллердің позициясы Траун өзенінен жоғарыдан келген екінші француз корпусымен қанатын айналып өтілген еді.

Өмірбаян

1809 жылғы 10 сәуірде Тешен герцогы Карлдың австриялық әскері Бавария Корольдігіне басып кірді. Соғыстың алғашқы аптасында Наполеонның орынбасары, маршал Луи Александр Бертье, франко-неміс әскерін орналастыруда қателіктер жасады. Дегенмен, эрцгерцогтың әскерінің жылдамдығы баяу болғандықтан, ол мүмкіндіктерін пайдалана алмады. Наполеон көп ұзамай оқиға орнына келді және 19 сәуірдегі алғашқы ірі шайқаста маршал Луи Даву қиын шайқаста жеңіске жетіп, Тюген-Хаузен шайқасында жеңіске жетті. Осы жеңісінің арқасында Даву сол күні кешке Абенсберг маңында Наполеон әскерінің негізгі бөлігімен қосыла алды. 1809 жылғы 20 сәуірде Абенсберг шайқасында Хиллер оңтүстіктен Австрияның V армия корпусының фельдмаршал лейтенанты Людовик пен фельдмаршал лейтенант Михаэль фон Кинмайердің II резервтік армия корпусының, сондай-ақ өзінің VI армия корпусының басқаруын қабылдады. Шайқасқа дейін Хиллердің күші фельдмаршал лейтенант Карл Фридрих фон Линденаудың дивизиясын V армия корпусынан және генерал-майор Андреас Шнеллердің кирасиер бригадасын II резервтік армия корпусынан негізгі армияға, Андреас Шнеллер бригадасына бөлу арқылы әлсіреген еді. Сонымен қатар, фельдмаршал лейтенант Франц Йеллачичтің VI армия корпусынан Мюнхенді қорғауға дивизиясы бөлінді. Абенсбергте және 21 сәуірде Ландшут шайқасында Франция императоры Наполеон I әскері Хиллердің басқаруын күшпен басып, австриялықтарды оңтүстік-шығысқа, эрцгерцог Карл мен негізгі армиядан алысқа ығыстырды. 19-21 сәуір аралығында Хиллер V және VI армия корпустарынан 12 140 сарбазды, 11 зеңбірек пен 328 вагонды жоғалтты. Оның қанаты 42 000 әскерден 22 сәуірдің кешінде шамамен 27 000-28 000-ға дейін азайды. 22 сәуірде Наполеон үлкен күштермен солтүстікке қарай аттанып, Экмюль шайқасында Карлға жеңіліс сыйлады. Негізгі армия Дунай өзенінің солтүстігіне шегінгенін білмей, Хиллер әлсіз қуғын күштеріне қарсы тұрды. Ол 24 сәуірде Ноймаркт-Санкт-Вейт шайқасында маршал Жан-Батист Бессиерге күшті соққы берді. Карл жеңілгенін білген австриялық қанаттың қолбасшысы оңтүстік-шығысқа тез шегінді. 24 сәуірде Карл Хиллерге Линцке шегінуді, Дунайдың солтүстік жағалауына өтуді және негізгі армияға қосылуды бұйырды. Хиллерді басып алып, жоюға үміттене отырып, Наполеон оның соңынан екі колонна жіберді. Император маршал Луи Давудың III корпусын, Массенаның IV корпусын және дивизия генералы Доминик Вандаммның VIII корпусын Инн өзені арқылы Пасауға қарай солтүстік бағытта бағыттады. Маршал Жан Ланн мен Бессиердің II корпусы Салзах өзені арқылы Бургхаузенге қарай оңтүстікке бағытталды. 26 сәуірде Массенаның IV корпусының дивизия генералы Клод Юст Александр Легрант Шердингте фельдмаршал лейтенант Йозеф фон Дедович бастаған Хиллердің артқы күзетімен қақтығысып, көпірді басып алды. Сол күні Массенаның тағы бір дивизиясы 400 австриялықты тұтқындап, Пасауды басып алды. Осы уақытта Хиллер Богемияда алыста жүрген Карлдан тәуелсіздігін сезінді. Сонымен қатар, ол Австрия императоры Франциск I-мен де оңай байланыста болды, ол науқанға әсер етуді қалады. Осыған ынталанған Хиллер 27 сәуірде Массенаға қарсы шабуыл жасау жоспарын ойлап тапты және оны жүзеге асыру үшін фельдмаршал лейтенант Эммануэль фон Шустех Хервеге бұйрық берді. Алайда, бұл жоспардан ештеңе шықпады және австриялықтар Линцке қарай шегінуді жалғастырды. 1 мамырда Легран мен 1400 сарбаз Риеду мен Каллхам арасында Шустехтің 850 сарбаздық артқы күзетіне жетті. Баден Ұлы Герцогтігінің драгун полкі No 59 Джордис жаяу әскер полкінің 3-ші батальонына шабуыл жасады, ол квадрат құрамында тұрды. Жаяу әскерлер атып шыққаннан кейін драгундар алаңға шабуыл жасап, басып кірді. Олардың командирі, лейтенант Бек өлтірілгеннен кейін, Джордис батальонының 706 офицері мен сарбазы қаруларын тастады. "Кинмайер гусарлық No8 полкінің" екі эскадрильясы 10 адам қаза тауып, 50 адам жараланды, 23 адам тұтқынға алынды. Бадендер үш адам өлді және 10 адам жараланды деп хабарлады, бірақ олардың көптеген жылқылары қаза тапты. 2 мамырда Эфердингтен оңтүстік-шығысқа қарай үш шақырым жерде Раффелдингте дивизия генералы Клод Карра Сент-Сирдің авангарды мен Касаланза герцогы генерал-майор Фредерик Бьянки арасында шайқас болды. Баден драгундары 14 адамнан айырылды, ал австриялықтардың зардаптары туралы хабарланбады. Регенсбургті тастап кеткеннен кейін, Карл ең алдымен Чехия шекарасындағы Чамға шегінді, онда ол әскерін қайта ұйымдастырды. Сол жерден ол Ческе-Будейовицеге (Будвис) бағытталды. Наполеон Богемияға оны қуып жететін болса деп қорқып, Карл 3 мамырда Австрияның эрцгерцогы Иоганнға Будвисте шайқасуға жоспарлап отырғанын жазды. 6 мамырға дейін негізгі армия сол қаланың маңында қалды. Алайда, фельдмаршал лейтенант Иоганн фон Кленау мен генерал-майор Карл Вильгельм фон Штуттергейм басқаратын бөлімдер Дунайдың солтүстік жағындағы Линцке жақын жерде әрекет етті. 2 мамыр түнінде император Франциск Линцтен шығып, Дунайды кешіп, бауыры Карлдың армиясына қосылу үшін асықты. Ол Хиллерге Траун артында Эбельсберг пен Ламбахта Наполеонның шабуылын тоқтатуды бұйырды. Егер бұл сәтсіз аяқталса, Хиллер шығысқа қарай Энс өзенінің бойында қорғануға болатын еді. Хиллер Ламбахқа жақын 3000 сарбаздық генерал-майор Арманд фон Нордманның бригадасын оң қанатын қорғау үшін орналастырды. Франциск өзінің туысы, Австрия эрцгерцогы Максимилианды Венаны басқаруға тағайындады, бірақ гарнизонның көп бөлігі жақсы даярланбаған еді. 2 мамырда маршал Франсуа Жозеф Лефеврдің Бавариялық VII корпусы Зальцахтың оңтүстігіндегі Голлинг-ан-дер-Зальцахта Йеллачичпен шайқасқандығын хабарлады. Бессиер өзінің кавалериясымен және Ланн дивизия генералы Николас Удиноның II корпусымен Траундағы Вельске келді, бірақ көпір өртенгенін көрді. Дивизия генералдары Луи Винсент Леблон де Сен-Илер (III корпус), Габриэль Жан Жозеф Молитор (IV корпус) және Жозеф Лоран Демонт (III корпус) Наполеонның келуімен Ламбахқа жақын болды. Вандаммның Вюртембергтік VIII корпусы Риедау маңында жүріп өтті. Давудың III корпусы 3 мамырда Пасауға келуге тиіс болды, ал Наполеон дивизия генералы Мари Франсуа Руйерге Регенсбургтен шығып, Пасауға баруды бұйырды. Мамыр айының басында дивизия генералы Фредерик Генри Вальтер басқаратын 12 000 сарбаздық Императорлық гвардия Инн өзенінің жанындағы Браунау-ам-Иннге келді.

Арқалық қарауыл әрекет

3 мамыр күні таңертең, бригадалық генерал Якоб Франсуа Марулаз Эфердингке жақын жерден Массенаның IV корпусының атқыштар дивизиясымен бірге жолға шықты. Атты әскерлердің артынан дивизия генералдары Мишель Мари Клапарде (II корпустан уақытша алынған), Клод Легран, Карра Сен-Сир және Жан Будеттің жаяу әскер дивизиялары келді. Француз атты әскері Вильхерингте, Дунайда, Альковен мен Линц арасындағы шағын жаяу әскер шабуылына тап болды. Сағат 9:00-де колонна Линцке кіріп, оңтүстікке қарай Эбельсбергке бет алды. Түндегі сағат 3-те Хиллер өз әскерін жолға шығарды. Ол Кинмайердің кішкентай II резервтік армия корпусына шеруді бастауды, ал V және VI армия корпустарының негізгі күштері соңынан ерді. Сол күні таңертең Австриялық қанат командирі өзінің сегіз бригадасының төртеуін Бьянки, Шустех, генерал-майор Йозеф Радецкий және фельдмаршал лейтенант Карл фон Винсент басқаруына берді. Австриялық керуен Эбельсбергтегі көпірден өтіп бара жатқанда, Хиллер штабы жағдайды бақылаудан шығарды, көлік жүргізушілері қорқып, жол артқа шегініп бара жатқан көліктер мен әскерлермен тығырылды. Соңында, әскерлер мен керуендер арақашықтықты қиып өтті, тіпті Бьянки де таңғы сағат 9:00-де Дуканың 39-шы және Игнац Гюлайдың 60-шы жаяу әскер полкімен бірге Траунды кесіп өтті. Дегенмен, Шустех әлі де оңтүстік-батыстағы бір жерде болды, сондықтан Винсент пен Радецкий өз күштерін батыс жағалауына жинап, әріптестерінің пайда болуын күтті. Винсенттің қол астында генерал-майор Йозеф Хоффмайстер бригадасының Беньёвскийдің 31-ші және Спленьидің 51-ші жаяу әскер полктері болды. Ол бір батальонды Кляйн-Мюнхен ауылына, ал қалған бесеуін сол жерден Шарлинцке дейін орналастырды. Ол 6-шы Розенберг шевэу легер полкімен бірге жаяу әскерді күзетті. Радецкий екі батальон мен алты эскадрильямен Винсенттің сол жағында Шустехті күтіп тұрды. Радецкий бригадасына Градисканер Гренцтің 8-ші жаяу әскер полкі, Мервельдт улан полкінің 1-ші және Архиегер Карл улан полкінің 3-ші полктері кірді. Смит Радецкийге 16 эскадрилья берсе, Петре тек алтысын ғана санады. Соңында Шустех Киенмайер гусарлық полкінің 8-ші және генерал-майор Отто Хохенфельд бригадасымен, Клебектің 14-ші және Жордистің 59-шы жаяу әскер полктерімен бірге пайда болды және көпірден өтуге кірісті. Таңғы сағат 10-да Шарлинцтің солтүстігіндегі орманнан Марулаздың әскерлеріне атыс жасалды. Жаяу әскердің қолдауын күтіп, ол француздың 3-ші, 14-ші, 19-шы және 23-ші шассёрларын бірінші қатарға, Баденнің жеңіл драгундарын, Гессеннің ұлы герцогтігінің гардалық шевалье легерін және Вюртемберг шевалье легер полктерін екінші қатарға орналастырды. Көп ұзамай бригадалық генерал Луи Жак Коэхорнның әскері пайда болды және Массенаның тікелей бұйрығымен Кляйн-Мюнхенге штыкпен шабуыл жасады. Коэхорн бригадасына 17-ші, 21-ші, 26-шы және 28-ші жеңіл жаяу әскер полкінің 4-ші батальондары, Tirailleurs du Po және Tirailleurs Corses кірді. Осы уақытқа дейін Розенберг шевэу легерлері Винсенттің бұйрығымен көпірден кері шегінген болатын. Австриялық қорғаушылар нашар қарсылық көрсетті, ал Коэхорнның әскері оларды өз орындарынан ығыстырды. Велс бағытынан Бессиер бригада генерал Гипполит Пире бригадасымен, гусар және шассёр полкімен келді және Шустехтің шегінуін жауып тұрған Радецкийге шабуыл жасады. Радецкий батыл қарсылық көрсетті, ол үшін кейіннен Мария Терезия әскери орденінің командирлік кресімен марапатталды. Осы арада Хоффмайстер батыс жағалаудағы диірмен ағысының артына тұрып алды. Француз жаяу әскері мен атты әскері алға жылжығанда, оның күш-жігері сәтсіз аяқталды. Жағдайдың қиын екенін көріп, Винсент кері шегінуге бұйрық берді, көп ұзамай австриялықтар үрейленіп көпірден өтіп кетті. Таңғы сағат 11:00-де француз әскері көпірге жетті. Екі қоңыр түсті тирайлер батальонының сарбаздары батыс жағындағы қақпадан өтіп, арақашықтықты шауып өтті. Австриялық артиллерия көпірді қызу атыспен басып алды, достары мен жауларын бірдей өлтірді, бірақ оның атысы француздардың алға жылжуын тоқтата алмады. Көпірді өртеуге Хиллер штабының капитаны Симбшен дайындаған, бірақ офицер оны өртеуге бұйрық беру үшін оқиға орнында болған жоқ. Хиллер Эбельсберг қамалының төбешігінде түскі ас ішіп отырған, ақыры қауіптен оянып, бұйрық бере бастады. Француздардың жылдам алға жылжуынан айырылған уландықтардың эскадрильясы өз жылқыларымен өзеннен жүзіп өтті. Австриялық штаб офицері француз шакосын ұстап алып, жау жаяу әскерімен араласып, қалаға қашып кетті. Генерал-майор Фердинанд, Граф Бубна фон Литтиц тұтқынға алынды, ал кем дегенде 500 Хоффмайстердің әскері және көптеген басқа әскерлер бағынды. Шустех күштерінің Клебек полкінің 2-ші батальоны өз туларымен бірге толығымен тұтқынға алынды. Смит Керпеннің 14-ші полкі тұтқынға алынғанын айтады, бірақ бұл қателік. Басқа әскерлер қарқынды қарсылық көрсетпей, қар суына батып қайтыс болды.

Эбельсберг үшін күресу

Сол күні таңертең Кинмайердің әскері Эбельсбергке жеткенде, Хиллер оларды Австрияның Астен қаласына қарай жолдады. Ол V және VI армия корпусының әскерлерін қаланың шығысындағы биіктіктерде тоқтатты, онда олар таңғы асын дайындауға кірісті. Хиллер қаланы басып алу үшін Вена еріктілерінің үш батальонын, Линденаудың №29 жаяу әскер полкінің үш ротасын (III армия корпусынан бөлінген) қалаға кіргізіп, ал қамалдың жанында позиция алу үшін артиллериялық батареяны жіберді. Ол түскі асын ішуге барар алдында, қамалға барып, қорғану үшін ешқандай позицияны белгілемеді. Дегенмен, Эбельсберг – қаланың солтүстігіндегі биік қамал мен қаланың артындағы екі қабатты биіктіктері бар, өте жақсы қорғаныс позициясы болатын. Кохорн бірден сол жаққа қарай көшемен қамалға қарай колоннаны бастап кетті, бірақ қорғаушылар алдыңғы қатарларды қиып, генералдың атын өлтірді. Қаладағы басқа әскерлері терезелер мен шатырлардан өлімге әкелетін отқа түсті, ал биіктіктердегі австриялық артиллерия көшелерге снарядтарды лақтырып жатты. Бір ержүрек артиллерист, Карл Ленк, өзінің жалғыз зеңбірегімен француз әскеріне ауыр зиян келтірді, содан кейін биіктіктегі басқа зеңбіректерге қосылды. Клапарде шайқасқа генералдар Жозеф Лесуир мен Флорентин Фикатье басқаратын өзінің тағы екі бригадасын қосты. Лесуирдің құрамына 27-ші, 39-шы, 59-шы, 69-шы және 76-шы желілік жаяу әскер полкінің 4-ші батальондары кірді, ал Фикатье 40-шы, 64-шы, 88-шы, 100-ші және 103-ші желілік 4-ші батальондарды басқарды. Бұл әскерлерге 19-шы "Шасьерлер-а-Шеваль" атты элиталық ротасы мен артиллерия бөлімі қосылды. Массена австриялық артиллерияның қиратушы отына қарсы тұру үшін батыс жағалауда 20 зеңбіректен тұратын батарея ұйымдастырды. Австриялықтардың солтүстіктен жасаған қарсы шабуылы француз әскеріне қауіп төндірді, бірақ сағат 13:00-ге қарай Лесуирдің бригадасы базарды басып алып, қамалға жақын жауды қоршауға тырысты. Лесуирдің бригадасы әлсіреген кезде Фикатье қамалға үш колоннамен шабуыл жасады, бірақ кері қайтарылды. Үлкен зиратты қорғап тұрған Вена еріктілерінің екі батальоны француз шабуылын мылтықпен кері қайтарып, содан кейін жауларын кері шегіндіретін штыкпен шабуыл жасады. Осы уақытта еріктілердің үшінші батальоны француздарды бүйірінен және артқы жағынан шабуылдады. Вена еріктілерінің үш батальоны қалаға шабуыл жасап, төрт жаяу әскер батальонымен бірге француздарды базар алаңына қарай ығыстырды. Бұл шабуылдарға 4-ші және 5-ші Вена еріктілері және Линденау полкі қатысты. Олар алға жылжығанда көптеген тұтқындарды, соның ішінде Поның Tirailleurs командирін де қолға түсірді. Француздар екі зеңбіректен қап-қара оқтарды оқтап, базарды үй-үйден соғысып, қорғап ұстады. Ол жерде екі француз полковнигі қаза тапты. Австриялық пионерлер гаубица снарядтарымен кейбір үйлерді өртеп, тозақ атмосферасын күшейтті. Массена өзінің қайығымен көпірдің бір жағына от қойды, бірақ күшті жел өртті сөндірді. Осы қиын сәтте полковник Жан-Пьер Пужедің 26-шы жеңіл жаяу әскер полкі Легран дивизиясының басында пайда болды. Таңғаларлығы, Пуже өз әскерін өте аз шығынмен көпірден өткізді. Кохорн келіп, бұйрық берді: "Сен осы көшемен жау басып алған сарайға барасың. Оған шабуыл жасайсың". Пуже бұйрыққа бағынып, көтерілгеннен кейін өз әскерін қамалға 40 қадам қашықтықта алып барды. Қалада қазір Джордидің жаяу әскер полкінің сарбаздары тұрды, кенеттен жалын жанып, мылтық атысы көптеген француз сарбаздарын өлтірді. Пуже ең қауіпті от қамал қақпасының үстіндегі терезеден келгенін байқады. Ол өз әскеріне австриялықтардың отын сөндіруді бұйырды, бірақ он минут ішінде үш офицер мен 53 карабинер қаза тапты. Австриялықтар жетекші карабинерлер ротасын атып түсіргенде, оның жеңіл жаяу әскерінің қалған бөлігі оқ атуға қабілетсіз болып, колоннада күтті. Жоғалтулар үрей туғызды, ақыры Пуже жақсы атқышы ретінде танымал болған лейтенант Гюйоны шақырды. Гюйо өлімге әкелетін терезеге бес метрден жақын жерге жетіп, оған жүкті мылтықтарды ұстап бергенше тез атты. Оның үлгісін көріп, басқалар да солай істей бастады, терезеден шыққан от әлсіре бастады. Саперлер алға асығып, қақпаға балталарын сілтей бастады, ал басқа адамдар ішкі ауаны желдету арқылы сарайға кірді және ішке кіру үшін күресті. Саперлер қақпаны қиратып кіргеннен кейін гарнизонды тез арада қоршап алып, тұтқынға алды. Бригада генерал Франсуа Рох Ледру дес Эссарц бастаған жаңа 18-ші желілік жаяу әскер полкі Эбельсбергке кірді. Бір батальон австриялықтарды ғимараттардан қуды, ал екі батальон оңға бұрылып, жауды олардың позициясынан шығарып алуға тырысты. Жарты сағат ішінде Легран көпірді және қала қақпасын бақылауға алды. Дегенмен, ащы шайқас жалғасты, француз әскері қаланың және қамалдың шығыс жағынан шығып, австриялықтар биіктіктегі өз позицияларын бермей, кавалерия шабуылдарымен француздарды қалаға кері ығыстырды. Осы кезде Легранның Баден бригадасы, генералдар Жорж Кистер мен генерал-майор Гаррант басқаратын және жеті батальонда 5500 сарбаздан тұратын бригада келді. Хиллер өртеніп үлкермеген қаланың бөліктерін өртеп жіберуді бұйырды. Сағат 16:00-ден кейін Легран мен Клапарде әскері өрт салдарынан барлық күштенуден үзіліп қалды, өрт үштен екі үйді жойды. Эбельсберг өртеніп жатқанда, Хиллер шегінуге бұйрық берді. Марулаздың кавалериясы көшелерден өте алмағандықтан, француз әскері тиімді қуып жете алмады. Айырықша жағдай, аман қалған бірнеше құрылыстардың бірі – көпір болды.

Нәтиже

Австриялықтар 566 адамның қаза болғанын, 1713 адамның жараланғанын және 2216 адамның тұтқынға алынғанын мойындады, барлығы 4495 адам шығынға ұшырады. Джеймс Р. Арнольд француздардың шығын туралы нақты деректерді сирек бергенін, бірақ олардың жоғалтулары 4000-нан асып кеткенін, оның ішінде 700 тұтқын болғанын атап өтті. Дэвид Холлинс австриялықтардың 8340, ал француздардың 12000 сарбазының зардап шеккенін есептеді. Франсис Лорейн Петре австриялықтардың 2000 адамның қаза тауып, жараланғанын, сондай-ақ 2200 адамның тұтқынға алынғанын мәлімдеді. Ол Массенаның 2800 адамдық жалпы шығын туралы хабарлағанын, оның ішінде 1800 қаза тапқан, бұл қаза тапқандар мен жараланғандар арасындағы қатынастың күмәнді екенін айтты. Олардың ішінде Легран 701 сарбазын жоғалтқанын, оның ішінде Баден бригадасынан 23-ін жоғалтқанын хабарлады. Петре Массенаның 7000-8000 тұтқын алғанын, ал Наполеон Ланнеске 4000 австриялықтың тұтқынға алынғанын жеке хат жазды. Дигби Смит француздардың 3605 сарбазының зардап шеккенін, ал австриялықтардың шығыны 7200-ден асып кеткенін, оның ішінде 4200 тұтқынға алынғанын мәлімдеді. Тағы бір деректе австриялықтардың 6000, ал француздардың 3000 сарбазының зардап шеккені айтылған. Петре француздардың жалпы күшін 22100 және 20 зеңбірек деп көрсетті, оның ішінде Клапардеде 8400, Легран 10000, Марулаз 2500 және Пире 1200 сарбазы болды. Ол австриялықтардың 22000 сарбазы мен 70 зеңбірегі болғанын, Киенмайердің 4500 жаяу әскері мен 800 атты әскерін есептемегенде, Хиллер олардың жақын маңдағы аймақты тастауына рұқсат берді. Смит француздардың санын 22000 сарбаз және 48 зеңбірек деп бағалады. Смиттың австриялық сандары туралы есептерінде ауыр типографиялық қате бар еді. Сол күні таңертеңгі сағат 7-де Ланнның инженерлері Уэлстегі көпірді қайта салды. Эбельсбергте не болып жатқанын білмейтін Наполеон Бессиердің атты әскерін, соңынан Одиноның жаяу әскерін жаңа көпірден өтіп, Энн өзеніндегі Штайрға қарай жүріп өтуге бұйырды. Осы уақытта Молитордың дивизиясы Ламбахтан Кремсмюнстерге бара жатқан жолда, Штайрға дейін жартылай жолдан өтті. Сол жерге жеткенде, олардың әскерлері Эбельсбергке бағытталды. Қатты желдің салдарынан, аймақтағы француз әскерлері шайқастың шуын естімеді. Наполеон кешке Эбельсбергке жеткенде, оның алдынан жанған жарақат алған сарбаздар шықты. Өлі және өліп бара жатқан сарбаздарды көруге дағдыланған болса да, император қалың қара түске боялған өлекселерді көргенде қатты ойран болды. Наполеон соғыстың мүлдем қажетсіз болғанын білді, өйткені Ланнның Траунды өзеннің жоғары ағысымен кесіп өтуі Хиллерді шайқассыз зейнетке шығуға мәжбүр ететін еді. Император Массенаны ашық сынамады және оның шығындарын әдейі азайтып көрсетті. Ол өзінің генералдары мен әскерлерінің агрессиясы мен батылдығы болашақ әрекеттерде қажет болатынын түсінді, сондықтан ол марапаттар таратты. Батырлығы үшін лейтенант Гюйо империяның бароны атанып, көп ақша алды. Келесі күні 26-шы Жеңіл бөлімнің қарауында Император гвардиясының қолбасшысы Шассерс-а-Пье полковник Пужеге көпшілік алдында жоғары баға берді. Хиллер француздардан қашып, кері шегінген кезде барлық үлкен өзендердегі көпірлерді өртеп жіберді. 7 мамырда австриялықтар Дунайдың солтүстік жағалауына Кремс-ан-дер-Донау маңындағы Маутерн-ан-дер-Донаудан өтті. Хиллер оңтүстік жағалауда Дедовичтің басшылығымен 10000 сарбазды қалдырып, шегінді. Архиегерше Максимилиан Венаны 35000 сарбазымен, оның ішінде 14 Ландвер батальоны мен 6000 Вена ополченниктері Фельдмаршал лейтенант Андреас О'Райли фон Балинлугтың басшылығымен ұстады. Дедович басқарған сегіз тұрақты, алты Ландвер және алты Вена еріктілері батальондары болды; II резервтік армия корпусының гранадерлік бригадасы Кинмайер мен генерал-майор Константин Гилиан Карл д'Аспренің басшылығында; және Нордманн мен генерал-майор Джозеф, барон фон Меско де Фелс Кубинидің бірлескен басшылығымен төрт батальон мен бес эскадрон болды. 11 мамыр күні кешке француздардың Венаны бомбалауы Максимилианды толығымен алаңдатты. Архиегерцог 12-ші күні қаланы тастап, гарнизонның басым бөлігін Дунайдың солтүстік жағалауына алып шығып, барлық көпірлерді өртеп жіберді. О'Райли 13 генерал, 180 офицер және 2000 сарбаз кіретін капитуляцияны жүзеге асыру үшін қалды. Француздар 4,5 миллион флорин және көп мөлшерде азық-түлік, оқ-дәрі және 100 зеңбірек бар әскери сандықты тапты, оны Максимилиан алып кетпеді немесе жоя алмады. Келесі ірі шайқас 21 және 22 мамырда Асперн-Эслинг шайқасы болды.

Комментарийлер

Петре Хиллердің генералдік шеберлігін "мүмкін болатын ең нашар" деп сипаттады және оның әскерлері "нашар басқарылған" еді, француз әскері екі есе кем болғанда Клапарде дивизиясын талқандауы немесе қаладан ығыстыруы керек еді деп атап өтті. Петре артқы күзет шайқасы кезінде австриялықтардың саны Коэхорн, Марулаз және Пирені басып өтуі мүмкін деп сенді. Роберт М. Эпштейн Хиллердің қарсы шабуылдарын "бөлінген және нашар үйлестірілген" деп атады. Ол қолда бар австриялық артиллерияның көптігін (70) және оларды француз әскеріне шығын келтіру және қалаға от қою үшін тиімді пайдалануын атап өтті. Эпштейн француздар сабақты ескермегенін және Асперн-Эслинг шайқасына көптеген артиллерияны тиімді қолдана алатын қарсыласқа қарсы ойсыз кіргенін жазды. Наполеон Массенаны тікелей сынамаса да, келесі күні Ланнеге жеке хат жазып: "Олардың осы танымал бекініске күшпен шабуыл жасауының ақымақтығын білгенде, Траун өзеніндегі жалғыз қауіпті бекініс, оны алу қажет болды, мен кейбір қайғылы жағдайлар туындауынан қорқып қалдым" деді. Арнольд Массенаның қалаға шабуыл жасау туралы бұйрығы "нашар кеңестен де нашар" екеніне сенді. Ол маршалдың қабілетінің шыңынан қаншалықты төмендегенін көрсеткен, жүздеген сарбаздарды мағынасыз өлімге жіберген бұл қателік еді деп мәлімдеді.