Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жорғаштар туысы (көне қазба)
Genus of reptiles (fossil)
Динеирозавр – қазіргі Португалия аумағында табылған қазбалардан белгілі диплодоцидті сауропод динозаврлар туысы. Ол Суперзаврдың бір түрі болуы мүмкін. Жалғыз түрі – Dinheirosaurus lourinhanensis, алғаш рет Жозе Бонапарт және Октавио Матеус 1999 жылы Лоуринья формациясынан табылған омыртқалар мен басқа материалдар негізінде сипаттаған. Формацияның нақты жасы белгісіз болғанымен, оны Кейінгі Юра дәуірінің ерте Титондық кезеңіне жатқызуға болады. Белгілі материалға екі мойын омыртқасы, тоғыз арқа омыртқасы, бірнеше қабырға, кіндік сүйегінің фрагменті және көптеген гастролиттер кіреді. Материалдың ішінде тек омыртқалар ғана диагностикалық маңызға ие, ал қабырғалар мен кіндік сүйегінің фрагменттері Динеирозаврды анықтау үшін тым шағын немесе жалпы сипатта болады. Бұл материал алғаш рет Lourinhasaurus туысына жатқызылған, бірақ айырмашылықтар байқалғаннан кейін 1999 жылы Бонапарт және Матеус оны жаңа биноминалды атаумен – Dinheirosaurus lourinhanensis – қайта сипаттады. ML 418 нөмірімен белгіленген тағы бір үлгі, бұрын Динеирозавр деп есептелген, енді басқа португалиялық диплодоцидке жататыны белгілі болды. Бұл Динеирозаврдың көптеген тероподтармен, сауроподтармен, тиреофорандармен және орнитоподтармен, сондай-ақ кем дегенде бір басқа диплодоцидпен бірге өмір сүргенін көрсетеді. Динеирозавр – диплодоцид, Апатозавр, Диплодокус, Барозавр, Суперзавр және Торниерияға жақын туыс. Олардың ішінде Динеирозаврдың ең жақын туысы – Суперзавр.
Dinheirosaurus is a genus of diplodocid sauropod dinosaur that is known from fossils uncovered in modern day Portugal. It may represent a species of Supersaurus. The only species is Dinheirosaurus lourinhanensis, first described by José Bonaparte and Octávio Mateus in 1999 for vertebrae and some other material from the Lourinhã Formation. Although the precise age of the formation is not known, it can be dated around the early Tithonian of the Late Jurassic. The known material includes two cervical vertebrae, nine dorsal vertebrae, a few ribs, a fragment of a pubis, and many gastroliths. Of the material, only the vertebrae are diagnostic, with the ribs and pubis being too fragmentary or general to distinguish Dinheirosaurus. This material was first described as in the genus Lourinhasaurus, but differences were noticed and in 1999 Bonaparte and Mateus redescribed the material under the new binomial Dinheirosaurus lourinhanensis. Another specimen, ML 418, thought to be Dinheirosaurus, is now known to be from another Portuguese diplodocid. This means that Dinheirosaurus lived alongside many theropods, sauropods, thyreophorans and ornithopods, as well as at least one other diplodocid. Dinheirosaurus is a diplodocid, a relative of Apatosaurus, Diplodocus, Barosaurus, Supersaurus, and Tornieria. Among those, the closest relative to Dinheirosaurus is Supersaurus.
Ашылуы және атауы
ML 414 тұңғыш рет 1987 жылы Карлос Ануансасао мырза ашқан. Ол Museu da Lourinhã мұражайымен байланысты болды, ал 1992 жылға дейін ашылғаннан бастап жүргізілген қазба жұмыстарынан кейін, коллекциялық нөмірі ML 418 болған тағы бір жұп омыртқалар бастапқыда Бонапарт пен Матеус Dinheirosaurus-қа жатқызылды, бірақ қазір ол диплодоцидтердің жаңа, әлі аталмаған туысы деп есептеледі. Жануар омыртқадан басқа материалдар бойынша жақсы зерттелмеген, қазіргі уақытта тек жартылай қабырғалар мен жамбас сүйегінің фрагментінен тұрады. Қабырғалардың бірі мойын омыртқаларына жалғасқан, және ол өте сынықты. Бұл созылудың нәтижесі болуы мүмкін, бірақ оның себебі нақты емес. Бонапарт пен Матеус сипаттамаған кеуде қабырғаларының жиынтығы да бар. Екі қабырға жануардың сол жағынан алынған. Олар көлденең қимада T-әріпіндей, және плезиоморфтық белгілерді көрсетеді, бірақ олардың толық болмауы оларды анықтауды қиындатады. Көптеген оң жақ қабырғалар сақталған, оның ішінде қабырға денелері мен бастары да бар. Олар сол жақ қабырғаларға ұқсас, және пневматизацияланбағанын көрсетеді. Дегенмен, 2014 жылғы кладограмма олардың тобы қолдау тапқанын, бірақ Апатозаврдан көнерек екенін, сондықтан Diplodocinae-ден тыс екенін көрсетті. 2015 жылы Dinheirosaurus lourinhanensis Supersaurus түрінің жаңа комбинациясы ретінде қарастырылды – S. lourinhanensis; олардың нәтижелері төменде келтірілген. Бұрын Dinheirosaurus Апатозаврды есепке алмай, Diplodocidae ішінде жіктеліп келді, себебі анатомиялық айырмашылықтар өте зор. Бонапарт пен Матеус Dinheirosaurus-тың Diplodocus-тан көбірек дамығанын көрсететін бірнеше белгілерді тапты, бірақ плезиоморфтық белгілердің болуы олардың жеке тармақталғанын және Dinheirosaurus-тың Diplodocus-тың тікелей ұрпағы емес екенін көрсетеді. Немесе, соңғы кезде, бұл топтың басқа мүшелерімен байланыс орнатуға арналған сезімтал орган болған деуге болады. Апатозавр мен Diplodocus-қа жақын туыс болғандықтан, Dinheirosaurus-тың мұрыны төртбұрышты болған. Бұл оның таңдаусыз жерден жейтін савропод болғанын білдіреді.
ML 414 was first uncovered in 1987 by Mr. Carlos Anunciação. He was associated with the Museu da Lourinhã, and after the excavations which lasted from the time of discovery until 1992, Another pair of vertebrae, under collection number ML 418, was originally assigned to Dinheirosaurus by Bonaparte and Mateus, but is now considered to be a distinct new unnamed genus of diplodocid. The animal is not known well from non vertebral material, currently only consisting of partial ribs and a fragment of a pelvis. One of the ribs attached to the cervicals, and is quite fragmentary. It is elongated, although that might be a feature of distortion. Also undescribed by Bonaparte & Mateus are a set of thoracic ribs. Two ribs are from the left side of the animal. They are T shaped in cross section, and display plesiomorphic features, although their incomplete state makes their identification uncertain. Multiple right ribs are preserved, including both the shafts and heads. They are similar to the left ribs, which also show that they lack pneumtization. However, a cladogram from 2014 found that their group was supported, but in fact more primitive than Apatosaurus, and therefore outside Diplodocinae. In 2015, Dinheirosaurus lourinhanensis was considered a species of Supersaurus in a new combination S. lourinhanensis; their results are shown below. Previously, Dinheirosaurus was classified within a Diplodocidae excluding Apatosaurus, for the differences anatomically are quite great. Bonaparte & Mateus found that a few features present suggested that Dinheirosaurus was more derived than Diplodocus, but plesiomorphic features also present conclude that they branched separately and Dinheirosaurus is not the descendant of Diplodocus. or, more recently, as a tactile organ to keep in touch with other members of a group. Being related to both Apatosaurus and Diplodocus, Dinheirosaurus probably possessed a squared snout. This means that it was probably a non selective ground feeding sauropod.
Ас қорыту
Динеирозавр – гастролиттері түпкі үлгісімен бірге табылған салыстырмалы түрде аз савроподтардың бірі. 2007 жылы Динеирозавр, Диплодокус (=Сейсмозавр) және Седарозаврды пайдалана отырып, сауроподтар гастролиттерін құстардағыдай асқазан диірменінде қолданды ма деген эксперимент жүргізілді. Талдау кезінде жүздеген савроподтардың арасында гастролиттердің тек бірнеше үлгіде ғана кездесетіні ескерілді. Авторлар ең көп гастролиттерімен байланысты үш савроподты – Динеирозавр, Диплодокус және Седарозаврды таңдады, себебі құстарда гастролиттер көптеп табылады. Егер құстарда гастролиттер дене салмағының 1,05% құраса, гастролиттері ең көп болған сауропод Диплодокуста дене салмағының тек 0,03% ғана болды. Осыдан, Динеирозавр мен Седарозавр сияқты басқа сауроподтарда гастролиттердің дене массасына шаққандағы үлесі аз болғандықтан, құстардағыдай асқазан диірмені сауроподтарда қалыптаспаған болуы мүмкін, ал олар минералдарды сіңіру үшін гастролиттерді қолданған болуы ықтимал.
Dinheirosaurus is one of relatively few sauropods for which gastroliths were found obviously alongside the type specimen. In 2007, an experiment using Dinheirosaurus, Diplodocus (=Seismosaurus), and Cedarosaurus tested if sauropods used their gastroliths in an avian style gastric mill. The analysis took into account that among the hundreds of sauropods found, gastroliths are only known from a few associated specimens. Authors chose to use the three sauropods with the most associated gastroliths, Dinheirosaurus, Diplodocus, and Cedarosaurus, because of the large amount of gastroliths found in birds. When birds were typically found to have 1.05% of their body weight gastroliths, the sauropod Diplodocus, which had the highest amount of gastroliths, only amassed to 0.03% body weight. This means that since the other sauropods Dinheirosaurus and Cedarosaurus had less gastroliths to body mass, an avian style gastric mill is unlikely to have evolved in sauropods, and they instead might have used gastroliths to absorb minerals.
Палеоэкология
Динеирозавр - Жоғарғы Юра дәуірінде Лоринья формациясында өмір сүрген көптеген динозаврлардың бірі. Allosaurus europaeus аллозавриді, Ceratosaurus dentisculatus цератозавриді, Aviatyrannis jurassica және cf. Richardoestesia коэлурозаврлар, белгісіз аралық терапод және Lusotitan брахиозавриді белгілі. Орнитискиандар жақсы өкілденген, Trimucrodon cuneatus, Alocodon kuehnei, Dacentrurus armatus, Miragaia longicollum және Stegosaurus ungulatus стегозаврлар, Dracopelta zbyszewskii анкилозавриді, Draconyx loureiroi, Camptosaurus sp. орнитоподтарының анықталған қалдықтары сақталған.
Dinheirosaurus was one of many dinosaurs to have lived in the Lourinhã Formation during the Late Jurassic. the allosaurid Allosaurus europaeus; the ceratosaurid Ceratosaurus dentisculatus; the coelurosaurians Aviatyrannis jurassica, and cf. Richardoestesia; an intermediate theropod; and the brachiosaurid Lusotitan known. Ornithischians are well represented, with identified remains persisting to Trimucrodon cuneatus; Alocodon kuehnei; the stegosaurians Dacentrurus armatus, Miragaia longicollum, and Stegosaurus ungulatus; the ankylosaurid Dracopelta zbyszewskii; the ornithopods Draconyx loureiroi, Camptosaurus sp.,
Биогеографиялық
Көптеген еузавроподтар, оның ішінде Динеирозаврлар, Еуропаның соңғы юра дәуірінде табылды. Савроподтардың жасы Anchispirocyclina lusitanica-ның кездесуіне сүйене отырып, Титон қабатының төменгі бөлігіне жатқызылады. Бір сауропод – қазіргі уақытта омыртқалар мен бірнеше сүйектерді қамтитын, аты аталмаған үлгіге негізделген диплодоцид, Динеирозавр мен Лосиллазаврдан айқын түрде ерекшеленеді, бұл Испания мен Португалияның соңғы юра дәуірінде кем дегенде екі, ал мүмкін одан да көп диплодоцид болғанын көрсетеді. Бұл, барлық Еуропа бойынша диплодокоидтардың түрлерінің алуандығы тұрғысынан ерекше жағдай, өйткені басқа туыстардың бірі диплодокоид емес (Cetiosauriscus) немесе Rebbachisauridae тұқымдасына жатады. Бұл, алғашқы сауроподтардың биогеографиясы толыққанды емес екенін көрсетеді, соның салдарынан алғашқы еузавроподтар мен диплодоцидтер соңғы юра дәуірінде, тіпті Бериаз дәуіріне дейін сақталған болуы мүмкін.
Many eusauropods, including Dinheirosaurus have been found in the Late Jurassic of Europe. The sauropods are from around the base of the Tithonian as based on the presence of Anchispirocyclina lusitanica. One sauropod, a diplodocid currently based on an unnamed specimen including vertebrae and some bones, is clearly different from Dinheirosaurus and Losillasaurus, confirming the presence of a least two and possibly more diplodocids in the Late Jurassic of Spain and Portugal. This is unique in the variety of diplodocoids in all Europe, with the only other genera possibly non diplodocoid (Cetiosauriscus), or classified in Rebbachisauridae. This suggests that the biogeography of primitive sauropods is incomplete, with possible primitive eusauropods and diplodocids surviving in the Late Jurassic, potentially until the Berriasian.