Кіріспе

Таза капиталдың сыртқа ағыны (НКО) – белгілі бір кезең ішінде (әдетте бір жыл) елдің шетелге инвестициялаған қаражатының таза көлемі. Оң НКО елдің шетелде инвестициялауы, әлемнің оған инвестициялауынан артық екенін көрсетеді. НКО – елдің әлемнің басқа елдерімен қаржылық және экономикалық байланысын сипаттаудың екі маңызды жолының бірі (екіншісі – тауар айналымының тоғысуы).

Түсіндірме

NCO несиеге берілетін қаражат нарығымен және халықаралық валюта нарығымен байланысты. Бұл қатынас көбінесе NCO қисығын x осьінде А елінің валютасының көлемімен және y осьінде елдің ішкі нақты пайыздық мөлшерлемесімен график түрінде көрсетіледі. NCO қисығының теріс еңісі бар, себебі ішкі пайыздық мөлшерлеме жоғарылағанда, үнемдеушілердің өз елінде көбірек және шетелде аз үнемдеуге ынталануына мүмкіндік туады. NCO сонымен қатар шетел валюта нарығында қолжетімді А елінің валютасының көлемін көрсетеді, сондықтан оны нақты айырбас бағамын анықтайтын ұсыныстың бір бөлігі деп қарастыруға болады, ал сұраныстың бір бөлігі – шетел валюта нарығында А елінің валютасына деген сұраныс. Графиктен көрініп тұрғандай, NCO осы нарықтың толық серпімсіз ұсыныс қисығы болып табылады. Осылайша, А валютасына деген сұраныстың өзгеруі (мысалы, А елінде өндірілген тауарларға шетелдік сұраныстың артуы) тек айырбас бағамының өзгеруіне әкеледі, бірақ айырбасқа қолжетімді А валютасының таза сомасына емес. Есептеу сәйкестігі бойынша, А елінің NCO әрқашан А елінің таза экспортына тең, себебі таза экспорттың құны А еліне импортталған тауарлар үшін шетелге жұмсалған капитал сомасына (яғни капитал шығынына) тең. Бұл сондай-ақ белгілі бір кезеңде шетел валюта нарығында сауда-саттыққа түскен А валютасының таза сомасына да тең. А елінде өндірілген экспорттың (банандар, мұзқаймақ, киім) құны әрқашан басқа елдердің сатып алушылары А еліндегі өндірушілерге жасаған кейбір активтердің (ақша, акциялар, жылжымайтын мүлік) өзара төлемдерінің құнымен сәйкес келеді. Бұл құн сол жылы валюта нарығында саудаланған А валютасының жалпы сомасына тең, себебі басқа елдердің сатып алушылары негізінен өздерінің активтерін (мысалы, шетел валютасын) А валютасындағы эквивалентті сомаға айырбастайды және осы соманы А елінің экспорттық тауарлары үшін төлеуге пайдаланады.