Радикал діни саршысы және Исаның тарихилығын сынаушы
Robert M. Price
Америкалық ғалым, жазушы және сыншы Роберт Прайс – Х.П. Лавкрафттың «Ктулху мифологиясы» мен Лин Картердің мұрагері. Даулы кіріспесінен кейін жаңжал туды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық Киелі кітап зерттеушісі (1954 жылы туған).
American biblical scholar (born 1954)
Прайс – сонымен қатар жазушы, редактор және фантастикалық әдебиет саласындағы сыншы. Ол Ктулху мифологиясы туралы жазған, бұл жазушы Х.П. Лавкрафт жасаған ортақ әлем. Прайс Лин Картердің әдеби мұрасын басқарушы ретінде тағайындалды. 2020 жылы ол Лин Картердің "Жарқыраған қылыштар!" 6 антологиясына жазған қатыгез кіріспесінен кейін бірнеше авторлар өздерінің туындыларын кері тартып алды. Ол әйелі Кэрол Селби Прайспен бірге "Mystic Rhythms: The Philosophical Vision of Rush" (1999) атты Rush рок-тобы туралы кітап жазды. Прайс қазіргі уақытта "Journal of Higher Criticism" журналының редакторы болып жұмыс істейді.
Price is also a writer, editor, and critic in the field of speculative fiction. He has written about the Cthulhu Mythos, a shared universe created by the writer H. P. Lovecraft. Price was appointed executor of Lin Carter's literary estate. In 2020, an inflammatory introduction he wrote to Lin Carter's Flashing Swords! 6 anthology caused multiple authors to withdraw their work in protest. He co wrote a book on the rock band Rush with his wife, Carol Selby Price, Mystic Rhythms: The Philosophical Vision of Rush (1999). Price is currently the editor of the Journal of Higher Criticism.
Өмірбаян
Прайс 1954 жылы Миссисипи штатының Джексон қаласында дүниеге келді және 1964 жылы Нью-Джерсиге көшіп келді. Ол 1978 жылы Гордон–Конвелл діни семинариясынан Жаңа Өсиеттегі теологиялық зерттеулер магистрі дәрежесін алды. Дрю университетінде ол 1981 жылы "Системалық теология" саласы бойынша, ал 1991 жылы "Жаңа Өсиет" саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Прайс Монтклердегі (Нью-Джерси) Бірінші баптистік шіркеудің пасторы болды.
Price was born in Jackson, Mississippi, in 1954 and moved to New Jersey in 1964. He received a Master of Theological Studies in New Testament from Gordon–Conwell Theological Seminary in 1978. At Drew University, he was awarded one Ph. D. in Systematic Theology in 1981 and another in New Testament in 1991. Price was pastor of the First Baptist Church in Montclair, New Jersey.
Мәсіх туралы миф теориясы
Прайс Киелі кітаптың әдеби мағынасын сынап, христиан дініне көбірек күмәнді және гуманистік көзқарас қабылдауды ұсынады. Прайс бірқатар кітаптарында, оның ішінде «Исаны бұзу» (2000), «Адам баласының кемуі» (2003), «Иса қайтыс болды» (2007) және «Христос миф теориясы және оның мәселелері» (2012) кітаптарында, сондай-ақ «Тарихи Иса: Бес көзқарас» жинағындағы «Исаның жоғалу нүктесі» (2009) еңбегінде Исаның тарихи тұлға екендігіне күмәнділік білдірді.
Price challenges biblical literalism and argues for a more skeptical and humanistic approach to Christianity. Price questioned the historicity of Jesus in a series of books, including Deconstructing Jesus (2000), The Incredible Shrinking Son of Man (2003), Jesus Is Dead (2007), and The Christ Myth Theory and Its Problems (2012), as well as in Jesus at the Vanishing Point, a contribution to The Historical Jesus: Five Views (2009).
Әдістеме
Прайс сындық тарихи әдістерді қолданады, сонымен қатар "діндер тарихының салыстырмалы зерттеулерін" немесе "аналогия принципін" Жақсы Жаңалықтар баяндамалары мен христиан емес Таяу Шығыс мифтері арасындағы ұқсастықтарды көрсету үшін пайдаланады. Прайс Киелі кітапты сынап зерттеудің кейбір өлшемдерін, мысалы, ерекшелік өлшемін және ұяттылық өлшемін сынға алады. Прайс Исаның тарихи тұлға екендігіне қатысты "жалпы пікір тарихилықтың өлшемі бола алмайды" деп атап өтеді. "Исаның жоғалу нүктесінде" атты еңбегінде Прайс ғалымдардың басым көпшілігінің көзқарасына қарсы тұрғанын мойындайды, бірақ мәселені көпшілік пікіріне сүйеніп шешуге тырыспауға шақырады.
Price uses critical historical methods, but also uses "history of religions parallel[s]," or the "Principle of Analogy," to show similarities between Gospel narratives and non Christian Middle Eastern myths. Price criticizes some of the criteria of critical Bible research, such as the criterion of dissimilarity and the criterion of embarrassment. Price further notes that "consensus is no criterion" for the historicity of Jesus. In Jesus at the Vanishing Point, Price acknowledges that he stands against the majority view of scholars, but cautions against attempting to settle the issue by appeal to the majority.
Иса агностицизмі
Прайс егер сын әдістемесін қатал жүйелілікпен қолданса, Исаның тарихилығы туралы толық агностицизмге келіп тірелесіз дейді. Прайс: "Исаның тарихи тұлғасы болған болуы мүмкін, бірақ егер біреу оның күнделігін немесе қаңқасын таба алмаса, біз оның шындығын ешқашан білмейміз" деген пікір білдірген. Ол сондай-ақ 1997 жылғы қоғамдық пікірталаста:
Price argues that if critical methodology is applied with ruthless consistency, one is left in complete agnosticism regarding Jesus's historicity. Price is quoted saying, "There might have been a historical Jesus, but unless someone discovers his diary or his skeleton, we'll never know." He also similarly declared in a 1997 public debate:
Прайс классикалық антикалық тарихшылардың Геракл сияқты мифтік тұлғаларды қарастырғанда, табиғаттан тыс оқиғаларды жобалап, аңыздың түбінде "нағыз тарихи тұлға" бар деген тұжырымға келгенін айтады. Ол осы жалпы көзқарасты эвмеризм деп атайды және бүгінгі күні Иса туралы тарихи зерттеулердің көпшілігі эвмеризмге негізделгенін санайды. Прайс былай дейді: "Мен христиан құтқарушысы Иса Мәсіхтің бір ғана бастауы болды деп айтпаймын, және ол бастау таза миф; керісінше, мұндай миф болған болуы мүмкін екенін және егер солай болса, ол басқа Иса бейнелерімен бірігіп кеткен, олардың кейбіреулері тарихи Назареттік Исаға негізделген болуы мүмкін". Эвмеризм тақырыбында Прайс сақтықпен "нағыз тарихи тұлға" христиан дінінің бастауында жатуы мүмкін екенін мәлімдейді. Назареттік Исаны Ранк-Раглан мифотипіне сәйкес келетін, ойдан тудырылған тұлға ретінде қарастырады. Прайс ерте христиандардың Иса бейнесін Дионис сияқты сол кездегі Жерорта теңізі аймағында кең таралған, өлгеннен қайта тірілген құтқарушы туралы мифтерден алғанын айтады. Ол осы салыстырулар сол кезде белгілі болғанын, өйткені ерте шіркеу әкесі Джастин Мартир олардың ұқсастықтарын мойындағанын мәлімдейді. Прайс христиан дінінің сол кездегі өлгеннен қайта тірілген құдайлар туралы әңгімелерден тақырыптарды қабылдап, оларды (құтылу үшін айқышқа қашу, бос қабірлер, тирандар тарапынан балаларды қуғындау және т.б.) сол замандағы танымал әңгімелерден алынған тақырыптармен толықтырғанын айтады, нәтижесінде Мәсіх туралы әңгімелер құрылды.
Price notes that historians of classical antiquity approached mythical figures such as Heracles by rejecting supernatural tales while doggedly assuming that "a genuine historical figure" could be identified at the root of the legend. He describes this general approach as Euhemerism, and argues that most historical Jesus research today is also Euhemerist. Price also states "I am not trying to say that there was a single origin of the Christian savior Jesus Christ, and that origin is pure myth; rather, I am saying that there may indeed have been such a myth, and that if so, it eventually flowed together with other Jesus images, some one of which may have been based on a historical Jesus the Nazorean." In a discussion on euhemerism, Price cautiously asserts that "a genuine historical figure" may ultimately lie at the root of the Christian religion. viewing Jesus of Nazareth as an invented figure conforming to the Rank Raglan mythotype. Price argues that the early Christians adopted the model for the figure of Jesus from the popular Mediterranean dying rising saviour myths of the time, such as that of Dionysus. He argues that the comparisons were known at the time, as early church father Justin Martyr had admitted the similarities. Price suggests that Christianity simply adopted themes from the dying rising god stories of the day and supplemented them with themes (escaping crosses, empty tombs, children being persecuted by tyrants, etc.) from contemporaneous popular stories in order to come up with the narratives about Christ.
Мидраш ретінде Ізгі хабарлар
Прайс евангелиелердегі мәліметтердің дерлік толыққанды жазылуы "Септуагинта", Иосиф Флавий, Гомер және Еврипидтің "Бақхая" туындысын мидраш арқылы қайта жазу есебінен болғанын айтады. Прайстің сөзіне қарағанда, "евангелия мен Әрекеттер кітабындағы әрбір оқиғаның дерлік әрқайсысы осы көздерден алынған материалды христиандық тұрғысынан қайта жазылған нұсқасы болуы мүмкін" және "Жаңа өсиеттегі әңгімелердің барлығы дерлік" әдеби үлгіге дейін іздерін табуға болады, сондықтан "ешнәрсе қалмады" деуге болады.
Price asserts that there was an almost complete fleshing out of the details of the gospels by a midrashic rewriting of the Septuagint, Josephus, Homer, and Euripides' The Bacchae. According to Price, "virtually every story in the gospels and Acts can be shown to be very likely a Christian rewrite of material" from those sources and "virtually every case of New Testament narrative" can be traced back to a literary prototype, so that there is "virtually nothing left."
Грек цинизмінің ықпалы
Прайс Q құжатын тарихи Иса туралы сенімді дереккөз деп санамайды, себебі Q-дағы материалдардың бәрі циниктерге тән екенін, бұл жеке адамның ілімі емес, ақыл-ой мектебін көрсетеді. Прайс Жаңа өсиеттен басқа, Исаның шынымен өмір сүргенін куәландыратын бірнеше ежелгі дереккөздердің (мысалы, Тацит) бар екенін мойындайды. Бірақ Прайс, тіпті осы сілтемелердің рас екенін болжасақ, олар Иса туралы сол замандағы христиандардың айтқандарына қатысты екенін, және Исаның антикалық жазушылардың замандасы болғанын дәлелдемейтінін атап көрсетеді.
Price does not see in the Q document a reliable source for the historical Jesus, simply because Q shows everywhere a Cynic flavor, representing a school of thought rather than necessarily the teaching of a single person. Price acknowledges that outside the New Testament there are a small number of ancient sources (Tacitus, for example) who would testify that Jesus was a person who really lived. However, Price points out that, even assuming the authenticity of these references, they relate more to the claims of the Christians who lived at that time on Jesus, and do not prove that Jesus was a contemporary of the writers of antiquity.
Мифті тарихи тұрғыда тану
Исаны Александр Яннейдің (б.з.д. 83 ж.) немесе Ирод Агриппа I-нің (б.з. 41-54 ж.) билігінде, Клавдий Цезардың тұсында айқышқа шегелеткенін айтатын деректерге сілтеме жасай отырып, Прайс бұл "әр түрлі даталар – бастапқыда мифтік немесе аңызға толы Исаны одан да жақын тарихқа бекітуге жасалған әртүрлі тыраштардың қалдығы" екенін дәлелдейді. Прайс сондай-ақ, Назарет қаласы біздің заманымыздың бірінші ғасырының бірінші жартысында болмаған және ол – жалған тарихи ойлап табу екендігіне сендіреді. Прайс пен Барт Эрман бұл мәселені "Иисус болды ма?" және Прайстің "Барт Эрман және Назареттік Исаның іздеуі: Эрманның Иисус болды ма? еңбегіне бағалау" атты еңбектерінде пікір алмасты.
Citing accounts that have Jesus being crucified under Alexander Jannaeus (83 BCE) or in his 50s by Herod Agrippa I under the rule of Claudius Caesar (41–54 CE), Price argues that these "varying dates are the residue of various attempts to anchor an originally mythic or legendary Jesus in more or less recent history." Price also propounds the belief that the town of Nazareth did not exist during the first half of the first century CE, and is a pseudo historical invention. Price and Bart Ehrman disputed this issue in the dueling works Did Jesus Exist? and Price's Bart Ehrman and the Quest of Historical Jesus of Nazareth: An Evaluation of Ehrman's Did Jesus Exist?
Х. П. Лавкрафт стипендиясы
Прайс көптеген жылдар бойы H.P. Лавкрафт зерттеулерінде және оның жанкүйерлері арасында танымал тұлға болды. Ол "Ктхулудың кіндігі" журналының редакторы (Necronomicon Press баспасында жарық көреді) және Cthulhu Mythos антологиялары сериясының редакторы. Антологиялар мен жекелеген әңгімелерге кіріспелерде Прайс Лавкрафттың кейіпкерлерінің, мотивтерінің және әдеби стилінің бастауларын зерттейді. Мысалы, "Ктхулу циклында" Ктхулудың Альфред, Лорд Теннисонның "Кракен" (1830) және Лорд Дансанидің белгілі бір бөлімдеріндегі түбіртегін көрсетсе, ал "Дунвич циклы" Артур Махеннің Лавкрафттың "Дунвич қорқынышына" тигізген әсерін аңғартады. Прайстың діни білімі оның Миф туралы пікірлеріне жиі әсер етеді, ол Лавкрафттың құдайы Азатоттың ішінде гностикалық тақырыптарды көреді және "Иннсмут үстіндегі көлеңке" шығармасын белгілі бір жолмен бастау рәсімі ретінде түсіндіреді. Прайс Chaosium баспасынан шыққан алғашқы Cthulhu антологияларының көп бөлігіне жауапты болды; Chaosium баспасынан шыққан оның алғашқы кітабы – "Хастур циклы" (1993), Лавкрафт әңгімелерінің бір элементі туралы әңгімелер жинағы, одан кейін Роберт Блохтың Cthulhu Mythos туындыларының жинағы – "Құрттың құпиялары" (1993) жарық көрді.
Price has been a figure in H. P. Lovecraft scholarship and fandom for many years. He is the editor of the journal Crypt of Cthulhu. (published by Necronomicon Press) and of a series of Cthulhu Mythos anthologies. In essays that introduce the anthologies and the individual stories, Price traces the origins of Lovecraft's entities, motifs, and literary style. The Cthulhu Cycle, for example, saw the origins of Cthulhu the octopoid entity in Alfred, Lord Tennyson's "The Kraken" (1830) and particular passages from Lord Dunsany, while The Dunwich Cycle points to the influence of Arthur Machen on Lovecraft's "The Dunwich Horror." Price's religious background often informs his Mythos criticism, seeing gnostic themes in Lovecraft's fictional god Azathoth and interpreting "The Shadow Over Innsmouth" as a kind of initiation ritual. Price was in charge of the majority of the early Cthulhu anthologies by Chaosium; his first book published by Chaosium was The Hastur Cycle (1993), a short story anthology about a single element of Lovecraftian stories, and following this was Mysteries of the Worm (1993), a collection Cthulhu Mythos fiction by Robert Bloch.
Басқа жұмыстар
2010 жылы Прайс Center for Inquiry подкастының «Point of Inquiry» шоуының үш жаңа жүргізушісінің бірі болды. Шоуда бұрын екі рет қонақ ретінде қатысқаннан кейін, ол 2012 жылға дейін жүргізушілік етті. Прайс тыңдаушылардың сұрақтарына жауап беретін «The Bible Geek» подкастын жүргізушісі болды. Соңғы бағдарлама 2019 жылдың маусым айында жарық көрді. Прайс дін туралы сұхбат алатын «MythVision Podcast» подкастының тұрақты қонағы болды. 2005 жылы Прайс Брайан Флемингтің «Құдай болмаған» деген деректі фильмінде түсті, сондай-ақ жазушы және режиссер Джозеф Наннидің «Прайс айтқан Ізгі хабар» деректі фильмінің тақырыбы болды. Ол Джозеф К. Ричардстың «Бэтмен және Иса» деректі фильмінде және «Киелі дерт» комедиялық сериалында да пайда болды. 2020 жылы Прайс 1970-ші жылдардың соңында танымал болған «Flashing Swords!» фантастикалық әңгімелер жинағын қайта жандандыруға тырысып жатқан болатын. Алтыншы томға жазған кіріспесінде ол оқырмандар мен басқа авторлар трансфобиялық, әйелдерге қарсы және нәсілшілдік деп санаған бірнеше мәлімдеме жасады. Осыған байланысты бірнеше автордың есімдері мен туындылары томнан алынып тасталды.
In 2010 Price became one of three new hosts on Point of Inquiry (the Center for Inquiry's podcast), following the retirement of host D. J. Grothe from the show. Having appeared on the show twice before as a guest (see external links below), he hosted until 2012. Price hosted The Bible Geek, a podcast where Price answered listeners' questions. The most recent show was in June 2019. Price was a regular guest on an interview podcast about religion, "MythVision Podcast." In 2005, Price appeared in Brian Flemming's documentary film The God Who Wasn't There, is the subject of the documentary "The Gospel According to Price" by writer/director Joseph Nanni, and appears in the films of Jozef K. Richards in the documentary, Batman & Jesus, and comedy series, Holy Shit. In 2020, Price was in the process of bringing back a fantasy adventure anthology series called Flashing Swords!, which was popular in the late 1970s. In the introduction to the sixth volume, he had made several statements that readers and other collaborating authors felt were transphobic, misogynistic, and racist. Several authors, in response, had their names and works retracted from the volume.
Талқылау
1999 жылы Прайс Уильям Лэйн Крейгпен пікір таласып, Исаның қайта тірілуінің тарихилығына қарсылық білдірді. 2010 жылы ол Джеймс Уайтпен таласып, Киелі кітаптың дұрыстығына күмәнданды. 2010 жылы Прайс Дуглас Якобимен «Иса: адам, аңыз, әлде Мәсіх?» тақырыбында пікір алмасты. 2016 жылы ол Жаңа өсиет ғалымы Барт Эрманмен Исаның тарихилығы мәселесін талқылады. Олар келіспесе де, Эрман Прайсты мифшілдердің ең құрметті жақтаушыларының бірі деп есептеді, себебі Прайс қажетті білім мен зерттеулерге ие болған, ал басқа мифшілдердің білімі басқа салалардан келген еді.
In 1999, Price debated William Lane Craig, arguing against the historicity of Jesus' resurrection. In 2010, he debated James White, arguing against the reliability of the Bible. In 2010, Price debated Douglas Jacoby, on Jesus: Man, Myth, or Messiah? In 2016, he debated New Testament scholar Bart Ehrman on the historicity of Jesus. Although they disagreed, Ehrman considered Price one of the more esteemed proponents of mythicism as Price had the relevant credentials and study, compared to other mythicists whose expertise stemmed from other disciplines.