Кіріспе

Британдық педагог және реформатор Шарлотта Мария Шоу Мейсон (1 қаңтар 1842 – 16 қаңтар 1923) – ХХ ғасырдың басында Англиядағы британдық педагог және реформатор. Ол балалардың білімін кең және либералды оқу жоспарына негіздеуді ұсынды. Ол бес жыл бойы Фанни Тревормен Бишоп Оттер колледжінде жұмыс істеді. Мейсонның білім беру философиясы екі қағидаға негізделген: «балалар – туғаннан тұлғалар» және «білім беру – қарым-қатынастар ғылымы». Мейсон білім берудің гуманистік және жоғары интеграциялық моделін ұсынды, ол балаларда оқуға деген құштарлықты, сондай-ақ рухани және моральдық қалыптасуды дамытуға баса назар аударды. Оның теориялары христиандық білім беру және үйде оқыту қозғалыстарында ерекше ықпалға ие болды.

Білім беру философиясы

Мейсонның білім беру философиясы жоғарыда аталған кітаптардың басында келтірілген қағидалармен ең жақсы түсіндіріледі. Осы қағидалардан алынған екі маңызды ұран: «Білім – атмосфера, тәртіп, өмір» және «Білім – қарым-қатынастар ғылымы». Ол балалар адам ретінде дүниеге келеді және оларға осылай құрметпен қарау керек деп сенді; сондай-ақ оларға Ерік жолы мен Ақыл жолын үйрету қажет. Оның шәкірттерге арналған ұраны: «Менмін, мен істей аламын, мен міндеттімін, мен істеймін». Ол балаларды ең жақсы идеялармен қуаттандыру керек деп ойлады, оны ол «ақылға тамақ» деп атады. Ол тіпті ең кішкентай балаларға да оқиғалар мен лайықты ойлармен бірге, фактілермен толықталған «идеялар» беру керек деп санайтын. Оның тәсілі балаға бағытталған және гуманитарлық білімге негізделген. Бұл тәсіл фактілерге қарағанда идеяларға көбірек мән береді. Бүгінде математика және ғылымды қоса алғанда, көптеген пәндер бойынша Шарлотта Мейсонның ідеяларына негізделген үйде оқыту бағдарламаларын кездестіруге болады. Мейсон жоғары сапалы әдебиет оқуға ерекше мән берді және баланың қиялын оятып, тақырыбы арқылы шабыттандыратын еңбектерді білдіру үшін «жанды кітаптар» деген терминді қолданды.

Скаутинг

Шарлотта Мейсон скаутингтің балаларға білім беру мүмкіндігін бірінші болып байқаған адам болды. 1905 жылдың сәуір айында ол Роберт Баден-Пауэллдің "Скаутингке көмек" еңбегін Ата-аналар одағы мектебінің оқу жоспарына қосты. Кейін Баден-Пауэлл Мейсон тәрбиелеген гувернантканың және Мейсонның өзінің беделінің скаутингтің білім беру мүмкіндіктерін ұсынғанын айтты. Бұл, басқа да ықпалдармен бірге, "Ұлдарға арналған скаутинг" кітабына және скаутинг қозғалысының құрылуына әкелді. Мейсон мен оның мұғалімдері ел бойынша Ата-аналар одағының ұлдар мен қыздарға арналған скауттарын ұйымдастырды, олар үйде оқығандар және P. N. EU жүйесін қолданатын мектептерде білім алғандар еді (күні?). Қыздар скауттары құрылған кезде Мейсон П.У. скауттарының ұлдар мен қыздар үшін арналған ұлттық ұйымдармен бірігуін ұсынды.

Мейсон және қазіргі классикалық білім

Классикалық білім беру қозғалысының кейбір нұсқалары көркем өнерге, әсіресе бейнелеу өнеріне, аз мән береді. Бірақ Джордж Грант сияқты басқа классикалық христиан педагогтары Шарлотта Мейсон мен Дороти Л. Сайерстің ой-пікірлерінен көп нәрсе алады. Классикалық білімді кейде балаларды және олардың оқуын үш қатаң санатқа – грамматика, диалектика және риторикаға – бөліп, қатаң және жүйелі деп сипаттайды. Шарлотта Мейсон барлық балалар толыққанды тұлға ретінде дүниеге келеді және оларды шынайы идеялармен, табиғи орта арқылы, жақсы әдеттерді қалыптастыру арқылы және бастапқы қадамдардан бастап өмірлік идеялар мен ұғымдарға баулу арқылы тәрбиелеу керек деп сенді. Классикалық білім беру көбінесе жазу құрамын ертерек таныстырады және оны жеке пән ретінде оқытады, ал Мейсон ауызша баяндауға және жоғары сыныптарға дейін жазбаша баяндауға бірте-бірте өтуге сенеді, құрамды жеке пән ретінде оқымайды. Классикалық білім беру формалды грамматиканы Мейсонға қарағанда ертерек енгізеді. Ол грамматика сабағын сөздердің бөліктерімен емес, толық сөйлемдермен бастау керек деп санайтын. Классикалық білім беру ата-аналарға ақпаратты түсіндіруге және Мейсонға қарағанда оны тазартуға көбірек мүмкіндік береді. Дороти Л. Сайерс ұсынған классикалық білім берудің нұсқасы кішкентай балалар үшін жаттап алуға көп мән береді. Мейсонның оқушылары жазбаларды, өлеңдерді және әндерді жаттайтын, бірақ ол жаттап алуды өзі үшін бағаламады. Ол балаларды ең жақсы идеялармен қуаттандыру керек деп ойлады, оны ол «ақылға тамақ» деп атады. Ол тіпті ең кішкентай балаларға да «фактілермен киіндірілген идеялар», оқиғалар мен лайықты ойлар беруге сенді. «Жақсы оқытылған ой» кітабындағы классикалық білім беру тәсілі кішкентай балаларға арналған классикалық кітаптардың қысқартылған және жеңілдетілген нұсқаларын пайдаланады; Классикалық білім берудің бұл нұсқасы осы кезеңді «Грамматикалық кезең» деп атайды. Мейсон балаларды «жинақтар, тұжырымдамалар немесе таңдаулар» арқылы емес, тірі кітаптар арқылы пәндермен таныстыру керек деп сенді. Ол кітаптарды қысқартуды тек мазмұнының бір бөлігі балаларға сәйкес келмейтін жағдайларда ғана қолданды. Ол ата-аналар мен мұғалімдердің осы мәтіндерді (мысалы, Плутарх пен Ескі өсиетті) дауыстап оқып беруін қалаған, қажет болған жағдайда ғана олардан бас тартуға рұқсат берген.