Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сауда және экономикалық саясат
Trade and economic policy
Импортты алмастыру индустрияландыру (ИАИ) – шетелдік импортты отандық өндіріспен ауыстыруды қолдайтын сауда және экономикалық саясат. Оның негізінде елдің сыртқы тәуелділігін өнеркәсіптік өнімдерді жергілікті түрде өндіру арқылы азайту қағидасы тұр. Бұл термин көбінесе 20 ғасырдың даму экономикасы саясатына қатысты, бірақ оны 18 ғасырдан бері Фридрих Лист және Александр Гамильтон сияқты экономистер жақтады. Дамушы елдер ішкі нарықты құру арқылы даму мен өзін-өзі қамтамасыз ету мақсатында ИАИ саясатын қабылдады. Мемлекет экономиканы мемлекеттік басқару, өндірісті субсидиялау, салықтарды арттыру және жоғары протекционистік сауда саясаты арқылы дамытады. Латын Америкасының дамуы контекстінде "Латын Америкасының структурализмі" термині 1950-1980 жылдар аралығында көптеген Латын Америкасы елдеріндегі импортты алмастыру индустрияландыру дәуірін білдіреді. Латын Америкасының структурализмі мен ИАИ теориялары Рауль Пребиш, Ханс Сингер және Селсо Фуртадо сияқты экономистердің еңбектерінде жүйелендірілді және Латын Америкасы және Кариб бассейні үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық комиссиясының (UNECLAC немесе CEPAL) құрылуымен танымал болды. Оларға кейнсиандық, қоғамдық және социалистік экономикалық ойдың кең ауқымы, сондай-ақ тәуелділік теориясы әсер етті. 1960 жылдардың ортасына қарай, бұрын дамушы елдерде ИАИ-ды жақтаған көптеген экономистер саясаттың және оның нәтижелеріне көңілі тоймады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары ИАИ саясатын қабылдаған көптеген елдер 1980 жылдардың соңында ИАИ-дан бас тарды, экономикаға мемлекеттік араласуды азайтып, Дүниежүзілік сауда ұйымының белсенді қатысушыларына айналды. ИАИ саясатына қарамастан, "Азияның төрт жолбарысы" (Гонконг, Сингапур, Оңтүстік Корея және Тайвань) экспортқа бағытталған индустрияландыруды жеңілдету үшін мемлекеттік араласумен сипатталды. ИАИ саясаты әдетте үлестірімдік салдарға әкелді, өйткені экспортқа бағытталған секторлардың (мысалы, ауыл шаруашылығы) табысы төмендеді, ал импортпен бәсекелес секторлардың (мысалы, өндіріс) табысы артты. ИАИ саясатын қабылдаған үкіметтер мемлекеттік кәсіпорындар пайда әкелмегендіктен, тұрақты бюджет тапшылығын бастан кешірді. Олар сондай-ақ ағымдағы шоттар тапшылығын бастан кешірді, өйткені ИАИ елдері өндірген өнімдер халықаралық нарықтарда бәсекеге қабілетсіз болды, ал ауыл шаруашылығы секторы (халықаралық нарықтарда бәсекеге қабілетті сектор) әлсіреп кетті; нәтижесінде ИАИ елдері көбірек импорттады. Бұдан әрі, "Жардан бас тарту" атты кітабында Оңтүстік Корея экономисі Ха Чжун Чанг экономикалық тарихқа сүйене отырып, Ұлыбританияны қоса алғанда, барлық ірі дамыған елдер индустрияландыруды ілгерілету үшін араласушы экономикалық саясатты қолданды және олар әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті деңгейге жеткенше ұлттық компанияларды қорғады деп мәлімдеді. Бұл елдер басқа елдерге бағытталған еркін нарық дискурстарын қабылдады, екі мақсатқа жету үшін: олардың нарықтарын жергілікті өнімдерге ашу және дамыған елдердің индустрияландыруына әкелген даму стратегиясын қабылдауға жол бермеу.
Import substitution industrialization (ISI) is a trade and economic policy that advocates replacing foreign imports with domestic production. It is based on the premise that a country should attempt to reduce its foreign dependency through the local production of industrialized products. The term primarily refers to 20th century development economics policies, but it has been advocated since the 18th century by economists such as Friedrich List and Alexander Hamilton. ISI policies have been enacted by developing countries with the intention of producing development and self sufficiency by the creation of an internal market. The state leads economic development by nationalization, subsidization of manufacturing, increased taxation, and highly protectionist trade policies. In the context of Latin American development, the term "Latin American structuralism" refers to the era of import substitution industrialization in many Latin American countries from the 1950s to the 1980s. The theories behind Latin American structuralism and ISI were organized in the works of economists such as Raúl Prebisch, Hans Singer, and Celso Furtado, and gained prominence with the creation of the United Nations Economic Commission for Latin America and the Caribbean (UNECLAC or CEPAL). They were influenced by a wide range of Keynesian, communitarian, and socialist economic thought, as well as dependency theory. By the mid 1960s, many of the economists who had previously advocated for ISI in developing countries grew disenchanted with the policy and its outcomes. Many of the countries that adopted ISI policies in the post WWII years had abandoned ISI by the late 1980s, reducing government intervention in the economy and becoming active participants in the World Trade Organization. In contrast to ISI policies, the Four Asian Tigers (Hong Kong, Singapore, South Korea and Taiwan) have been characterized as government intervention to facilitate "export oriented industrialization". ISI policies generally had distributional consequences, as the incomes of export oriented sectors (such as agriculture) declined while the incomes of import competing sectors (such as manufacturing) increased. Governments that adopted ISI policies ran persistent budget deficits as state owned enterprises never became profitable. They also ran current accounts deficits, as the manufactured goods produced by ISI countries were not competitive in international markets, and as the agricultural sector (the sector which was competitive in international markets) was weakened; as a result, ISI countries ended up importing more. Going further, in his book Kicking Away the Ladder, the South Korean economist Ha Joon Chang also argues based on economic history that all major developed countries, including the United Kingdom, used interventionist economic policies to promote industrialization and protected national companies until they had reached a level of development in which they were able to compete in the global market. Those countries adopted free market discourses directed at other countries to obtain two objectives: to open their markets to local products and to prevent them from adopting the same development strategies that had led to the industrialization of the developed countries.
Жергілікті меншік импортты алмастыратын
2006 жылы Майкл Шуман неолиберализмге балама ретінде жергілікті меншікке импортты алмастыру (LOIS) тұжырымын ұсынды. Ол «басқа жол жоқ» деген көзқарасқа қарсы тұрады. Шуманның пікірінше, LOIS кәсіпорындары ұзақ мерзімді байлықты қалыптастырады, олардың күрт тоқтауының ықтималдығы төмен, ал экономикалық көбейткіштері жоғары.
In 2006, Michael Shuman proposed local ownership import substituting (LOIS), as an alternative to neoliberalism. It rejects the view that there is no alternative. Shuman claims that LOIS businesses are long term wealth generators, are less likely to exit destructively, and have higher economic multipliers.
Африка
ИСИ саясаты 1960 жылдардың басынан 1970 жылдардың ортасына дейін Африканың әртүрлі аймақтарында жаңадан тәуелсіз мемлекеттердің экономикалық өсуін дамыту мақсатында түрлі форматтарда қолданылды. ИСИ-ге ұлттық серпіліс 1927 жылдан бастап, британдық және француздық колонияларда Шығыс Африка мен Орталық Африка ортақ нарықтарының құрылуымен көрінеді, ол континенттің белгілі бір бөліктерінде ортақ сауда тарифтерінің маңыздылығын мойындады және ішкі өндірісті сыртқы бәсекелестерден қорғауға бағытталды.
ISI policies were implemented in various forms across Africa from the early 1960s to the mid 1970s to promote indigenous economic growth within newly independent states. The national impetus for ISI can be seen from 1927, with the creation of the East African and Central African common markets in British and French colonies that recognized the importance of common trading tariffs in specific parts of the continent and aimed to protect domestic manufacturing from external competitors.
Колониялық экономика
1940-1950 жылдардағы колониалдық неомеркантильді саясат ISI-ге жасалған алғашқы тыраштарды тоқтатты, ол импорт есебінен негізгі өнімдерді экспорттау арқылы өсімді қамтамасыз етуге бағытталған. Метрополияларға экспортты ынталандыру – отаршылдық экономикалық жүйенің басты мақсаты болды. Мегаполистік үкіметтер отарлық шығындарды өтеуге және Африкадан бастапқы коммерциялық өнімдерді айтарлықтай төмен бағамен алуға ұмтылды. Бұл Гана мен Нигериядағы британдық коммерциялық мүдделер үшін сәтті аяқталды, олар 1897 мен 1960 жылдар аралығында какао және пальма майы сияқты экспорттық дақылдарды ілгеріту арқылы сыртқы сауданың көлемін 20 есеге арттырды. Мұндай экономикалық өсім жергілікті қауымдастықтардың есебінен жүзеге асты, олар өндірілетін дақылдар туралы шешім қабылдауға қатыспады және өздерінің ауыл шаруашылығы өнімдерінен минималды пайда алды. Бұл модель сонымен қатар экономикасы бір ғана дақылға немесе табиғи ресурстарға бағытталған монокультураларды кеңейтті. Монокультура Сенегал және Гамбия сияқты елдерде кең таралған, онда 1940 жылдары арахис кірістің 85%-дан 90%-ын құрады. Бұл экономикалық модель постколониалды мемлекеттерді тұрақсыз экспорттық бағаларға сезімтал етіп, экономиканы әртараптандыруға мүмкіндік бермеді. Постколониалдық үкіметтер де экономикалық даму үшін көпұлтты корпорацияларға тәуелділікке күмәнданды, себебі олар салық төлеуге және капиталды шетелге экспорттауға бейім емес еді. Осылайша, ИСИ саясаты Африка экономикасын отандық өсім мен индустрияландыру бағытына бұру үшін қабылданды.
Early attempts at ISI were stifled by colonial neomercantilist policies of the 1940s and the 1950s that aimed to generate growth by exporting primary products to the detriment of imports. The promotion of exports to metropoles was the primary goal of the colonial economic system. The metropolitan governments aimed to offset colonial expenditures and attain primary commercial products from Africa at a significantly reduced rate. That was successful for British commercial interests in Ghana and Nigeria, which increased 20 times the value of foreign trade between 1897 and 1960 because of the promotion of export crops such as cocoa and palm oil. Such economic growth occurred at the expense of indigenous communities, which had no say over the crops that were produced and retained marginal profits from their agricultural output. That model also expanded monocultures, whose economies were centered on a single crop or natural resource for exports. Monoculturing was prevalent in countries such as Senegal and Gambia, where groundnuts accounted for 85% to 90% of earnings throughout the 1940s. That economic model rendered the postcolonial states vulnerable to unstable export prices and failed to promote the diversification of the economy. Postcolonial governments were also sceptical of the reliance on multinational corporations for economic development, as they were less likely to pay taxes and exported capital abroad. Thus, ISI policies were adopted to redirect African economies towards indigenous growth and industrialisation.
Колониядан кейінгі экономикалық жағдай
Колониалды Африкадан мұраға қалған жетілмеген саяси және экономикалық құрылымдар импортты алмастыру индустриализациясына (ИАИ) ішкі серпін берді. Марксистік тарихшылар, мысалы, Уолтер Родни, әлеуметтік саланың өте нашар дамуы отаршылдық экономикалық стратегияның тікелей салдары болды деп есептейді, одан бас тарту тұрақты дамуға қол жеткізу үшін қажет еді. Рене Дюмон бұл пікірді қолдап, отаршылдықтың салдарынан африкалық мемлекеттердің әкімшілік жүктемесі артып, қиындыққа тап болғанын айтты. Бастапқы, өзгеріссіз жағдайлар 1960 жылдардың басында Гана және Танзания сияқты елдерде жалақының төмендеуіне және жұмыс орындарының азаюына байланысты наразылық тудырды. Бұл наразылықтар жаппай ереуілдерге және үкімет пен кәсіподақтар арасындағы шиеленіске әкелді. Деколонизациядан кейінгі нашар экономикалық прогреске қанағаттанбау Африка басшыларына билікті сақтау үшін тек сөздер мен дәстүрге сүйену жеткіліксіз екенін және саяси қолдауды тек саяси мүдделеріне сай келетін дұрыс экономикалық модель арқылы ғана ұстап тұра алатынын көрсетті. Саяси және экономикалық мәселелердің жинақысы ИАИ-ді қабылдау қажеттігін тудырды, себебі ол олардың дамудың төмендеуіне себеп болған отаршылдық неомеркантилистік саясатты қабылдамады.
The underdeveloped political and economic structures inherited across post colonial Africa created a domestic impetus for ISI. Marxist historians such as Walter Rodney contend that the gross underdevelopment in social services were a direct result of colonial economic strategy, which had to be abandoned to generate sustainable development. Rene Dumont supported that observation and argued that African states were administratively overburdened as a result of colonialism. The initial, unchanged conditions created discontent in states such as Ghana and Tanzania during the early 1960s over the fall in wages and employment opportunities. The unrest culminated in a series of mass strikes and tensions between governments and trade unions. Dissatisfaction with the poor economic progress upon decolonisation made it clear to African leaders that they could no longer rely on rhetoric and tradition to maintain power and could retain the support of their political base only through a coherent economic model aligned with their political interests. The culmination of the political and economic issues necessitated the adoption of ISI, as it rejected the colonial neo mercantilist policies that they believed had led to underdevelopment.
Идеологиялық негіз
Африка елдерінің отаршылықтан кейінгі басшылары үшін экономикалық саясаты империалистік даму үлгілерімен идеологиялық жарылыс жасауы аса маңызды болды. Осы мақсатқа жету үшін жаңа тәуелсіз мемлекеттердің кейбіреуі өндірістік өсімді дамыту және капиталистік даму жолдарынан шығу үшін африкалық социализмді ұстанды. Африкалық социализмді қабылдау арқылы Кваме Нкрума, Джулиус Ньерре және Леопольд Сенгор сияқты басшылар саналылыққа негізделген даму моделін құруға үміттенді, бұл интеллектуалдық және мәдени революция болды; және ең бастысы, континенттің қарқынды дамуына қатысты индустрияландыруға күшті серпіліс жасау. Дамуға жасалған күшті серпілістің негізгі аспектілерінің бірі – 1960 жылдан 1980 жылға дейін мемлекеттік емес кәсіпорындардың өсуі болды. Мемлекеттік сауда корпорацияларына импорт-экспорт бизнесімен және бөлшек сауда-саттық таратумен басқару құқығы берілді. Бұл отаршылықтан кейінгі мемлекеттерге көпұлтты корпорациялар арқылы батысқа капиталдың ағып кетуіне жол бермей, өнеркәсіпті ұлттандырып, оның өнімдерінен пайда табуға мүмкіндік берді. Африкалық социализмнің импортты алмастыруға (ИМА) ұмтылудағы өсуін 1967 жылғы Аруша декларациясынан (Танзания) көруге болады, онда Ньерре «бізге қажетті барлық өндірістерді ашу үшін жеткілікті ақша табуға және жеткілікті техникалық мамандарды шақыруға мүмкіндік жоқ, тіпті біз қажетті көмек алсақ та, оған тәуелділік біздің социализм саясатымызға кедергі келтіреді» деп мәлімдеді. Жергілікті даму қажеттілігі африкалық социалистік көзқарастың ядросын құрады, онда мемлекет еркін нарықтың бақылауына ұшырамайтындай етіп жоспарлы экономиканы басқаратын болады, ал ол неоимпериализмнің бір түрі ретінде қарастырылды. Осы экономикалық көзқарасқа сәйкес, Танзания жұмыс орындарын құру және тауарлар үшін ішкі нарықты құру үшін өнеркәсіпті ұлттандыруға кірісті, сонымен қатар ауылдық жерлерді дамытудың ujamaa бағдарламасы арқылы африкалық социалистік принциптерге берік ұстанды. Өнеркәсіптік өнімдердің қолжетімділігінің төмендеуі және ауылдық кеңестер мен қоныстанғандар арасындағы шиеленістердің күшеюі Танзаниядағы ИМА-ның «үлкен сәтсіздігіне» әкеліп соқты, бұл елді ауылшаруашылық дамуға көшуге мәжбүр етті. Африкалық социализм кезінде ИМА батысқа қарсы даму моделі ретінде қарастырылса, Энтони Смит сияқты ғалымдар оның идеологиялық тамырлары Ростоудың модернизация теориясынан шыққан деп мәлімдеді, ол экономикалық өсімге және еркін нарықтық капитализмге берілгендік мемлекеттің дамуының ең тиімді жолы екенін көрсетеді. Кенияның мемлекеттік капитализм аясында ИМА-ны іске асыруы дамудың үлгісін көрсетеді. Экономикалық даму және жоспарлау жөніндегі бірінші министр Том Мбоя индустрияландырудың өсуге бағытталған жолын құруға ұмтылды, тіпті дәстүрлі социалистік мораль есебінен болса да. Кенияның 1965 жылғы №10 сессиялық құжаты «Егер африкаландыру өсімнің есебінен жүзеге асырылса, біздің сыйақымыз – өмір сүру деңгейінің төмендеуі болады» деп мәлімдеп, осы көзқарасты нығайтты. Мұндай даму жолында көпұлтты корпорациялар экономикада, әсіресе өңдеуші секторларда басым рөл атқарды. Ральф Остин сияқты экономикалық тарихшылар батыс кәсіпорындарына және техникалық білімге ашық болу Кенияда Гана және Танзания сияқты салыстырмалы социалистік елдерге қарағанда жоғары жалпы ұлттық өнімге (ЖҰӨ) әкелді деп санайды. Алайда, 1972 жылғы Дүниежүзілік банк пен ХЕҰ-ның Кения жөніндегі баяндамасында мемлекеттік капитализмнің нәтижесінде туындаған экономикалық теңсіздікті азайту үшін тікелей мемлекеттік араласу қажет екені айтылды.
For leaders of post colonial African nations, it was imperative for their economic policies to represent an ideological break with the imperialist models of development. To achieve that, some newly independent states pursued African socialism to build indigenous growth and break free from capitalist development patterns. Through the adoption of African socialism, leaders such as Kwame Nkrumah, Julius Nyerere, and Leopold Senghor hoped to establish a model of development based around consciencism, an intellectual and cultural revolution; and, most importantly, a big push in industrialization towards rapid development for the continent. One of the main aspects of the big push towards development was the growth of parastatals from 1960 to 1980. The state owned trading corporations were given control over the import export business as well as the retail wholesale distribution. That allowed post colonial states to nationalise industries and retain the profits from their output, rather than allow capital flight to the west through multinational corporations. The growth of African socialism in the pursuit of ISI can be seen in the 1967 Arusha Declaration (Tanzania) in which Nyerere argued that "we cannot get enough money and borrow enough technicians to start all the industries we need and even if we could get the necessary assistance, dependence on it would interfere with our policy on socialism." The need for indigenous development formed the core of the African socialist vision whereby the state would manage a planned economy to prevent it from being controlled by the free market, which was regarded as a form of neo imperialism. In line with that economic vision, Tanzania engaged in the nationalization of industry to create jobs and to produce a domestic market for goods while it maintained an adherence to African socialist principles exemplified through the ujamaa program of villagization. The unaffordability of industrial products and increased tensions between managers and settlers of the villages contributed to a "colossal failure" of ISI in Tanzania, leading it to abandon the villagization project and to focus on agricultural development. While ISI under African socialism was purported to be an anti Western development model, scholars such as Anthony Smith argued that its ideological roots came from Rostow's modernization theory, which maintains that commitment to economic growth and free market capitalism is the most efficient means of state development. Kenya's implementation of ISI under state capitalism exemplifies the model of development. Tom Mboya, the first minister for economic development and planning, aimed to create a growth oriented path of industrialization, even at the expense of traditional socialist morals. Kenya's Sessional Paper No. 10 of 1965 reinforced the view by claiming, "If Africanization is undertaken at the expense of growth, our reward will be a falling standard of living." Under such a development path, multinational corporations occupied a dominant role in the economy, primarily in the manufacturing sectors. Economic historians such as Ralph Austen argue that the openness to western enterprise and technical expertise led to a higher GNP in Kenya than comparative socialist countries such as Ghana and Tanzania. However, the 1972 World Bank ILO report on Kenya claimed that direct state intervention was necessary to reduce the growing economic inequalities that had occurred as a result of state capitalism.
Іске асыру
ИСИ-ді қабылдаған барлық елдерде мемлекет оның іске асырылуын қадағалап, басқарды, дамуды жергілікті халыққа бағыттайтын және өнеркәсіптік экономика құруды мақсат тұтқан экономикалық саясатты жасады. 1972 жылғы Нигерияның кәсіпкерлікті қолдау туралы қаулысы осындай бақылаудың мысалы болды, себебі ол шетелдік компаниялардан акцияларының кемінде 40 пайызын жергілікті тұрғындарға ұсынуды талап етті. Мемлекеттік бақылаудағы экономиканы Дуглас Норт сияқты ғалымдар сынға алды, олар саяси элиталардың мүдделері ұлттың игілігі үшін емес, жеке мүдделеріне қызмет етуі мүмкін екенін айтты. Бұл неопатримониализм теориясымен сәйкес келеді, ол отарлық тәуелсіздік алғаннан кейінгі элиталар өздерінің саяси мәртебесін сақтап, жеке байлықтарын арттыру үшін мемлекеттік қуатты пайдаланды деседі. Ола Олсон бұл көзқарасқа қарсы шығып, дамушы экономикада мемлекет – индустрияландыру процесін қолдау үшін мемлекеттік аппаратты біріктіруге қабілетті қаржылық және саяси құралдары бар жалғыз күш екенін дәлелдейді.
In all of the countries that adopted ISI, the state oversaw and managed its implementation, designing economic policies that directed development towards the indigenous population, with the aim of creating an industrialised economy. The 1972 Nigerian Enterprises Promotion Decree exemplified such control, as it required foreign companies to offer at least 40% of their equity shares to local people. A state controlled economy has been criticized by scholars such as Douglas North who claim that the interests of political elites may be self serving, rather than for the good of the nation. That correlates with the theory of neo patrimonialism, which claims that post colonial elites used the coercive powers of the state to maintain their political positions and to increase their personal wealth. Ola Olson opposes that view by arguing that in a developing economy, the government is the only actor with the financial and political means to unify the state apparatus behind an industrialization process.
Нәтижелері
Сахарадан оңтүстік Африканың импортты алмастыру (ИАА) бойынша тәжірибесі 1980-жылдардың басына қарай континент бойынша көбінесе пессимистік нәтижелерге әкелді. Индустрияландыруға жасалған күшті серпілістің негізін құраған өндіріс 1983 жылы континент бойынша ЖІӨ-нің бар болғаны 7%-ын құрады. Модельдің сәтсіздігіне түрлі сыртқы және ішкі факторлар себеп болды. Ішкі факторлардың ішінде индустрияландыруға жасалған күш-жігер ауыл шаруашылығы секторының есебінен жүзеге асты, ол 1970-жылдар бойы аймақтың жұмыс күшінің 70%-ын құрады. Бұл сектора назарсыз қалдыру өндірушілерге де, қала тұрғындарына да зиян келтірді, себебі ауыл шаруашылығы өнімдері өсіп келе жатқан қалалардың азық-түлік және шикізатқа деген сұранысын қанағаттандыра алмады. ИАА күш-жігері индустриялық өсу үшін білікті кадрлардың жетіспеушілігінен де зардап шекті. 1982 жылғы Дүниежүзілік банк есебінде былай делінген: «Шағын өндіріс секторына ғана емес, бүкіл экономикаға және жүктемелі мемлекеттік аппаратқа әсер ететін дағдылардың созылмалы тапшылығы бар». Мысалы, Танзанияда импортты алмастыру кезеңі басталғанда бар болғаны екі инженер болды. Африка мемлекеттерінің индустрияландыру барысында кездескен технологиялық кемшіліктері білікті кадрлардың тапшылығын одан әрі ушықтырды. Технологиялық ресурстар мен дағдыларды игеру және қабылдау ұзақ және қымбат процесс болды, оған Африка мемлекеттері отандық жинақтардың жетіспеуі және континенттегі сауаттылық деңгейінің төмендігі салдарынан қол жеткізе алмады. ИАА индустрияландыру мен жалпы дамуда жеткілікті өсімді қамтамасыз ете алмағандықтан 1980-жылдардың басында одан бас тартылды. Аймақтағы дамымаған экономикаларға жауап ретінде 1981 жылдан бастап ХВҚ және Дүниежүзілік банк Африкада Құрылымдық Түзету Бағдарламалары (ҚТБ) арқылы неоклассикалық контрреволюцияны енгізді. Жаңа экономикалық консенсус төмен өсу деңгейін өнеркәсіптік сектордағы артық қорғаушылыққа, экспортты ескермеуге және ауыл шаруашылығының төмен өнімділігіне байланысты деп бағалады. ХВҚ және Дүниежүзілік банк үшін импортты алмастырудың сәтсіздігіне шешім – 1980-90 жылдары дамудың неолибералды моделіне қатаң бағыну арқылы экономиканы қайта құрылымдау болды.
Sub Saharan Africa's experiment with ISI created largely pessimistic results across the continent by the early 1980s. Manufacturing, which formed the core of the big push towards industrialisation, accounted for only 7% of GDP across the continent by 1983. The failures of the model stemmed from various external and domestic factors. Internally, efforts to industrialise came at the expense of the agricultural sector, which accounted for 70% of the region's workforce throughout the 1970s. The neglect was detrimental to producers as well as the urban population, as agricultural output could not meet the increasing demands for foodstuffs and raw materials in the growing urban areas. ISI efforts also suffered from a comparative disadvantage in skilled labor for industrial growth. A 1982 World Bank report stated, "There exists a chronic shortage of skills which pervades not only the small manufacturing sector but the entire economy and the over loaded government machine." Tanzania, for example, had only two engineers at the beginning of the import substitution period. The skills shortage was exacerbated by the technological deficiencies facing African states throughout industrialisation. Learning and adopting the technological resources and skills was a protracted and costly process, something that African states were unable to capitalise on because of the lack of domestic savings and poor literacy rates across the continent. The failure of ISI to generate sufficient growth in industrialisation and overall development led to its abandonment by the early 1980s. In response to the underdeveloped economies in the region, the IMF and the World Bank imposed a neo classical counter revolution in Africa through Structural Adjustment Programmes (SAPs) from 1981. The new economic consensus blamed the low growth rates on excessive protectionism in the industrial sector, the neglect of exports, and the low agricultural productivity. For the IMF and the World Bank, the solution to the failure of import substitution was a restructuring of the economy towards strict adherence to a neoliberal model of development throughout the 1980s and the 1990s.
Ресей
Соңғы жылдары импортты тарифтермен алмастыру саясаты, импортталған өнімдерді отандық өнімдермен ауыстыру, табысты деп есептелді, себебі бұл Ресейге өндірісті ұлғайтуға және бірнеше миллиард доллар үнемдеуге мүмкіндік берді. Ресей импортты азайтып, дерлік барлық өнеркәсіп салаларында жаңа және үнемі дамитын отандық өндірісті іске қосты. 2014 жылы азық-түлік секторында импортталған өнімдерге кедендік баждар енгізілді. Ресей азық-түлік импортын айтарлықтай қысқартты, ал ішкі өндіріс күрт өсті. Азық-түлік импортының құны 2014 жылы 60 миллиард доллардан 2017 жылы 20 миллиард долларға дейін төмендеді, ал елде дәнді дақылдардың өндірісі рекордтық деңгейге жетті. Ресей әлемдік азық-түлік нарығындағы өзінің беделін нығайтып, азық-түлікпен толықтай қамтамасыз етілді. Балық шаруашылығы, жеміс-жидек және көкөніс салаларында ішкі өндіріс күрт өсті, импорт айтарлықтай төмендеді, ал сауда балансы (экспорт пен импорт арасындағы айырмашылық) жақсарды. 2017 жылдың екінші тоқсанында ауыл шаруашылығы экспорты импорттан асып түсуі күтілді, бұл Ресейді шамамен 100 жыл ішінде алғаш рет ауыл шаруашылығы өнімдерін таза экспорттаушы ел етеді. Импортты тарифтермен алмастыру саясаты көптеген басқа да салалардың дамуына ықпал етті. Мысалы, авиация саласында Ресей жаңа ұшақтардың кең ауқымын әзірлеп жатыр. Әуе-ғарыш өнеркәсібі 2025 жылға қарай жылдық 50 миллиард долларлық айналымға жетеді деп күтілуде. 2017 жылы фармацевтикалық өнеркәсіп 5 миллиард долларды құрады және 2022 жылы екі есеге өсуі мүмкін, бірақ 2012 жылы елдің медициналық өнеркәсібі көңілсіз болды. Ел өзінің аумағында "өте маңызды" деп саналатын дәрі-дәрмектердің 90% -ын өндіруді мақсат етіп қойды. 2017 жылы Ресей импортталған автомобильдерге 6 миллиард доллар ғана жұмсады, бірақ 2007 жылы импорт құны 20 миллиард долларға жеткен. Энергетика секторы да қарқынды дамып келеді, ел өз технологияларын жетілдіріп, мұнайды бұрғылау және газ өндіру орталықтарын дамытуға қол жеткізді.
In recent years, the policy of import substitution by tariffs, the replacement of imported products by domestic products, has been considered a success because it has enabled Russia to increase its domestic production and to save several billion dollars. Russia has been able to reduce its imports and to launch an emerging and increasingly successful domestic production in almost all industrial sectors. In 2014, customs duties were applied on imported products in the food sector. Russia has considerably reduced its food imports, and domestic production has increased considerably. The cost of food imports dropped from $60 billion in 2014 to $20 billion in 2017, and the country enjoys record cereal production. Russia has strengthened its position on the world food market and has become food self sufficient. In the fisheries, fruit, and vegetables sectors, domestic production has increased sharply, imports have declined significantly, and the trade balance (the difference between exports and imports) has improved. In the second quarter of 2017, agricultural exports were expected to exceed imports, which would make Russia a net agricultural exporter for the first time in almost 100 years. The policy of import substitution by tariffs has led many other industries to be developed. For example, in the aviation industry, Russia is developing a significant range of new aircraft. The aerospace industry is expected to reach an annual turnover of $50 billion by 2025. In 2017, the pharmaceutical industry represented $5 billion and will probably double in 2022, but in 2012, the country's medical industry was negligible. The country has set itself the objective of producing 90% of the drugs deemed "vital" on its territory. In 2017, Russia spent only $6 billion on imported cars, but the value of imports reached $20 billion in 2007. The energy sector is also booming, and the country has succeeded in developing its own technology and has continued to develop oil drilling and gas production centres.
Сын
Импортты алмастыру саясаты қысқа мерзімде жұмыс орындарын құруға мүмкіндік берсе де, отандық өндірушілер шетелдік өндірушілерді ығыстырғанда, жалпы өнім де, экономикалық өсім де ұзақ мерзімде одан да төмендеп қалады. Импортты алмастыру елге маманданудың және шетелден импорттаудың артықшылықтарынан айырады. Салыстырмалы артықшылықтар теориясы елдердің сауда арқылы қалай пайда көретінін көрсетеді, бірақ бұл тұжырым негізгі қателіктері мен қазіргі заманғы өндіріс ерекшеліктеріне сәйкес келмегендігі үшін сынға ұшыраған. Сонымен қатар, протекционизм динамикалық тиімсіздікке алып келеді, себебі отандық өндірушілердің шығындарды төмендетуге немесе өнімді жақсартуға шетелдік бәсекелестерден түрткіс болмайды. Импортты алмастыру ресурстарды тиімсіз бөлу арқылы өсуді тежейді, сондай-ақ валюта бағамына тигізетін әсері экспортқа кері әсер етеді.
Import substitution policies might create jobs in the short run, but as domestic producers replace foreign producers, both output and growth are lower than would otherwise have been in the long run. Import substitution denies the country the benefits to be gained from specialisation and foreign imports. The theory of comparative advantage shows how countries within the model gain from trade, however, this concept has received criticism for its misguided underlying assumptions and inapplicability to modern production. Moreover, protectionism leads to dynamic inefficiency, as domestic producers have no incentive from foreign competitors to reduce costs or improve products. Import substitution can impede growth through poor allocation of resources, and its effect on exchange rates harms exports.
Нәтижелер
Кейбір көзге көрінетін табыстарға қарамастан, импортты алмастыру "уақыт өте келе тұрақты емес және жоғары экономикалық және әлеуметтік құнға түсті". Импортты алмастыру Латын Америкасындағы дамыған және оқшауланған нарықтарға тәуелді болғандықтан, ол көлемі шектеулі нарықтың өсуіне сүйенді. Көп жағдайда өндірістегі тәжірибесіздік пен бәсекелестіктің болмауы инновацияны және тиімділікті азайтып, Латын Америкасында өндірілген тауарлардың сапасын төмендетті, ал қорғаушы саясаттар бағаларды жоғары деңгейде ұстады.
Despite some apparent gains, import substitution was "both unsustainable over time and produced high economic and social costs". Given import substitution's dependence upon its developed and isolated markets within Latin America, it relied upon the growth of a market that was limited in size. In most cases, the lack of experience in manufacturing and the lack of competition reduced innovation and efficiency, which restrained the quality of Latin American produced goods, and protectionist policies kept prices high.