Кіріспе
1919 жылы АҚШ президенті Вудро Вильсонның сөйлеген сөзі. Пуэбло сөйлеуі – АҚШ президенті Вудро Вильсонның 1919 жылғы 25 қыркүйекте Колорадо штатындағы Пуэбло қаласында Ұлттар Лигасын қолдау туралы айтқан сөзі. Бұл Американың Ұлттар Лигасына қосылуын жақтаған бірқатар сөздерінің соңғысы болды. Вильсон 3000-нан астам адамның алдында 6100 сөзден астам сөздерден тұратын сөз сөйледі. Одан кейін көп ұзамай ол құлап, сапары мерзімінен бұрын аяқталды. Бұл сөз кейде әсерлі сөз ретінде қарастырылады, бірақ «аралас американдықтарға» жасаған шабуылдарымен де танымал. Тарихшы Джон Милтон Купер оны «Америка тарихындағы ең ұлы сөз шеберлерінің бірінің соңғы сөздері» деп бағалаған.
The Pueblo speech was an address in favor of the League of Nations, given by US President Woodrow Wilson on the afternoon of September 25, 1919, in Pueblo, Colorado. It was the last of a series of speeches he gave advocating American entry into the League of Nations. In front of a crowd of over 3,000 people, Wilson delivered a speech that was over 6,100 words long. Shortly afterwards, he collapsed and the tour was prematurely ended. The speech is sometimes considered to have been a moving performance, but has also been noted for its attacks on "hyphenated Americans". The historian John Milton Cooper deemed it "the closing lines of one of the greatest speaking careers in American history."
Өмірбаян
1919 жылы Париж бейбітшілік конференциясында қол жеткізілген келісімдерден кейін, АҚШ президенті Вудро Вильсон АҚШ Конгресін келісімшартты ратификациялауға және Американың Ұлттар Лигасына қатысуын мақұлдауға көндіруге ұмтылды, осы Лиганы ол өзі ұсынған Он төрт тармақтың бір бөлігі ретінде қарастырған болатын. 1919 жылы Вильсон АҚШ-тың батыс аймақтары бойынша саяхаттап, Ұлттар Лигасының хартасын ратификациялауды қолдап, оған қатысты сын-ескертпелерге жауап берді. Тарихшы Лерой Г. Дорси "ХХ ғасырдағы ең драматикалық саяси оқиғалардың бірі" деп сипаттаған "крест жорығы" барысында Вильсон 22 күн бойы саяхаттап, қырық сөз сөйледі. Бұл оның денсаулығына қатты соққы берді. Сапар барысында Вильсон мәселеге қатысты көбірек ызаланды және эмоционалды болды, мысалы, Солт-Лейк-Сити (Юта штаты) және Шайенн (Вайоминг штаты) сияқты қалаларда сөйлеген сөздерінде, егер келісімшарт "шектеулермен" ратификацияланса, өзін-өзі өлтіретінін айтты.
Сөйлеу
25 қыркүйек күні таңертең Уилсон Денверде сөз сөйледі, оны жалпы жұртшылық зор қуанышпен қарсы алды. Ол сағат 11:00-де Денверден Колорадо штатының Пуэбло қаласына аттанды. Сол кездегі газеттер көпшілікті "сансыз" деп сипаттап, Колорадо штатының жәрмеңкесіне жиналған адамдардың саны Уилсонның сөзін тыңдауға келгендерден әлдеқайда көп болғанын жазды. Сөз сөйлеуге дейін Уилсон Пуэблодағы ереуілдегі болат жұмысшыларымен кездеседі деген болжамдар тараған еді, бірақ ереуілшілер оның сапарына кедергі келтірмеді. Уилсон келген кезде, оны күтіп тұрған 10 000-ға жуық адамды көрді. Сол күні қатты бас ауырудан "көзі нашар көрді". Сөз сөйлеу алдында көмекшісі Кэри Т. Грейсонға "бұл сөз қысқа болуы керек" деді. Уилсон Пуэбло мемориалдық залында 3000-нан астам адамның алдында сөз сөйледі. Ол бұл залды Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан жауынгерлердің құрметіне арнады. Колорадоның бұрынғы губернаторы Альва Адамс Уилсонды таныстырды. Уилсон сағат 15:00-ден кейін сөйлеуін бастады, оны он минутқа созылған шуралы қол соғулармен қарсы алды. Оның сөзі 6152 сөзден тұратын, ол тур барысында айтқандарын қорытындылап берді, бірақ жаңа ойлар көп қоспады. Ол тыңдаушыларды "қызғаныш туралы бұл сөздерді ұмытуға" шақырды және Теодор Рузвельт айтқандай, "біз оны [Ұлттар Лигасының Келісімін] қабылдауымыз немесе қабылдамауымыз керек. Орта жол жоқ" деді. Егер Америка Лигаға қосылмаса, елдің қаншалықты әскериленуі мүмкін екендігі туралы ескертті және Америка "әділеттілік, бостандық және бейбітшілік шындығын" көргенін мәлімдеді. Біз осы шындықты қабылдадық, және ол бізді жетелеуге, біз арқылы әлемді бұрын-соңды көріп көрмеген тыныштық пен бейбітшілікке бастап шығады. Уилсонның хатшысы Джозеф Патрик Тумульти оның "өз сөздерімен әсерленген мыңдаған адамның жүрегімен ойнайтын ұлы органшы сияқты" болғанын жазды. Вильсонның алғашқы өмірбаянын жазған Уильям Аллен Уайт оның сөз сөйлегенде жылағанын айтады. Хоган бұл сөзді "келісім шартын ұғынуға тырысудың орнына, айыптаулар мен қорқытулармен алмастырды" деді. Сөздің ең әйгілі сөздерінің бірі "қосұлтақ американдықтарды" сынап, "Егер біреудің ішінде екіұлттылық болса, ол осы Республиканың өміріне нұқсан келтіруге дайын пышақ тасып жүргенімен тең" деді.
Мұра және талдау
Вильсон турнеде кем дегенде бес рет сөйлеуі жоспарланған болса да, Пуэблодағы сөйлемін аяқтағаннан кейін ол "өте шаршаған және ауырып қалған" деп сипатталды. Ол сол түні сағат 10-да құлап кетті. Пуэблодағы сөйлемі Вильсонның берген соңғы сөйлемі және американ халқына үлкен аудиторияда сөйлеген соңғы реті болды. Вильсон кейіннен Пуэбло сөйлемінен кейін бірден өлгені "жақсырақ болар еді" дегенді айтты. Тарихшы Джон Милтон Купер бұл сөйлеуді "американ тарихындағы ең ұлы сөйлеушілік мансаптардың бірінің соңғы сөздері" деп атап көрсетеді. Америка Құрама Штаттары ешқашан Ұлттар Лигасына мүше болған жоқ.