Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
НОТОК
Бенгалиялық жазушы және мемлекет қайраткері Рабиндранат Тагор – ақын, философ, педагог және мәдени реформатор. Ол Үндістан тәуелсіздік күресінің ұзақ кезеңінде өмір сүрді және Азиядағы бірнеше саяси қайраткерлермен таныс болды.
NOTOC
Bengali author and statesman Rabindranath Tagore was a poet, philosopher, educationist and cultural reformer. He lived during the long period of Indian independence and was acquainted with several political leaders in Asia.
Саясат
Тагордың саясаты айқын екіұштылық танытты. Бір жағынан, ол еуропалық империализмді сынап, кейде үнді ұлтшылдарына толық қолдау көрсетті. Екінші жағынан, ол Свадеши қозғалысын да қабылдамады, 1925 жылғы қыркүйекте жариялаған «Чарха культі» атты мақаласында (Гандизм мен Ынтымақтастықсыздық қозғалысының элементтеріне сілтеме жасай) оны айыптады. Мысалы, 1904 жылғы 22 шілдеде британдықтардың Бенгалияны бөлу туралы ұсынысына наразылық білдірген Тагор «Свадеси-самадж» («Отанымыздың бірлігі») атты лекция оқыды, онда ол балама шешім ұсынды: өзін-өзі қолдауға негізделген Бенгалияның ауылдық аймақтарын кешенді түрде қайта ұйымдастыру. Сонымен қатар, ол британдықтардың Үндістанды бақылауын «әлеуметтік ауруымыздың саяси көрінісі» деп қарастырып, үндістерді «көрсікпейтін революция емес, тұрақты және мақсатты білімге» ұмтылуға шақырды. Осыған сәйкес, Тагор ұлтшылдықты адамзаттың ең ірі проблемаларының бірі деп санап, сынады. Ол: «Ұлт – бүкіл халық механикалық мақсат үшін ұйымдасқанда қабылдайтын бір қыры», – деп жазды, бұл мақсат көбінесе «өзімшілдікпен» байланысты, ол «жеке өзімшілдіктің үлкейтілген түрі» болуы мүмкін. Ол кең саяхаттар жасап, Шығыс пен Батыстың бірігуі туралы көзқарасын қалыптастырды. Кейіннен ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Германияда және басқа елдерде ұлтшылдықтың өркендеуіне қатты таң қалды. Тагор ұлтшылдық туралы бірнеше лекция оқыды, олар Еуропаның көп бөлігінде жақсы қабылданып, бірақ Жапония мен Америка Құрама Штаттарында көбінесе назарсыз қалды немесе сынға ұшырады. Дегенмен, Тагор үнді тәуелсіздік қозғалысын мадақтаған әндер жазды. 1919 жылғы 30 мамырда ол 1915 жылы лорд Хардинг берген рыцарлық атағынан бас тартты, бұл британдық сарбаздар кем дегенде 379 қарусыз азаматты өлтірген Амритсар қырғынына (Джалианвалла Баг) наразылық ретінде жасалды. Ол сондай-ақ Ганди мен Бхимрао Рамжи Амбедкар арасындағы дауды шешуде маңызды рөл атқарды, ол Амбедкардың қол сұғылмаушылар үшін жеке сайлау округтарын енгізу туралы талабы мен Гандидің осы шешімге қарсылық білдіріп, 1932 жылғы 20 қыркүйекте басталатын «өлімге дейін» аштан өлуге дауақ болған жариялануын қамтыды. Дегенмен, Тагор әлеуметтік статусы туралы өз түсінігін көрсетуден тартынбады, бұл 1920 жылы даттық сыншы Георг Брандес пен оның хатшысымен болған кездесуде байқалды. Тагор сонымен қатар, Радж кезінде Үндістанда енгізілген формалды, жатқа оқуға негізделген білім беру жүйесіне қарсы шықты. Ол «Тотықұстың оқуы» атты әңгімесінде осы жүйенің кемшіліктерін көрсетті, онда құс – соңында өліп қалатын – ұстаздармен қоршалған және кітаптардан жыртылған беттермен күштеп тамақтандырылады. Бұл көзқарастары оның 1901 жылы әкесінен мұраға алған Батыс Бенгалиядағы меншікте құрылған эксперименталды мектебі Сантиникатанға («Бейбітшілік мекені») ұласты. Дәстүрлі гурукул құрылымында құрылған, онда студенттер өздерін-өздері қамтамасыз ететін қоғамда гурумен бірге өмір сүреді, Сантиникатан талантты ғалымдар, суретшілер, тіл білушілер мен музыканттарды тартты. Тагор Сантиникатанды қаржыландыру үшін көп күш жұмсады, тіпті Нобель сыйлығының ақшасын да жұмсады. Бүгінде Тагордың мектебі Үндістан үкіметінің басқаруындағы орталық университет болып табылады.
Tagore's politics exhibited a marked ambivalence—on the one hand, he denounced European imperialism, occasionally voicing full support for Indian nationalists; on the other hand, he also shunned the Swadeshi movement, denouncing it in his acrid September 1925 essay The Cult of the Charkha (an allusion to elements of Gandhism and the Non Cooperation Movement). For example, in reaction to a July 22, 1904 suggestion by the British that Bengal should be partitioned, an upset Tagore took to delivering a lecture—entitled "Swadeshi Samaj" ("The Union of Our Homeland")—that instead proposed an alternative solution: a self help based comprehensive reorganization of rural Bengal. In addition, he viewed British control of India as a "political symptom of our social disease", urging Indians to accept that "there can be no question of blind revolution, but of steady and purposeful education". In line with this, Tagore denounced nationalism, deeming it among humanity's greatest problems. "A nation," he wrote, " is that aspect which a whole population assumes when organized for a mechanical purpose", a purpose often associated with a "selfishness" that "can be a grandly magnified form" of personal selfishness. During his extensive travels, he formed a vision of East West unity. Subsequently, he was shocked by the rising nationalism found in Germany and other nations prior to the World War II. Tagore thus delivered a series of lectures on nationalism; although well received throughout much of Europe, they were mostly ignored or criticized in Japan and the United States. Yet Tagore wrote songs lionizing the Indian independence movement. On 30 May 1919, he renounced the knighthood that had been conferred upon him by Lord Hardinge in 1915 in protest against the Amritsar massacre (Jallianwallah Bagh), when British soldiers killed at least 379 unarmed civilians. He was also instrumental in resolving a dispute between Gandhi and Bhimrao Ramji Ambedkar; it involved Ambedkar's insistence on separate electorates for untouchables and Gandhi's announcement—in protest against the concession—of a fast "unto death" beginning on 20 September 1932. Nonetheless, Tagore wasn't averse to displaying his perception of social status, as evidenced in the course of a meeting that took place in 1920 with Danish critic Georg Brandes and the latter's secretary. Tagore also lashed out against the orthodox rote oriented educational system introduced in India under the Raj. He lampooned it in his short story "The Parrot's Training", where a bird—which ultimately dies—is caged by tutors and force fed pages torn from books. These views crystallised in his experimental school at Santiniketan, (শান্তিনিকেতন, "Abode of Peace"), founded in 1901 on the site of a West Bengal estate inherited from his father. Established in the traditional gurukul structure—whereby students live under a guru in a self sustaining community—became a magnet for talented scholars, artists, linguists, and musicians from diverse backgrounds. Tagore spent prodigious amounts of energy fundraising for Santiniketan, even contributing all his Nobel Prize money. Today, Tagore's school is a Central University under the Government of India.