Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1915 жылғы Бірінші дүниежүзілік соғыстағы шайқас.
1915 battle during the First World War
Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Шампанның екінші шайқасы (Herbstschlacht немесе күзгі шайқас) – Шампань аймағында неміс әскеріне қарсы француз армиясының шабуылы. Бұл шабуыл солтүстік-шығыс Артуадағы ағылшын-француз шабуылымен бір уақытта болды және француз әскерінің шегінуімен аяқталды.
The Second Battle of Champagne (Herbstschlacht or Autumn Battle) in World War I was a French offensive against the German army at Champagne that coincided with an Anglo French assault at north east Artois and ended with French retreat.
Шайқас
1915 жылғы 25 қыркүйекте Орталық армия тобының (GAC) Екінші және Төртінші армияларының жиырма дивизиясы таңғы сағат 9:15-те шабуылға көшті, әр дивизия фронттың кеңдігі бойынша орналасты. Екінші қатарда жеті дивизия, оның ішінде бір жаяу әскер дивизиясы және алты атты әскер дивизиясы болды, ал резервте қалды. Неміс тарапынан алты дивизия қарсы тұрып, ал R Stellung (Rückstellung, Резервтік позиция) одан да артта орналасты. Француз артиллериясының бақылаушылары ауа райының қолайлы болуынан пайдаланды, бірақ 24/25 қыркүйек түнінде қатты жаңбыр басталып, түске дейін жалғасты. Неміс алдыңғы шебі төрт жерде бұзылды, ал екі бағытта ену R Stellung-ке жетті, бірақ кесілмеген тікенді сым француздардың одан әрі ілгерілеуіне кедергі келтірді. Желінің бір бөлігінде француз артиллериясының оқ жаудыруы бірінші неміс шебі алынғаннан кейін де жалғасты, бұл француз әскерінің шығынға ұшуына себеп болды. Француздар 14 000 тұтқынға алды және бірнеше қару-жарақтарды жаулап алды, бірақ француз әскері де ауыр шығынға ұшырады. Немістер француздардың шабуылын болжағандықтан, өздері бақылап отырған биік жерлерден француздық дайындықтарды қадағалай алды. Немістердің негізгі қорғаныс күштері R Stellung-те шоғырланды, одан кейін неміс далалық артиллериясының көп бөлігі алынып шығарылды. Энадағы француздық Үшінші армияның қолдау шабуылы ешқандай нәтиже бермеді. Фалькенхайн басқарған неміс резервтері неміс шебіндегі барлық кемшіліктерді жапты. Француз бас қолбасшысы Жозеф Жоффре GAC-ке екі резервтік дивизияны бөліп берді және Шығыс армия тобына (GAE, Шығыс армия тобы) 75 мм калибрлі далалық артиллерия оқ-дәрілерінің барлығын, әр қару үшін 500 оқтан басқа, Екінші және Төртінші армияларға жіберуді бұйырды. 26 қыркүйекте француздар қайтадан шабуылға көшіп, R Stellung-ке жақындап, бір жерде бекінді. Тағы 2 000 неміс әскері тұтқынға алынды, бірақ 27-29 қыркүйек аралығында R Stellung-ке жасалған шабуылдар 28 қыркүйекте сәтті аяқталды. Бірақ келесі күні неміс контршабуы бұрынғы орнын қайтарып алды, оның көп бөлігі кері беткейде орналасқандықтан, француз артиллериясының бақылау мүмкіндігінен айырылды. Жоффре оқ-дәрі жеткізілгенге дейін шабуылды тоқтатты және басып алынған жерді нығайтуға, ал атты әскер бөлімдерін кері қайтаруға бұйрық берді. 30 қыркүйек пен 5 қазан аралығында неміс күштеріне қарсы француздардың шағын шабуылдары жалғасты. 3 қазанда Жоффре Шампаньдегі ілгерілеуге жасалған әрекеттен бас тартып, жергілікті қолбасшыларға тозу шайқасын жүргізуді бұйырды, содан кейін 6 қарашада шабуыл тоқтатылды. Шабуыл француз шебін шамамен жылжытты, бірақ немістерге қарағанда 100 000-ға жуық француз және британдық (Артуада) әскері шығынға ұшырады. Француздар Шампаньде 35 дивизиямен 16 неміс дивизиясына қарсы шабуыл жасады. Шампань майданында Төртінші, Екінші және Үшінші армиялар 2 842 400 далалық артиллерия және 577 700 ауыр снарядтарды атты, бұл солтүстіктегі Артуа шайқасында француз оқ-дәрілерінің қорының таусылуына себеп болды.
On 25 September 1915, twenty divisions of the Second Army and Fourth Army of [[Army Group Centre (France) (GAC, Central Army Group), attacked at 9:15 a. m., with each division on a front. A second line of seven divisions followed, with one infantry division and six cavalry divisions in reserve. Six German divisions held the line opposite, in a front position and the R Stellung (Rückstellung, Reserve Position) further back. French artillery observers benefited from good weather but on the night of 24/25 September, heavy rain began and fell until midday. The German front position was broken in four places and two of the penetrations reached as far as the R Stellung, where uncut barbed wire prevented the French from advancing further. In one part of the line, the French artillery barrage continued after the first German line had been taken, causing French casualties. The French took 14,000 prisoners and several guns but French casualties were also high; the Germans had anticipated the French attack, having been able to watch the French preparations from the high ground under their control. The main German defensive effort was made at the R Stellung, behind which the bulk of the German field artillery had been withdrawn. A supporting attack by the French Third Army on the Aisne took no ground. German reserves, directed by Falkenhayn, plugged any gaps in the German lines. The French commander in chief, Joseph Joffre, allotted two reserve divisions to the GAC and ordered the [[Army Group East (France) (GAE, Eastern Army Group) to send all 75 mm field gun ammunition, except for 500 rounds per gun, to the Second and Fourth armies. On 26 September, the French attacked again, closed up to the R Stellung on a front and gained a foothold in one place. Another 2,000 German troops were captured but attacks against the R Stellung from 27 to 29 September, broke through on 28 September. A German counter attack next day recaptured the ground, most of which was on a reverse slope, which had deprived the French artillery of ground observation. Joffre suspended the offensive until more ammunition could be supplied and ordered that the captured ground be consolidated and cavalry units withdrawn. Smaller French attacks against German salients continued from 30 September to 5 October. On 3 October, Joffre abandoned the attempt at a breakthrough in Champagne, ordering the local commanders to fight a battle of attrition, then terminated the offensive on 6 November. The offensive had advanced the French line for about , at a cost of c. 100,000 more French and British (in Artois) casualties than German. The French had attacked in Champagne with 35 divisions against the equivalent of 16 German divisions. On the Champagne front, the Fourth, Second and Third armies had fired 2,842,400 field artillery and 577,700 heavy shells, which, with the consumption during the Third Battle of Artois in the north, exhausted the French stock of ammunition.
Шығындар
Француздардың шабуылы көңіл көншітпейтін болды. Жаңа «эшелондық шабуылға» қарамастан, олар немістердің басқа жерден резервтерді алып, оларды жылдам жеткізуге кеткен уақытқа дейін ғана қарқынды ілгеріледі. Француздар 145 000 адамнан, ал немістер 72 500 адамнан зардап шекті (Фоли «Der Weltkrieg» неміс ресми тарихына сүйене отырып, 97 000 адамнан зардап шекті деп көрсеткен). Француздар 25 000 тұтқынға алды және 150 бірлік қару-жараққа қол жеткізді. «Der Weltkrieg» неміс ресми тарихында 25 қыркүйектен 7 қазанға дейін төртінші, екінші және үшінші армиялардағы француз әскерлерінің жоғалғандары 143 567 адам деп көрсетілген. 10-шы армия 25 қыркүйектен 15 қазанға дейін тағы 48 230 адамнан, ал британдық 1-ші армия 25 қыркүйектен 16 қазанға дейін 56 812 адамнан зардап шекті, жалпы саны шамамен 250 000 адамды құрады, ал неміс армияларында шамамен 150 000 адам зардап шекті, оның ішінде Шампан шайқасында 22 қыркүйектен 14 қазанға дейін 81 000 адам қаза тапты. Француз ресми тарихы Шампан мен Артуадағы шайқаста 191 795 адамның қаза тапқанын тіркеді.
The offensive had been disappointing for the French. Despite their new 'attack in echelon' they had only made quick progress during the time it took for the Germans to strip reserves from elsewhere and rush them up. The French suffered 145,000 casualties, against 72,500 German casualties, (Foley gave 97,000 casualties based on Der Weltkrieg, the German Official History). The French had taken 25,000 prisoners and captured 150 guns. In Der Weltkrieg, the German official history, French casualties in the Fourth, Second and Third armies from 25 September to 7 October were given as 143,567. Another 48,230 casualties were suffered by the Tenth Army from 25 September to 15 October and 56,812 casualties in the British First Army from 25 September to 16 October, a total of c. 250,000 casualties against c. 150,000 in the German armies, of which 81,000 casualties were suffered in the Champagne battle from 22 September to 14 October. The French Official History recorded 191,795 casualties in the fighting in Champagne and Artois.