Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Моше Шик (1 наурыз 1807 – 25 қаңтар 1879; сондай-ақ Шик, Шик, Шиек деп те жазылады) – көрнекті венгр православие раввині. Раввиндік түсіндірмелерде Шик көбінесе Махарам Шик (מהר"ם שיק) деп белгілі; Махарам – «Морейну Харав Моше» (מורינו הרב משה) еврейше атауының аббревиатурасы, яғни «Біздің ұстазымыз, рабби Мұса».
Moshe Schick (1 March 1807 – 25 January 1879; , alternatively spelled as Shick, Shik, Shieck) was a prominent Hungarian Orthodox rabbi. In rabbinical commentary Shik is commonly known as the Maharam Schick (מהר"ם שיק); Maharam is the Hebrew acronym for Moreinu Harav Moshe (מורינו הרב משה), which means "Our Teacher Rabbi Moses".
Өмірбаян
Шик Венгрия Корольдігінің Биркенхайн қаласында (қазіргі Brezová pod Bradlom, Словакия) раввин Иосиф Шиктің ұлы болып дүниеге келген. Оның әулеті Шклов раввині Ханок Хайнич Шиктің ұрпақтары еді. Ол Элиягу Шиктің туысы болған. 11 жасында Моше Шик оқу үшін ағасы, раввин Ицхак Франкельге Регенсдорф қаласындағы Ав Бет-Динге жіберілді. 14 жасында Прессбургке (қазіргі Братислава) Мұса Софердің оқуына жіберілді, онда ол алты жыл бойы білім алды. Софер өте қабілетті шәкірті туралы «қасиетті кітаптарға толы қазына сандығы» деген пікір білдірген. 20 жасында Моше Шик туысы Гиттель Франкельге үйленді. Олардың бірнеше баласы болды. 1838 жылы Йерегин қаласының раввині болып тағайындалды, онда ол ешива ашты. Ол онда үш он жыл бойы студенттерге сабақ берді. 1861 жылы қазіргі Украинадағы Хуст қаласының раввині болды және 800 шәкіртімен бірге көшті. Шик православиелік бағыттағылардың неологтармен күресінің кезіндегі маңызды тұлғасы болды. Неологтар білім беру, әлеуметтік және орташа діни реформаларды жақтады және үкіметтің мадьяризация саясатын қолдады. 1867 жылдың 28 желтоқсанында, Австро-Мажарстан келісімінен кейін Венгрия еврейлері заң жүзінде азаттық алды. Дін істері министрі Йозеф Эөтвёс түрлі қауымдарды үкімет алдында өкілдік ететін ұлттық еврей ұйымын құруға тырысты. Православиеліктер бұл институттың өздерінің қарсыластарының ықпалында болады деп қорқып, 1868 жылдың 24 қарашасы мен 3 желтоқсаны аралығында Пешт қаласында раввиндер жиынын өткізді. Самуэль Бенджамин Софер президент болып сайланды, ал Шиктің ресми лауазымы болмады, бірақ ол көшбасшы ретінде көзге түсті. Ол Эөтвёске хат жолдап, православиеліктердің алдағы Ұлттық еврей Конгресінің шешімдерін қабылдамайтынын мәлімдеді. Конгресс 1869 жылдың 10 желтоқсаны мен 23 ақпаны аралығында Пешт қаласында жаңа ұйым құру үшін шақырылды, егер ол раввиндер пікіріне сәйкес келмесе. Шик пен Зигмунд Краус, қоғамдық белсенді, православиеліктердің директориядан бөліну науқанын жетекке алды. 1871 жылдың 15 қарашасында жаңа Дін істері министрі Тивадар Паулер Венгриядағы Автономиялы еврей православие қауымдастықтарының Орталық бюросын (Magyarországi Autonóm Orthodox Izraelita Hitfelekezet Központi Irodája) мойындады, ол неологтар бағытындағы Ұлттық еврей бюросынан (Az Izraeliták Országos Irodája) тәуелсіз және бөлек болды.
Schick was born in Birkenhein, Kingdom of Hungary (contemporary Brezová pod Bradlom, Slovakia), the son of Rabbi Joseph Schick. The family were descended from Rabbi Hanoch Heinich Schick of Shklov. He was a cousin of Elijah Schik. At the age of 11, Moshe Shik was sent to study with his uncle, Rabbi Yitzchak Frankel, the Av Beth Din in Regensdorf. When he was 14, he was sent to learn under Moses Sofer in Pressburg, where he stayed for six years. Sofer called his prodigious student "a treasure chest full of holy books". When he was 20, Moses Shik married his cousin, Gittel Frankel. They had several children. He was appointed Rabbi of Yeregin in 1838, where he opened a yeshiva. He taught students there for three decades. In 1861 he became Rabbi of Huszt, present day Ukraine, and moved his 800 student yeshiva with him. Schick was a leading figure in the Orthodox camp during its struggle with the Neologs, who promoted educational, social and moderate religious reform and embraced the Magyarization policy of the government. On 28 December 1867, shortly after the Austro Hungarian Compromise, the Jews of Hungary were legally emancipated. Minister of Religion József Eötvös sought to establish a national Jewish organization which would represent the various communities before the government. The Orthodox, fearing the institution will be dominated by their rivals, held a rabbinical assembly in Pest between 24 November and 3 December 1868. Samuel Benjamin Sofer was elected president, and Schick had no official position, yet he emerged as leader. It was he who decided to send Eötvös a letter declaring that the Orthodox will not accept the resolutions of the upcoming National Jewish Congress – which was convened in Pest, between 10 December and 23 February 1869, to form the new organization – unless it would conform with their rabbis' opinions. Schick and Sigmund Kraus, a lay activist, led the Orthodox campaign to secede from the directory. On 15 November 1871, the new Minister of Religion Tivadar Pauler recognized the Central Bureau of the Autonomous Jewish Orthodox Communities in Hungary (Magyarországi Autonóm Orthodox Izraelita Hitfelekezet Központi Irodája), which was separate and independent from the Neolog oriented National Jewish Bureau (Az Izraeliták Országos Irodája).