Кіріспе

XVI ғасырдың аяғындағы ацтек тарихы туралы қолжазба, Хуан де Товарға жатқызылған және Хосе Рамирес тапқан қолжазба.

Рамирес кодексі (Biblioteca Nacional de Antropología e Historia, MNA 35 100), Товар кодексімен шатастырылмауы керек, ол 16 ғасырдың аяғындағы "Осы Жаңа Испанияда тұратын үндістердің тарихы бойынша шығу тегі туралы есеп" ("Relación del origen de los indios que hábitan esta Nueva España según sus Historias") деп аталатын жаңарудан кейінгі кодекс. Қолжазбаны 1856 жылы Мексика қаласындағы Сан-Франциско монастырінде тапқан мексикалық ғалым Хосе Фернандо Рамирес есімімен аталған.

Құрылысы мен мазмұны

Қолжазбаны иезуит Хуан де Товар шамамен 1583-1587 жылдары жасаған. Қолжазба ацтектердің тарихына, олардың Aztlan аңызындағы шығу тегінен бастап, испан жаулап алуына дейін арналған. "Реласион" мәтінімен қатар, қолжазбада Диего Дюранның еңбегінде кездесетін суреттерге параллель 32 сызық сурет бар, онда мәтін, мүмкін, ішінара шабыттанған, бірақ маңызды тұрғыда ерекшеленеді. Бұл Товар кодексінің жобасы немесе ерте нұсқасы деп саналады – Товар дайындаған және Испанияға Акостаға жіберген, қазір Провиденстегі Джон Картер Браун кітапханасында сақталған осы жазбаның кейінірек, толық түсті нұсқасы. Кодекс Рамирес үш бөлімнен тұрады: ацтектердің императорлық тарихы; құдайлар мен олардың мерекелері туралы кітап; және жергілікті күнтізбе туралы қысқаша мәлімет. Ең егжей-тегжейлі және маңызды бөлім – ацтек империясының өркендеуі мен испан жаулап алуын баяндайтын бірінші трактат. Дегенмен, тарихшылар оның Диего Дюранның еңбектерін де кеңінен пайдаланғанын айтады, екеуі арасындағы айқын параллельді ескере отырып. Алғашқы он сегіз сурет Дюранның "Жаңа Испания және құрлық аралдарының тарихы" еңбегіндегі суреттермен сәйкес келеді; 29 және 30 нөмірлері – күнтізбе дөңгелектері, ал соңғы екі сурет испан жаулап алуын бейнелейтін толығымен түпнұсқа туындылар. Бұл еңбек кейіннен француз және ағылшын тілдеріне аударылды.