Португалиядағы "Senhor" аталымының тарихы мен қолданылуы

Кіріспе

Сеньор (sɨˈɲoɾ, siˈɲoʁ, аббр. Аға; көпше түрі: сеньорлар, аббр. Ағалар немесе мырзалар), латын тілінен алынған Senior (Senex, "қарт" сөзінің салыстырмалы дәрежесі), португал тілінде "лорд", "сэр" немесе "мырза" деген мағынаны білдіреді. Оның әйелдік түрі – senhora (sɨˈɲoɾɐ, siˈɲoɾɐ, аббр. Ағасы немесе апасы; көпше түрі: сеньоралар, аббр. Ағасы немесе апасы). Бұл термин испан тіліндегі señor, каталон тіліндегі senyor, окситан тіліндегі sénher, француз тіліндегі seigneur және итальян тіліндегі signore сөздерімен байланысты. Бастапқыда ол тек феодалдық иеге немесе әміршіге қолданылып, сонымен қатар Құдайдың аттарының бірі ретінде де пайдаланылған. Уақыт өте келе қолданылу аясы кеңейді және айырмашылықты көрсету үшін ақсүйек адамдар Senhor Dom X (патшаларға немесе жоғары дворяндық өкілдеріне қатысты) қолдана бастады, бұл тікелей аударғанда "Ие, X мырза" деген мағына береді. 1597 жылы король Филипп I Португалия Корольдігінде қолданылатын дворяндық атауларды реттеу туралы жарлық шығарды. Sua Senhoria (аудармада "Оның Иелігі" немесе "Оның Иесі") – архиепископтарға (Брага архиепискобынан басқа, оның Испанияның Приматы ретінде Sua Senhoria Reverendíssima, яғни "Оның Ең Құрметті Иелігі" атағына құқығы бар), епископтарға, герцогтарға (Браганса герцогынан басқа, оған Sua Excelência, яғни "Сіздің Мәртебеңіз" деп үн қатқан, Патшаның немерелеріне арналған сияқты), және олардың балаларына, маркиздерге, графтарға, Крато Приорына, вице-корольдерге және губернаторларға (патшамен туыс емес болған жағдайда) және Корольдіктің басқа да жоғары лауазымды тұлғаларына (мысалы, судьялар немесе елшілер) үн қату тәсілі ретінде белгіленді. 1739 жылдан кейін Гранделерге (герцогтар, маркиздер, графтар) Sua Excelência үн қату стилі берілгендіктен, Sua Senhoria қолданылуы төменгі дәрежедегі дворяндарға (виконттар мен барондарға), дворяндық атағы бар адамдардың заңды ұлдары мен қыздарына, соттағы кейбір лауазымдарды иеленушілерге, дипломаттарға, басқа да жоғары лауазымды тұлғаларға және канондарға қатысты қолданысқа шек қойылды. Қазіргі уақытта ол "мырза" (сеньор Сильва немесе Sr. Silva, яғни "Мырза Сильва") сияқты контексте немесе ресми "сіз" (O senhor tem uma casa, яғни "Сіздің (еркек) үйіңіз бар") деп айту үшін қолданылады. Ресми жағдайда o senhor, a senhora, os senhores және as senhoras (еркек жекеше, әйел жекеше, еркек көпше және әйел көпше "сіз" деген сөздер) қолданылады. Алайда, бұл терминдерді қолдануда аймақтық айырмашылықтар бар, кейде нақтырақ үн қату формалары қолданылады. O senhor және a senhora – ең салтанатты үн қату формалары. Ағылшын тілінде сөйлейтіндер бұл құрылымды үшінші тұлғада әріптестерге қатысты парламенттік конвенцияға (мысалы, "менің әріптесім", "жантльмен", "мүше" және т.б.) ұқсас деп таба алады, бірақ o senhor формальдылығының деңгейі соншалықты жоғары емес. Шын мәнінде, o senhor және a senhora-ның o professor ("профессор"), o colega ("әріптес") және o pai ("әке") сияқты мағыналық нюанстары бар түрлері жеке есімдердің орнына да қолданылады. Көбінесе сеньордан кейін басқа лауазым немесе қызметтік сипаттама келеді, мысалы, дәрігер (сеньор доутор), инженер (сеньор инженери), мұғалім немесе профессор (сеньор профессор) немесе полиция қызметкері (сеньор полиция), осылайша формальдылықтың жоғары деңгейін көрсетеді. Дәстүрлі түрде, бірақ қазіргі уақытта әйелдік түрі senhora тек үйленген әйелге қолданылған (жас әйелге Португалияда menina, "қыз", немесе Бразилияда senhorita, "кішкентай ханым" деген қысқартумен ресми түрде үн қатқан).

Senhor (sɨˈɲoɾ, siˈɲoʁ, abb. Sr.; plural: senhores, abb. Sr. es or Srs. ), from the Latin Senior (comparative of Senex, "old man"), is the Portuguese word for lord, sir or mister. Its feminine form is senhora (sɨˈɲoɾɐ, siˈɲoɾɐ, abb. Sr. a or Sra. ; plural: senhoras, abb. Sr. as or Sras.). The term is related to Spanish señor, Catalan senyor, Occitan sénher, French seigneur, and Italian signore. Originally it was only used to designate a feudal lord or sire, as well as being one of the names of God. With time its usage spread and, as means of differentiation, noble people began to use Senhor Dom X (as when referring to the kings or members of the high nobility), which translates literally in English as "The Lord, Lord X". In 1597, King Philip I issued a decree standardizing the noble styles in use in the Kingdom of Portugal. Sua Senhoria (translated as His Lordship or Her Ladyship) was the prescribed manner of address to archbishops (with the exception of the Archbishop of Braga who, due to his rank as Primate of Hispania, was entitled to the style of Sua Senhoria Reverendíssima, or His Most Reverend Lordship), bishops, dukes (with the exception of the Duke of Braganza, who was to be addressed as Sua Excelência, Your Excellency, same as the King's grandchildren) and their children, marquesses, counts, the Prior of Crato, viceroys and governors (when not related to the King), and other high authorities of the Kingdom (such as judges or ambassadors). After 1739, as Grandees (dukes, marquesses, counts) were given the style of address of Sua Excelência, the use of Sua Senhoria became restricted to address the lesser ranks of titled nobility (viscounts and barons), the legitimate sons and daughters of titled nobility, occupants of some offices at court, diplomats, some other authorities, and canons. Presently it is used in the same context as mister (senhor Silva, or Sr. Silva, meaning "Mr. Silva"), or as a way of saying a formal "you" (O senhor tem uma casa meaning "You (male) have a house"). In formal contexts o senhor, a senhora, os senhores and as senhoras (masculine singular, feminine singular, masculine plural, and feminine plural "you", respectively) are preferred. However, there is considerable regional variation in the use of these terms, and more specific forms of address are sometimes employed. O senhor and a senhora are the most ceremonious forms of address. English speakers may find the latter construction akin to the parliamentary convention of referring to fellow legislators in the third person (as "my colleague", "the gentleman", "the member", etc. ), although the level of formality conveyed by o senhor is not as great. In fact, variants of o senhor and a senhora with more nuanced meanings such as o professor ("professor"), o colega ("colleague") and o pai ("father") are also employed as personal pronouns. Often senhor is followed by another title or job description, such as doctor (senhor doutor), engineer (senhor engenheiro), teacher or professor (senhor professor), or police officer (senhor polícia), thus conveying a high level of formality. Traditionally, but not presently, the feminine form senhora was only used for a married woman (a single woman was addressed formally as menina, "young girl", in Portugal or by the diminutive senhorita, "little lady", in Brazil).