Кіріспе

Индонезия музыкасының ритмикалық және метрикалық үлгілері Гамелан музыкасында қолданылады. Бұл – белгілі бір аспаптарды ішкі уақыт аралықтарын белгілеу үшін пайдалануды немесе ырғақты уақытты мұндай ішкі циклдарға бөлу процесін білдіреді. Гамеланда мұндай үлгілер әртүрлі өлшемдегі гонгтар арқылы жасалады: кемпянг, кетук, кемпул, кенонг, гонг сувукан және гонг агэнг. Кемпянг пен кетук аспаптары тұрақты ырғақты сақтайды. Үлкен гонгтар осы соққыларды үлкен топтарға біріктіріп, әр топқа бір рет ойнайды. Ең үлкен гонг – агэнг гонгі, ең үлкен уақыт циклін көрсетеді және әдетте сол бөлімнің қайталануын немесе туындының жаңа бөлімге өтуін білдіреді. Ритмдік үлгілердің егжей-тегжейі колотомиялық құрылымға байланысты, ол гендерлік құрылым деп те аталады. Ұзындығы мен күрделілігі жағынан әртүрлі құрылымдар бар, бірақ олардың барлығында колотомиялық ерекшеліктер кездеседі. Гамелан музыкасында осы құрылымды анықтайтын аспаптар кейде колотомиялық аспаптар деп аталады (сондай-ақ, үзіліс аспаптары немесе құрылымдық аспаптар, ал Линдсей оларды «фраза жасау аспаптары» деп атайды). Бұл аспаптардың яван тіліндегі атаулары ономатопоэялық болып келеді, гонг, кемпул, кенонг және кетук сөздерінің дыбысталуы олар атаған аспаптардың дыбысталуына ұқсас. Шифрлық гамелан нотациясы (кепатиан нотациясы) жүйесінде колотомиялық бөліктер негізгі мелодияны (балуган) көрсету үшін қолданылатын сандарға диакритикалық белгілер түрінде жазылады. Тарихы мен қолданылуы. Ағылшын тіліндегі термин этномузыколог Яап Кунст тарапынан грек тілінен (ритм бірлігі – «колон» және бөлу – «томи/томик») алынған, болжам бойынша голланд тілінде. «Колотомиялық» термині индонезиялық музыка теориясынан туындағанмен, оны басқа музыкалық дәстүрлерге де қолдануға болады. Атап айтқанда, ол жапондық гагаку және тайлық пифат музыкасын сипаттау үшін қолданылған. Колотомиялық құрылымның мысалы. Ланкаран – 16 соққыдан тұратын цикл (кетег), келесі ретпен: TWTN TPTN TPTN TPTG, мұнда T – кетук соққысын, P – кемпульді, N – кенонгті, ал G – гонг пен кенонгтің бірдей соққысын көрсетеді. W – wela, кемпулдің ойналмауы. Гонг бір рет ойнайды, кенонг оны төрт бөлікке бөледі, кемпул әрқайсысын екіге, ал кетук әрқайсысын тағы екіге бөледі. Келесі аспап ойнағанда, гонгқа қосылған кенонгтан басқа, қалған аспаптар ойнамайды. (Гамелан музыкасының гатраларында күшті соққы (селе) батыс музыкасындағыдай басы емес, соңында болады екенін есіңізде сақтаңыз. Сондықтан маңызды құрылымдық аспаптар баса айтылған соққылармен сәйкес келеді.) Колотомиялық құрылымдар гамеланның көптеген туындыларында ірі масштабта да кездеседі. Мысалы, әдеттегі ланкаранда төрт гонг болады, олардың соңында үлкен агэнг гонгі ойналады. Төрттік топтар құрылымның барлық деңгейлерінде жиі кездеседі, бірақ үлкен деңгейлерде көптеген ерекшеліктер бар. Туындының колотомиялық құрылымы – циклдің ұзындығы және осы цикл кезінде үзіліс аспаптарының ойнауы, сонымен қатар олар колотомиялық циклдан гөрі үлкен масштабтағы нақты құрылымдық үлгілермен байланысты музыкалық формалар және темпи мен ираманың қолданылуына қатысты нұсқаулар.

Ладранг

[[Файл:Ладранг циклінің балуанға. Балуган аспаптарындағы ладранг формасы. ГОНГ = Гонг Аггенг. Ладранг кетавангқа ұқсас, бірақ гонганды құру үшін төрт нонган (екі емес) қолданылады. Ол ланкаранға да ұқсас, бірақ екі есе баяу орындалады, ал кемпианг ланкаранның әрбір соққысынан кейін ойнайды. Көптеген ладрангтарда екі бөлім болады: омпак және негелик, олардың әрқайсысы әдетте бір гонганға созылады. Ладранг ланкардан басқа кез келген ирамада ойнатылуы мүмкін.

Уяң

Жавандық гамелан музыкасында ваянг репертуарынан туындаған бірнеше гендинг құрылымдары бар: Аяк аякан, Сампак және Срепег.