Парма және Испания тағының мұрагері Хавьер: Әулет тарихы мен саяси өмір жолы
Prince Xavier of Bourbon-Parma
Ксавьер Пармский (1889-1977): Карлистский претендент на испанский престол, глава дома Бурбонов-Парм. Биография, политическая деятельность и исторические события.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ксавье, Парма және Пьяченца герцогы, 1974 жылға дейін Францияда Ксавье де Бурбон-Парма принці, Испанияда Франсиско Хавьер де Борбон-Парма и де Браганса немесе жай ғана Дон Хавьер (25 мамыр 1889 – 7 мамыр 1977) ретінде танымал болды, Парма Бурбон герцогтік үйінің басшысы еді. Ол карлизмнің династиялық көшбасшысы және 1936 жылдан бастап Испания тағына регенттік талапкер, ал 1952 жылдан бастап талапкер ретінде, Хавьер I деген атпен белгілі. 1974 жылдан бастап ол Парманың жойылған тағына үміткер болды. Ол сондай-ақ 1916–1917 жылдардағы Сикст ісі және 1940 жылғы Галифакс Шевалье келіссөздеріне қатысқан деп есептеледі.
Xavier, Duke of Parma and Piacenza, known in France before 1974 as Prince Xavier de Bourbon Parme, known in Spain as Francisco Javier de Borbón Parma y de Braganza or simply as Don Javier (25 May 1889 – 7 May 1977), was head of the ducal House of Bourbon Parma. He is best known as dynastic leader of Carlism and the Carlist pretender to the throne of Spain, since 1936 as a regent claimant and since 1952 as a claimant, appearing under the name Javier I. Since 1974, he was pretender to the defunct throne of Parma. He is also recognized as involved in the so called Sixtus Affair of 1916–1917 and in the so called Halifax Chevalier talks of 1940.
Отбасы
Ксавье Парма Бурбондарының жоғары аристократиялық отбасында дүниеге келді; 18 ғасырдың ортасында бұл тармақ испан Бурбондарынан бөлініп кетті, ал олар бұрынғы бірнеше онжылдықтарда француз Бурбондарынан бөлінген еді. Ол Франция патшасы Людовик XIV және Испания патшасы Фелипе V-нің ұрпағы болды. Оның арғы ата-аналарының арасында Людовик I Этрурия патшасы, Витторио Эмануэле I Сардиния патшасы және Савой герцогы, Карл X Франция патшасы, Франческо I Екі Сицилия патшасы, Педро III Португалия патшасы, Мария I Португалия мен Бразилия патшайымы, Карл IV Испания патшасы болды; оның шөбере ата-аналарының арасында Карл II Парма герцогы және Жоан VI Португалия патшасы болды; оның ата-аналарының арасында Карл III Парма герцогы және Мигель I Португалия патшасы болды. Ксавьедің әкесі Роберт I (1848–1907) Парманың соңғы билеуші герцогы, ал Ксавьедің анасы Португалия инфантасы Мария Антония (1862–1959) 1834 жылы тақтан түскен Португалия патшасының эмиграцияда туған қызы болды. Ксавьедің көптеген туыстары Еуропаның корольдік немесе герцогтық отбасыларынан шыққан, бірақ тек анасының әпкесі, Португалия инфантасы Мария Ана, Люксембургтің Ұлы герцогинясы ғана билік жүргізді. Қалған үшеуі таққа талапкер болды: анасының ағасы, португалдық Мигелист талапкері Дом Мигель, Браганса герцогы, әкесінің әпкесі, Испанияның Карлист патшайымы Маргарита де Борбон Парма және анасының тағы бір әпкесі, сондай-ақ Испанияның Карлист патшайымы, Португалия инфантасы Мария дас Невес. Оның бір туысы, эрцгерцог Карл Людвиг, Австро-Венгрия тағына ресми мұрагер болды. Ксавьедің екі туысы ғана билік етті: Бельгия патшайымы Элизабет және Люксембургтің Ұлы герцогинясы Шарлотта. Ксавьедің көкжездесі, эрцгерцог Франц Фердинанд, Австро-Венгрия тағына ресми мұрагер болды. Екі туысы легитимист талапкерлері болды: әкесінің тарапынан испан тағына талапкер Дон Хайме, ал анасының тарапынан Португалия тағына талапкер Дом Дуарте Нуньо. Ксавье аға-інілерінің кейбірі билік құрған еуропалық үйлерге үйленді, ал аздағандары ғана билік етті: олардың қатарында 1911 жылы Габсбургтер императорлық үйіне үйленген және 1916–1918 жылдары Австрия императрицасы және Венгрия королевасы болған кіші әпкесі Зита және 1919 жылы Нассау герцогтық үйіне үйленген және 1919–1970 жылдары Люксембург герцогінің жұбайы болған кіші інісі Феликс болды. Ксавье аға-інілерінің кейбірі нақты билеушілермен тығыз байланысты болды: олардың қатарында 1921 жылы Дания корольдік отбасына үйленген кіші інісі Рене, 1939 жылы итальяндық корольдік отбасына үйленген кіші інісі Луи және 1893 жылы Болгария корольдік отбасына үйленген үлкен жарты әпкесі Мария Луиза болды. Ксавье аға-інілерінің кейбірі герцогтық немесе басқа да жоғары аристократиялық үйлерге үйленді. Алты ақыл-есі кеміс ағасы мен әпкесі ешқашан үйленбеді, ал Ксавьедің үш әпкесі бенедиктиндік монахтар болды.
Xavier was born to a highly aristocratic Bourbon Parma family; in the mid 18th century the branch diverged from the Spanish Bourbons, who in turn had diverged from the French Bourbons few decades earlier. Along the patriline Xavier was descendant to the king of France Louis XIV and to the king of Spain Felipe V. Among his great great grandparents, Ludovico I was the king of Etruria, Vittorio Emanuele I was the king of Sardinia and the duke of Savoy, Charles X was the king of France, Francesco I was the king of Two Sicilies, Pedro III was the king of Portugal, Maria I was the queen of Portugal and Brazil, and Carlos IV was the king of Spain; among his great grandparents, Carlo II was the duke of Parma and João VI was the king of Portugal; among his grandparents, Carlo III was the duke of Parma and Miguel I was the king of Portugal. Xavier's father, Robert I (1848–1907) was the last ruling duke of Parma, and Xavier's mother, Infanta Maria Antonia of Portugal (1862–1959), was exile born daughter of the 1834 deposed king of Portugal. Many of Xavier's uncles and aunts came from European royal or ducal families, though the only one actually ruling was his mother's sister, Infanta Maria Ana of Portugal, Grand Duchess of Luxembourg. The other three were claiming the throne: his mother's brother, the Portuguese Miguelist pretender Dom Miguel, Duke of Braganza, his father's sister, the Carlist queen of Spain Margarita de Borbón Parma and another sister of his mother, also the Carlist queen of Spain, Infanta Maria das Neves of Portugal. One uncle, archduke Karl Ludwig, was official heir to the throne of Austro Hungary. Of Xavier's cousins the only two who actually ruled were Elisabeth, the queen consort of Belgium and Charlotte, the Grand Duchess of Luxembourg. Xavier's step cousin, archduke Franz Ferdinand, was official heir to the Austro Hungarian throne. Two cousins were legitimist pretenders; along the paternal line Don Jaime, the Carlist claimant to the Spanish throne, and along the maternal line Dom Duarte Nuño, the Miguelist claimant to the Portuguese throne. Some of Xavier's siblings have married into the ruling European houses and few have actually ruled: these were the cases of his younger sister Zita, who in 1911 married into the imperial Habsburg family to become the empress of Austria and the queen of Hungary in 1916–1918, and this of his younger brother Felix, who in 1919 married into the ducal Nassau family and was the duke consort of Luxembourg in 1919–1970. Some of Xavier's siblings were closely related to actual rulers: these were the cases of his younger brother René, who in 1921 married into the royal Danish family, this of his younger brother Louis, who in 1939 married into the royal Italian family, and this of his older half sister Maria Luisa, who in 1893 married into the royal Bulgarian family. Some of Xavier's siblings married into ducal or otherwise distinguished highly aristocratic houses. Six mentally handicapped older half siblings have never married and three of Xavier's sisters became Benedictine nuns.
Балалық шағы мен жастық шағы (1914 жылға дейін)
1859 жылы Парма герцогі тағынан түсірілгенімен, Ксавьердің әкесі герцог атағын уақытша сақтап, талап етуін жалғастырды. Ол Италия мен Австриядағы мүліктерді қамтитын зор байлыққа ие болды; сондай-ақ, 19 ғасырдың соңында Бурбон-Парма әулеті тамаша Шамбор сарайын мұраға алды. Роберт, оның екінші әйелі және екі некеден туған шамамен 20 баласы Пианоре мен Шварзауда екі үйде тұрды. Олар әрбір жерде жарты жылдай уақыт өткізіп, арнайы пойызбен саяхаттайтын, тіпті балалардың аттарын да алып жүретін. Ксавьердің балалық шағы тыныштық, сәнділік және қуанышқа толы болды, алайда бірінші некеден туған жарты бауырларымен қарым-қатынасы әрқашан жақсы болмады. Бурбон-Парма әулеті терең католик дінін ұстанды және мәдени жағынан француздыққа жақын болды; сонымен қатар, неміс тілі де қолданылды. Ксавьер бала кезінде Пианоре жергілікті тұрғындарымен итальян тілінде, түрлі қонақтармен ағылшын тілінде, ал кейбір қарым-қатынастарда португал және испан тілінде, ал шіркеуде латын тілінде сөйлеуді үйренді. Отбасы жиі аристократия, кітаптар мен университеттер өкілдерінен қонақтар қабылдады. 1899 жылы Ксавьер ағасы Сикстің қадамын басып, Австрияның Фельдкирх қаласындағы беделді иезуиттік Stella Matutina мектебіне түсті. Мектеп Еуропаның түкпір-түкпірінен келген католик аристократиясының балаларын оқытса да, жағдайлары қарапайым болды. Кейіннен нацистік концлагерьде қалай аман қалғаны туралы сұрағанда, ханзада Ксавьер әзілдеп: «Мен Stella-да оқыдым. Бізді өлтіру оңай емес», – деді. Мектеп қарапайым діндарлықтың үлгісін ұсынды, оқытушылар жоғары сапалы білім беруді қамтамасыз етті, ал әртүрлі елдерден келген балалардың араласуы халықаралық достық рухын қалыптастырды. Ксавьер 1900 жылдардың ортасында бітірді; 1906 жылы Париждегі ағасының ізімен университет оқуын бастады. Сикстен айырмашылығы, ол заңгерлік мамандықты емес, екі салаға бірдей қызығушылық танытты: саяси-экономикалық ғылымдар мен агрономия. Ол екеуін де бітіріп, агрономия саласында инженер, ал саясат және экономика саласында доктор ғылымын қорғады. Оқу бағдарламасын қашан бітіргені туралы нақты мәлімет жоқ; бір дереккөз 1914 жылды көрсетеді. Ол ешқашан кәсіби мансапқа тұрмады. 1910 жылы марқұм Роберт Бурбон-Парманың байлығы отбасы мүшелері арасында бөлісті. Бірінші некеден туған балалар, әсіресе мүгедек бауырларын күтіп баққан Элиге жылжымайтын мүліктің көп бөлігі бөлді; Роберттің екінші әйелі мен екінші некеден туған балаларына ірі қаржылық өтемақы, пайдалану құқығы және шағын мүліктер берілді. Өзінің күшімен, Ксавьер Парижде тұрды, бірақ Еуропаны аралап саяхаттады. Мұның бір себебі – отбасылық істер, көбінесе саяси сипатта болды; мысалы, 1911 жылы Ксавьер Австрияға апасының үйлену тойына қатысу үшін, Австрия-Венгрия тағының мұрагері Карл Габсбургпен бірге Австрияға барды; 1912 жылы ол Испания арқылы Португалияға сапар шекті, португалдық легитимисттік қастандық кезінде әпкесіне еріп жүрді. Тағы бір себебі – жеке қызығушылықтарын қанағаттандыру. Ксавьерге географиялық зерттеулерге бейімділігімен танылған Сикстің үлкен әсері болды. 1909 жылы екі бауыр Балқанға саяхат жасады; 1912 жылы Мысыр, Палестина және Таяу Шығысты аралады. 1914 жылы олар Парсыға, Үндістанға және мүмкін Гималайға саяхаттауды жоспарлады.
Though deposed as Duke of Parma in 1859, Xavier's father kept claiming the title. He retained massive wealth, comprising estates in Italy and Austria; moreover, in the late 19th century the Bourbon Parma inherited the magnificent Chambord castle. The family, consisting of Robert, his second wife and some 20 children from both marriages lived in two homes, in Pianore and in Schwarzau. They used to spend half a year in each location, shuttling in a special train and taking even children's horses with them. Xavier's childhood was full of serenity, luxury and cheerfulness, though relations with half siblings from the first marriage were not equally cordial. The Bourbon Parma were deeply Roman Catholic and essentially French in culture and understanding; another language spoken was German. In his childhood Xavier picked up also Italian – spoken with the Pianore locals, English – spoken with various visitors, Portuguese and Spanish – used in certain relations, and Latin – used in church. The family were frequently visited by guests from the world of aristocracy, books and universities. In 1899 Xavier followed in the footsteps of his older brother Sixte and entered Stella Matutina, a prestigious Jesuit establishment in the Austrian Feldkirch. Though catering to Catholic aristocracy from all over Europe, the school offered Spartan conditions; when later enquired how he survived the Nazi concentration camp, prince Xavier joked: "I attended the Stella. It's not easy to kill us". The school ensured a model of humble religiosity, the staff ensured high teaching standards, and the mix of boys from different countries ensured a spirit of international comradeship. Xavier graduated in the mid 1900s; in 1906 moved to Paris, still trailing his older brother and commencing university studies. Unlike Sixte, who studied law, he pursued two different paths: political economic sciences and agronomy. He completed both, graduating as engineer in agronomy and doctor in politics/economy. The year or years of him completing the curriculum are not clear; one source points to 1914. He has never commenced a professional career. In 1910 the wealth of the late Robert Bourbon Parma was divided among the family. Children from the first marriage, and especially Élie, custodian of his handicapped siblings, were allocated most of the real estate; Robert's second wife and children from the second marriage were earmarked hefty financial compensation, usufruct rights and minor properties. Already on his own, Xavier was based in Paris but cruised across Europe. One reason was family business, often with political background; e. g. in 1911 Xavier travelled to Austria to attend the wedding of his sister with archduke Karl Habsburg, heir to the Austro Hungarian throne; in 1912 he travelled via Spain to Portugal, accompanying his aunt during a Portuguese legitimist plot. Another reason was following his personal interest. Xavier seemed heavily influenced by Sixte, who developed a knack for geographical exploration. In 1909 both brothers travelled to the Balkans; in 1912 they roamed across Egypt, Palestine and the Near East. In 1914 they intended to travel to Persia, India and possibly the Himalayas.
Әскерші және дипломат (1914-1918 жж.)
Сараеводағы қастандық туралы хабар Азияға бет алған Австриядағы Ксавье мен Сикстеге жетті. Өздерінің туысқандары өлтірілгендіктен, екеуі де өш алу үшін австриялық армияға қосылуға ниеттенді. Бірақ Франция Венаға соғыс жариялағаннан кейін жағдай өзгерді. Пармалық туыстар – Зита, Рене, Феликс және Эли – Австрия-Мажарстан жағына шығып, еркектер императорлық әскерге қосылса да, Ксавье мен Сиксте өзін француз деп сезінді. Олар француз армиясына қосылуды ашық жоспарлады, бұл оларды тұтқындауға алып келуі мүмкін еді. Император олардың түрмеге қамалуын болдырмау және Австриядан бейтарап елге кетуіне рұқсат беру үшін Зитадан жеке өтініштер қабылдады. Францияға оралғаннан кейін Ксавье мен Сиксте өз еркімен қызмет етуге белсенді болды, бірақ француз заңы шетелдік әулет мүшелеріне қызмет етуге тыйым салды. Соғысуға құштар болған олар Бельгияның Елизавета патшайымына жүгінді, ол екеуіне де Бельгия армиясында қызмет етуге рұқсат берді. Алайда, Сикстенің қатысқан жол апатынан кейін бауырластар 1914 жылдың қараша айының соңында ғана Бельгия армиясына қосылды. Ксавье бастапқыда медициналық қызметте қарапайым сарбаз ретінде қабылданды және 7-ші артиллерия полкіне жіберілді. Оның қызметі туралы нақты мәліметтер жоқ; соғысқа дейінгі Бельгия армиясының қалған бөлігі Фландрия мен Францияда, Англияға жақын майданның салыстырмалы түрде тыныш бөлігінде қызмет етті. Бір күні Ксавье майданнан алынып, Бельгия бас штабы ұйымдастырған офицерлік курстарға жіберілді, оны сәтті аяқтады. 1916 жылдың ортасында ол кіші лейтенант, кейін капитан болды. 1916 жылдың соңында Ксавье Сикст ісіне қатысты, ол Австрияның сепаратистік бейбіт келісімге қол жеткізуге жасаған құпия әрекеті еді. Жаңа император Карл I отбасылық байланыстарын және Парма ағайындарымен достығын пайдалануды шешті, әсіресе Сикстенің қабілеті мен зиялылығына сенім артты. Француз азаматтары болғандықтан, екеуі де француз үкіметінің келісімін алғаннан кейін ғана миссияны қабылдауға келісті. Ксавье рөлі көбінесе Сикстенікінен екінші деңгейде саналады, бірақ ол Париждегі француз билігімен немесе Швейцариядағы және Венадағы австро-венгерлік елшілермен болған маңызды кездесулерде болды, сондай-ақ кейбір ғалымдар «Сиксте мен Ксавье княздарының араласуынан» сөз етеді. Келіссөздер 1917 жылдың басында тоқтап, мәселе жабылды. Бірақ 1918 жылдың мамырында Клемансоның аяқ астынан жариялағаннан кейін саяси дағдарысқа және жас императордың беделін түсірген жанжалға айналды. Ол кезде Венада болған Ксавье мен Сиксте Австрияның сыртқы істер министрі Черниннің куәгерлерді жоюға дайындығынан немесе халықтың ашуынан зардап шегуі мүмкін еді. Бұл оқиға «Бірінші дүниежүзілік соғыстағы амалсыз аристократиялық дипломатияның ең көрнекті мысалы» деп есептеледі, бірақ ешбір дереккөз Ксавьерді соңғы сәтсіздікке кінәламайды. Ол кейін әскери қызметке оралған-жоқпадығы белгісіз. Соғыс тоқтатылған кезде ол Бельгия армиясында майор болды және француздық Croix de Guerre, Бельгиялық Croix de Guerre және Бельгиялық Орден де Леопольд ордендерімен марапатталды.
News of the Sarajevo assassination reached Xavier and Sixte in Austria, en route to Asia. Enraged by murder of their step cousin, both brothers intended to enlist in the Austrian army to pursue revenge. Things changed when France declared war on Vienna. Though some of the Bourbon Parma siblings – Zita, René, Felix and Élie – sided with Austria Hungary, with males joining the imperial troops, Xavier and Sixte felt themselves thorough Frenchmen. They openly made plans to enlist in the French army, which might have evoked their detention. It took personal appeals from Zita before the Emperor took steps which prevented their incarceration, and allowed them to leave Austria for a neutral country. When back in France Xavier and Sixte indeed volunteered, only to find that French law banned members of foreign dynasties from serving. Determined to fight, they contacted their cousin, Queen Elisabeth of Belgium, who saw to it that both were allowed to serve in the Belgian military. Due to a car accident involving Sixte, however, the brothers joined the ranks of the Belgian army no sooner than late November 1914. Xavier was initially accepted as a private in medical services and was seconded to the 7th artillery regiment. Exact details of his service are not clear; what was left of the pre war Belgian army served on a relatively calm sector of the frontline in Flanders and France, next to the English Channel. At an unspecified time Xavier was released from the line and assigned to an officer training course, organized by the Belgian general staff, which he completed. By mid 1916 he was sub lieutenant, later promoted to captain. In late 1916 Xavier became involved in the Sixtus Affair, a secret Austrian attempt to conclude a separatist peace. The new emperor, Karl I, decided to exploit his family ties and friendship with the Bourbon Parma brothers, trusting especially in the skills and intelligence of Sixte. As French citizens, both agreed to undertake the mission only upon obtaining the consent of the French government. The role of Xavier is generally considered secondary to that of Sixte, though he was present during some crucial meetings, whether with the French authorities in Paris or with the Austro Hungarian envoys in Switzerland, and in Vienna; and some scholars do refer to "mediation des princes Sixte et Xavier". Negotiations broke down in early 1917 and the matter seemed closed; leaked by Clemenceau in May 1918, it turned into a political crisis and a scandal, which damaged the prestige of the young emperor. Xavier and Sixte, at that time in Vienna, were considered endangered, menaced either by the Austrian foreign minister Czernin's willingness to eliminate witnesses, or as victims of popular wrath. The incident is considered "perhaps the ultimate example of amateurish aristocratic diplomacy gone awry during the First World War", although none of the sources consulted tends to blame Xavier for the final failure. It is not clear whether he returned to military service afterwards. At the moment of the armistice he was a major in the Belgian army, awarded the French Croix de Guerre, the Belgian Croix de Guerre, and the Belgian Ordré de Léopold.
Өтініш беруші мен күйеуі (1920-шы жылдар)
Соғыстан кейін Ксавье Зита мен Карлға олардың қызметтен шеттелуінен кейін көмектесумен айналысты. 1919 жылы Сикстемен бірге Англияға барып, король Георг V-пен байланысқа түсті; британдық қолдау республикалық Австрияға бақытсыз жұпқа елден кету жолында көмек көрсету үшін жіберілген байланыс офицері ретінде іске асты. Бірақ, көп ұзамай, Ксавье назарының көбісі өзінің жеке ісіне ауды. Соғыс кезіндегі қаржылық дағдарыстар мен отбасылық мүліктерінің бір бөлігінің тәркіленуінен кейін, екі бауырдың экономикалық жағдайы нашар болды. Олар қарсы шара ретінде 1915 жылы француз мемлекетінің Шамборды Австрия офицері Элидің меншігі ретінде тартып алуына наразылық білдіруге шешім қабылдады; Версаль шартының талаптары өтемақы төленген жағдайда заңды түрде тәркілеуге мүмкіндік берді. Сиксте мен Ксавье сотқа шағымданып, отбасының 1910 жылғы бөлісу туралы келісімі, Австрияның бөлінбейтін мүліктік құқығының тұжырымдамасына негізделгенін, француз заңына сәйкес келмейтінін және Шамбор мүлігі бөлінуі керек екенін мәлімдеді. Сондай-ақ, олар француз және бельгиялық армияларға еріктілер ретінде қызмет еткендіктен, мүліктен айыру процедурасынан босатылуы керек екенін талап етті. Шын мәнінде, сот процесі Элиге қарсы бағытталған еді. 1925 жылы сот бауырлардың ұстанымын қабылдады, бірақ олардың араласқан бауыры бұл шешімге дереу шағымданып, сотқа жүгінді. 1928 жылы сот шешімі өзгертіліп, Элидің пайдасына шешім шығарылды. 1932 жылы Кассациялық сот 1928 жылғы шешімді күшінде қалдырды, бұл Ксавье мен Сикстенің үмітін қиратты. Парижде тұрып, қалған отбасылық байлығымен күн көріп жүрген Ксавье 30 жасқа келгенде, граф де Линьердің 9 жасқа кіші қызы Мадлен де Бурбон Буссеге қызығушылық танытты, ол француз Бурбондарының тармағынан шыққан еді. Бурбон-Буссе әулеті ғасырлар бойы аристократиялық даулармен байланысты болды; тарихи тұрғыдан 15 ғасырда заңсыз туғандықтан құрылғандықтан, династиялық емес деп есептелді, ал қарсыластары оларды заңсыз деп атады. Ксавье мен Мадленнің некесі олардың балаларына Парма герцогтарының мұрагерлік құқықтарынан айыруына әкелуі мүмкін еді, бұл филиал басшысының шешіміне байланысты болды. Роберт қайтыс болғаннан кейін, отбасының басшысы Эли болды; ол бұл некені династиялық емес және морганаттық деп жариялады. Осыған қарамастан, Ксавье 1927 жылы Мадленге үйленді, ал кейбір газеттер оны «принцесса» деп атады. Бурбон-Буссе әулетінің байлығы зор болғандықтан, бұл неке Ксавьедің қаржылық жағдайын жақсартты, әсіресе Мадленнің ағалары болмағандықтан. Жұбайлар Бост қамалына қоныстанды, онда Ксавье әйелінің отбасының ауыл шаруашылығын басқарды; олардың тұңғыш баласы 1928 жылы дүниеге келді, ал 1930 жылдарда тағы бес бала дүниеге келді. 1932 жылы оның әйелінің әкесі қайтыс болғаннан кейін, Ксавье отбасылық бизнестің басшысы болды, соның ішінде Линьер қамалы да бар. Оның сол кездегі қоғамдық қызметі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол консервативтік көзқарастың ықпалымен католик бастамаларына қатысқандығы белгілі. Оның өміріндегі ең бақытты кезең 1934 жылы Сикстенің ерте қайтысымен тоқырады, ол ондаған жылдар бойы Ксавьедің ең жақын досы және наставнигі болған.
Immediately after the war Xavier was engaged in assisting Zita and Karl following their deposition. In 1919 together with Sixte he travelled to England and contacted king George V; the British support materialized as a liaison officer, dispatched to the republican Austria to assist the unhappy couple on their route to exile. However, it soon turned out that it was his own business which attracted most of Xavier’s attention. Following wartime financial turmoil and expropriations of some family estates, economic prospects of both brothers seemed rather bleak. As a counter measure, they decided to challenge the French state, which in 1915 seized Chambord as property of Élie, the Austrian officer; the Versailles Treaty stipulations allowed to conclude the seizure legally if combined with paying compensation fee. Sixte and Xavier sued; they claimed that the family agreed 1910 partition, based on the Austrian concept of an indivisible majorate, was not applicable in the French law, and that the Chambord property should be divided; they claimed also that as volunteers to the French and Belgian armies, they should be exempted from expropriation procedure. Centred on fortune worth Chambord property, in fact the lawsuit was directed against Élie. In 1925 the court accepted brothers’ point of view, the decision immediately appealed by their half brother. In 1928 the case was overturned in favor of Élie, the decision appealed by both brothers. In 1932 the Court of Cassation upheld the 1928 decision, which eventually left Xavier and Sixte frustrated in their bid. Resident in Paris and living off the family wealth remaining, Xavier reached his mid 30s when he was attracted to Madeleine de Bourbon Busset, 9 years his junior, daughter to Count de Lignières and descendant to a cadet branch of the French Bourbons. The Bourbon Bussets have been related to a centuries old aristocratic controversy; historically regarded non dynastic as set up in the 15th century by an illegitimate relationship, by enemies the branch was lambasted as bastards. Would be marriage of prince Xavier and Madeleine might have resulted in stripping their children off Bourbon Parma ducal heritage rights, depending upon decision of head of the branch. Since the death of Robert, it was Élie who headed the family; he declared the would be marriage non dynastic and morganatic. Despite this stand, Xavier wed Madeleine in 1927 and some newspapers titled her "princesse". As the Bourbon Bussets enjoyed significant wealth the marriage changed financial status of Xavier, especially that Madeleine had no living older brothers. The couple settled in Bostz castle, where Xavier managed the rural economy of his in laws; their first child was born in 1928, to be followed by the other 5 throughout the 1930s. Following the 1932 death of his father in law, Xavier became head of the family business, crowned with the Lignières castle. Little is known of his public activity at that time, except that he was engaged in various non political though conservatism flavored Catholic initiatives. Perhaps the most happy period of his life was punctured by the premature 1934 death of Sixte, for decades Xavier’s best friend and sort of a mentor.
Ксавье ханшайымынан Дон Хавьерге дейін (1930-шы жылдар)
Ксавьердің нақты саяси көзқарастары белгісіз; 1930 жылдардың ортасына дейін ол ашық саяси қызметке қатыспады, бірақ бірнеше француздық роялистік бастамаларда көзге түсті. Өзінің әкесі тақтан түсірілген, ал әпкесі императорлық құқығынан айырылған еді, оның Франция, Испания және Португалиямен байланысты туыстары легитимистік саясатпен айналысты, ал басқалары – Люксембург, Бельгия, Дания және Италиямен байланысты – жалпы либералды-демократиялық монархиялық бағытты ұстанды. Ешбір дереккөз оның Франциядағы ағымдағы саяси жағдайға қатысты пікірлерін қамтамайды. Көптеген адамдар оның ағасы Сикстің легитимист болғанын біледі, ол ғылыми диссертациясында испан Бурбондарының Франция тәжіне талап ету құқығын қорғады; ал оның туған інісі Эли легитимистік көзқарастан толығымен бас тартты. Кейбір ғалымдар ханзада Ксавьер «шынайы дәстүршіл доктрина» шеңберінде қалды деп санайды, ал басқалары оның демократиялық идеяларды қабылдағанын болжайды. Оның әкесінің ағасы 1909 жылға дейін Испания тәжіне талапкер болды, содан кейін оның құрбысы, ханзада Ксавьердің туысы мұрагерлік құқығын иеленді. Француздық рухта өскен ханзада Ксавьер испандық мәселелерге ерекше қызығушылық танытпады, тіпті 1920 жылдары Парижде тұратын туысымен жақын байланыста болғанына қарамастан. Бұл 1931 жылы Хайме III күтпеген жерден қайтыс болғаннан кейін өзгерді, және Альфонсо Карлос I Карлдық құқығын мұраға алды. Венада тұратын, сексенге жуық және баласыз Альфонсо Карлос Бурбон-Парма үйімен туысқандық байланыста болды, екі отбасы да тығыз қарым-қатынаста болды. Альфонсо Карлос Карлдық құқығына ие болғаннан бастап мұрагерлік мәселесі күрделеніп, Карлдық әулеттің тоқтатылатыны анық болды. Мұны шешу үшін 1930 жылдардың басында Альфонсо Карлос Альфонсин тармағымен келісу мүмкіндігін қарастырды. Ол отбасының басқа мүшелерімен қатаң Карлдық мұрагерлік туралы келіссөздер жүргізді ме, әлде 1934-1935 жылдары династиялық келісім туралы жоспарларынан бас тартып, осы бағытқа бет бұрды ма, белгісіз. 1934 жылы Сикстің қайтысынан кейін Ксавьер Альфонсо Карлостың Бурбон-Парма үйінен ең үлкен өкілі болды. Екеуі Карлдық мұрагерлік мәселесін жан-жақты талқылаған болуы мүмкін, бірақ егжей-тегжейлі ақпарат жоқ. Атап айтқанда, Альфонсо Карлос Ксавьерді патша ретінде тағайындады ма, әлде Бурбон-Парма үйі бұл ұсыныстан бас тартты ма, немесе регенттік бастапқыда басымдыққа ие болды ма, бұл белгісіз. Ғалымдар ханзада Ксавьердің заңдылыққа адалдығы, христиандық рухы, қарапайымдылығы, бейтараптығы және саяси амбицияларының болмауы Альфонсо Карлосты оны болашақ регент етіп тағайындауға итермеледі деп болжайды. Ксавьердің бұл ұсынысты қабылдауына не себеп болғаны әлі де түсініксіз. Кейбіреулер оның ағасының қысымына көніп, регенттікті өз отбасының, заңдылық пен христиандық парызы деп санағанын болжайды. Қалай болғанда да, Ксавьер 1936 жылдың сәуір айында Карлдық баспасөзде жарияланған және Альфонсо Карлостың қайтысынан кейін басталатын болашақ регенттігіне жылдар емес, айлар тұрғысынан қарады. Оның міндеті Карлдық бас жиналысы жаңа патшаны тағайындағанша патшалық үрдісті сақтап қалу болды.
Exact political views of Xavier are not clear; until the mid 1930s he did not engage in openly political activity, though he figured prominently in some French royalist initiatives. Himself son of a deposed ruler and his own sister deposed as empress, he had some relatives – associated with France, Spain and Portugal – engaged in legitimist politics, though others – associated with Luxembourg, Belgium, Denmark and Italy – fit rather in a general liberal democratic monarchist framework. None of the sources consulted provides information on his views on ongoing French politics. Few note that his brother Sixte was a legitimist, who in scientific dissertation advanced rights of the Spanish Bourbons to the crown of France; on the other hand, his half brother Élie openly abandoned the legitimist outlook. Some scholars claim that prince Xavier remained within "más pura doctrina tradicionalista"; others suggest that he nurtured democratic ideas. Though his paternal uncle was until 1909 the legitimist claimant to the throne of Spain, succeeded by prince Xavier’s own cousin, prince Xavier – a Frenchman at heart – himself did not reveal any particular interest in Spanish issues, even though he maintained close links with his cousin, in the 1920s resident in Paris. This changed when Jaime III died unexpectedly in 1931 and was succeeded in his Carlist claim by Alfonso Carlos I. Resident in Vienna, octogenarian and childless, Alfonso Carlos was doubly related to the Bourbon Parmas; the two families remained on close terms. His ascendance to the Carlist claim was from the onset plagued by the succession problem, as it was already evident that the Carlist dynasty would extinguish. As measure to address the issue, in the early 1930s Alfonso Carlos pondered upon reconciliation with the Alfonsine branch. It is not clear whether he commenced talks with other members of the family about a strictly Carlist succession in parallel, as option B, or whether he embarked on this course having abandoned the plans of dynastic agreement in 1934 1935. Following the death of Sixte in 1934 Xavier became the most senior Bourbon Parma partner of Alfonso Carlos. The two must have discussed the question of Carlist succession extensively, yet there is no information on details. In particular, it is not clear whether Alfonso Carlos suggested that Xavier succeeds him as a king – proposal possibly rejected by the Bourbon Parma, or whether regency was the option preferred from the onset. Scholars speculate that it was prince Xavier’s legitimism, Christian spirit, modesty, impartiality and lack of political ambitions which prompted Alfonso Carlos to appoint him as a future regent. What prompted Xavier to accept the proposal remains unclear. Some suspect that he gave in to the pressure of his uncle, and considered accepting the regency as his family, legitimist and Christian duty. In any case, Xavier probably viewed his future regency, announced in the Carlist press in April 1936 and to commence after death of Alfonso Carlos, in terms of months rather than years. It was supposed to provide royal continuity before a general Carlist assembly appoints a new king.
Соғыс уақытындағы көшбасшы (19361939)
Күткеннен айырмашылығы, 1936 жылғы ақпанда Испанияда өткен сайлауда Халық фронты жеңіске жетіп, ел протореволюциялық бағытқа бет бұрды. Карлистер алдымен өздерінің көтерілісіне дайындық жұмыстарын бастады, сосын әскерилермен келіссөздерге кірісті. Ксавьер ханзада үшін жағдай күтпеген жаңа белеске шықты. Альфонсо Карлостың өлімі күтілген соң, жаңа патша сайлауын ұйымдастыру үшін испан Карлистерімен танысып-қатарласудың орнына, ол одан құпия жоспарды қадағалауды сұрады. Испанияда Дон Хавьер деп танылатын ханзада Сан-Жан-де-Люзде штаб-пәтерін құрып, маусым мен шілде айларында Карл саясаткерлерін қабылдады. Генералдармен келіссөздер кезінде ол қатаң, келісімге келмейтін, дәстүрлі Карлистік ұстанымды сақтады. Кейбір Карлистер әскери қастандыққа толықтай қолдау көрсетуді талап етсе де, Дон Хавьер алдымен саяси келісімге қол жеткізуді қалады. Бірақ ол олардан озысып кетіп, Карлистер шартсыз көтеріліске қатысты; олардың ең бағалы активі – бұрынғы Лиссабон келіссөздерінде Дон Хавьермен Карлистердің мүддесін қорғауға уәде берген, Jefe Supremo del Movimiento генерал Санжурхо болды. Санжурхоның қазасы Карлистер жоспарына ауыр соққы болды; көтерілісшілер арасындағы саяси билік Карлистердің мүддесіне бейжай, тіпті күмәнданатын генералдардың қолына өтті. Дон Хавьер, жаздың соңында Сан-Жан-де-Люзден жағдайды бақылап, Карлистердің әскери күшін арттыруын қадағалап, генералдармен пікір алмасу мүмкіндігіне ие болмады. 1 қазан күні Альфонсо Карлос қайтыс болғаннан кейін Дон Хавьер регент деп жарияланды. Ол өте қиын жағдайда қозғалысты басқаруға тиіс болды. Испанияға кіруіне рұқсат берілмегендіктен, ол Карлизмнің ұлтшыл фракциядағы маргинализациясына наразылық білдірумен шектелді. 1937 жылдың басында Карлистер ұйымын жаңа мемлекеттік партияға біріктіруге күшті қысым көрсетілгенде, ол келісімге келмейтін позицияны ұстанып, бірақ тағы да күту-көру тактикасына көшті. Біріктіру туралы жарлық шыққаннан кейін ол мамыр айында Испанияға кірді; рекете генералдың формасын киіп, Франкоға қарсы күресте фронттың бойымен саяхаттап, Карлистердің рухын көтерді. Бір аптадан кейін ол Испаниядан қуылды. 1937 жылдың соңында тағы бір қысқа сапардан кейін және тағы бір қуылғаннан кейін, Дон Хавьер Карлистердің саяси ерекшелігін сақтауға тырысты, бірақ жаңадан пайда болған франкистік режиммен барлық байланысты үзуге бармады. Ол бірнеше сенімді Карлистерге Falange Española Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista (FET y de las JONS) атқару комитетіне отыруға рұқсат берді, бірақ оның келісімінсіз орын алғандарды Comunión Tradicionalista-дан шығарды. Испаниядағы Карлистердің жетекшісі Мануэль Фаль Кондемен толық келісімде болып, 1938-1939 жылдары Дон Хавьер мемлекеттік партияға қосылудың алдын алды, осылайша біріктіру жоспары Карлистердің тармақтарын сіңіруге айналды. Екінші жағынан, Дон Хавьер Карлизмнің шеттетілуіне, оның басылымдары мен ұйымдарының жабылуына жол берді және қарапайым Карлистер арасындағы наразылықты тоқтатуға күш жұмсаған жоқ. 1939 жылы ол Франкоға Manifestación de ideales құжатын ұсынды, онда Дон Хавьер мен Франконы қамтитын уақытша ұжымдық регенттікпен дәстүрлі монархияны қалпына келтіру ұсынылды. Тарихнамада осы эпизодқа қатысты әртүрлі пікірлер бар, бірақ Франко тарапынан ешқандай жауап болған жоқ.
Contrary to expectations, the Spanish February 1936 elections produced victory of the Popular Front and the country embarked on a proto revolutionary course. The Carlists first commenced preparations to their own rising, and then entered into negotiations with the conspiring military. For prince Xavier events took an unexpected turn. Instead of calmly familiarizing himself with the Spanish Carlists to organize smooth election of a new king following anticipated death of Alfonso Carlos, the latter asked him to supervise the conspiracy. Prince Xavier, in Spain known as Don Javier, set his headquarters in Sant Jean de Luz and from June to July kept receiving Carlist politicians. In terms of negotiations with the generals, he adopted an orthodox Carlist, rigorous and intransigent stand. Though some Carlists pressed almost unconditional adherence to military conspiracy, Don Javier demanded that a partnership political deal is concluded first. He was eventually outmaneuvered and the Carlists joined the coup on vague terms; their key asset was the pre agreed Jefe Supremo del Movimiento, General Sanjurjo, who in earlier Lisbon talks with Don Javier pledged to represent the Carlist interests. The death of Sanjurjo was a devastating blow to Carlist plans; political power among the rebels slipped to a group of generals, indifferent if not skeptical about the Carlist cause. Don Javier, in the late summer watching the events unfold from Sant Jean de Luz, was supervising increasing Carlist military effort, yet was unable to engage in discussion with the generals. Following the death of Alfonso Carlos on 1 October Don Javier was declared the regent. He found himself heading the movement during overwhelming turmoil. Denied entry to Spain, he limited himself to written protests over the marginalisation of Carlism within the Nationalist faction. Faced with growing pressure to integrate the Carlist organization within a new state party in early 1937, he advocated intransigence, but was again outmaneuvered into a silent wait and see stance. Following the Unification Decree he entered Spain in May; sporting a requeté general's uniform, and in apparent challenge to Franco he toured the front lines, lifting Carlist spirits. A week later he was expelled from Spain. Following another brief visit and another expulsion in late 1937, Don Javier aimed at safeguarding Carlist political identity against the unification attempts, though he refrained also from burning all bridges with the emerging Francoist regime. He permitted few trusted Carlists to sit in the Falange Española Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista (FET y de las JONS) executive, but expelled from the Comunión Tradicionalista those who had taken seats without his consent. In full accord with the Carlist leader in Spain, Manuel Fal Conde, in 1938–1939 Don Javier managed to prevent incorporation into the state party, thus the intended unification turned into absorption of offshoot Carlists. On the other hand, Don Javier failed to prevent the marginalisation of Carlism, the suppression of its circulars, periodicals and organizations, and failed to avert growing bewilderment among rank and file Carlists. In 1939 he repeated his offer to Franco in Manifestación de ideales, a document was put forth recommending immediate restoration of Traditionalist monarchy with a transitory collective regency, possibly encompassing Don Javier and Franco. In historiography there are conflicting accounts of this episode, yet there was no follow up on part of Franco.
Әскер, байланыссыз, тұтқын (1939-1945 жж.)
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Ксавье ханзада Бельгия армиясындағы бұрынғы артиллерия бөлімінде майор қызметін қайта бастады. Немістердің жылдам шабуылы салдарынан бельгиялықтар Фландрияға, Англияға қарай шегінді. Француз әскерлеріне қосылған полк Дюнкеркке қайтарылды. Дүрмек-дағдарыста бельгиялықтар британдық эвакуациялық кемелеріне үлкермей қалды, ал дон Хавьер неміс тұтқынына айналды. Ылдам босатылып, ол Берридегі Лигньер және Бостцтегі Бессон-данс-Л’Альердегі отбасылық қамалдарына оралды. Мүліктерді демаркациялық сызық бөліп тұрды: Лигньер оккупациялық аймақта, ал Бост – Виши аймағында қалды. 1940 жылдың соңы мен 1941 жылдың басында ханзада Ксавье британдық сыртқы істер министрі мен Петен үкіметінің білім министрі арасындағы құпия хат алмасу, «Халифакс-Шевалье келіссөздері» ашуға көмектесті. Бұл келіссөздердің басты мақсаты – британдық және француз колониялары арасындағы өмір сүру ережесін анықтау болды. Ксавье ханзаданың нақты рөлі белгісіз. Кейбір ғалымдар оның британдық патша отбасының, соның ішінде король Георг VI-ның және Петеннің сенімін алған делдал болғанын айтады. Франциядан шықпағандықтан, ол жіберілген елшілерге сенімділік білдіретін хаттар жазған болуы мүмкін. Бұл оқиға даулы, кейбіреулер оны Петеннің екі жақты ойынының дәлелі деп санайды, ал енді біреулер – аңызға айналған миф деп есептейді. Алайда, бұл пікірталас Ксавье ханзаданың рөліне қатысты емес. 1940-шы жылдардың басында ханзада Ксавье испандық мәселелерден оқшауланды. Ол да, испан карлистері де шекарадан өте алмады, ал хат-хабарлар соғыс уақытындағы цензурадан өтті. Ол жіберген құжаттардың ең маңыздысы – 1941 жылғы «Манифест де Сантьяго» болды, онда Франкоға қарсы ашық көтеріліске шықпаса да, келісімсіздікті сақтау қажеттігі туралы айтылды. Регент пен мерзімді түрде ұсталған Фалмен байланыс үзілгендіктен, карлизм шатасу мен бағдарсыздыққа ұшырады. 1941-1943 жылдары Ксавье ханзада саяси оқшаулықта өмір сүрді, отбасына көңіл бөліп, Бурбон-Парманың мүліктерін басқарды. 1941 жылы ол қайтыс болған тәтесінен Австриядағы Пуххайм қасрын мұраға алды. Ксавье ханзада Петенге қарсы оппозицияға көбірек бейімделді және жергілікті дін қызметкерлері арқылы аудандық қарсылық көшбасшыларымен жасырын байланыста болды. Бір кезде ол STO-дан бас тартқандарға көмектесу комитетінің жұмысына қатысты және еңбек лагерінен қашқандарды өзінің иеліктеріндегі орманды аймақтарда қарсы алды, оларға қарапайым логистикалық көмек көрсетіп, аурулар үшін кітапханасында баспаналар құрды. Олардың екеуі анықталғанда, Ксавье ханзада Вишиге велосипедпен барып, оларды босатуға қол жеткізді. Өзін қауіпке тікелей салғаннан кейін, шілде айында Гестапо оны тұтқындады. Шпионаж және терроризм жасады деген айыппен өлім жазасына кесілді, бірақ Петен оны кешірді. Алғашқыда Клермон-Ферран, Ширмек және Нацвиллер түрмелерінде қамалды, қыркүйек айында Дахау түрмесіне жіберілді. Нацистер Франкодан оның тағдыры туралы сұрады, бірақ Каудильо мүлдем қызығушылық танытпады. Аштықтан өлуге тағайындалған Ксавье 1945 жылдың сәуір айында американдықтар босатып алғанда 36 кг салмақтан ғана тұрды.
Upon the outbreak of World War II Prince Xavier resumed his duties in the Belgian Army, serving as major in his old artillery unit. As the Germans advanced swiftly, the Belgians were pushed back to Flanders, towards the English Channel. Incorporated into the French troops, the regiment was withdrawn into Dunkerque. In the mayhem that followed, the Belgians did not make it to the British evacuation ships and Don Javier became a German POW. Released promptly, he returned to the family castles of Lignières in Berry and of Bostz, in Besson dans l’Allier. The properties were divided by the demarcation line, Lignières in the occupied zone and Bostz in the Vichy zone. In late 1940 and early 1941, Prince Xavier assisted in opening the so called "Halifax Chevalier negotiations", a confidential correspondence exchange between the British Foreign Secretary and the Petain government's education minister, centred mostly on working out a modus vivendi between the British and French colonies. The exact role of Prince Xavier is unclear. Some scholars claim he served as an intermediary, trusted by the British royal family, including King George VI, and by Pétain; as he did not leave France, it seems that he wrote letters which provided credibility for the envoys sent. Though the episode is subject to controversy, by some viewed as a proof of Pétain's double game and by some largely as a hagiographic mystification, the debate hardly relates to the role of Xavier. In the early 1940s, Prince Xavier was increasingly isolated from Spanish affairs; neither he nor the Spanish Carlists were permitted to cross the frontier, while correspondence remained under wartime censorship. Documents he passed, the most notable of which was the Manifiesto de Santiago (1941), urged that intransigence, though not openly rebellious anti Francoist actions, be maintained. With the regent, and periodically detained Fal, largely incommunicados, Carlism decayed into bewilderment and disorientation. In 1941–1943 Prince Xavier lived in political isolation, devoting time to his family and managing the Bourbon Parma fortune. In 1941 he inherited from his late aunt the Puchheim castle in Austria. Prince Xavier became increasingly sympathetic to the anti Pétain opposition and, via local priests, maintained informal contact with district Resistance leaders. At one point he joined works of the Comité d'Aide aux Réfractaires du STO and welcomed labor camp escapees in wooden areas of his estates, providing basic logistics and setting up shelters for the sick in his library. When two of them were detected and detained, Prince Xavier cycled to Vichy and successfully sought their release. Exposing himself, following a surveillance period in July he was arrested by the Gestapo. Sentenced to death for espionage and terrorism, he was pardoned by Pétain; first confined in Clermont Ferrand, Schirmeck and Natzwiller, in September he was finally imprisoned in Dachau. The Nazis asked Franco about his fate; the Caudillo declared total disinterest. Periodically condemned to the starvation bunker, when freed by the Americans in April 1945, Prince Xavier weighed 36 kg.
Қайта іске қосу (19451952)
Денсаулығы қалпына келген соң, 1945 жылдың соңында ханзада Ксавье Петанның сотында куәлік берді; оның куәлігі көбінесе маршалға тиімді болды. Желтоқсан айында ол бірнеше күнге Испанияға жасырын кірді. Сан-Себастьян қаласында өткен бірқатар кездесуде регент және Карл басшылығы Карл құрылымдарын қайта ұйымдастырудың негіздері туралы келісімге келді. Дон Хавьер Фаль Конде билігін толық бекітті және 1947 жылы жарық көрген «Жалғыз шешім» атты құжатта қалыптасқан, келісімге келмейтін саяси бағытты жақтады. Бұл саясат франкизмге қарсы ынтымақтаспауға, бірақ қарсылық танытпауға, Альфонсин тармағымен монархиялық келіссөздерге түсуден бас тартуға, тіпті теориялық тұрғыдан Дон Хавьердің регенттігіне адалдықты бұзбаса да, Карл тағына үміткерлерге шамадан тыс қолдау көрсеткендерге қатысты қатаң ұстанымды қамтыды. Дон Хавьер қарапайым халықпен манифесттер арқылы байланыс жасады, олар Карл мерекелерінде оқылып, дәстүрлі құндылықтарға адал болуға шақыратын. Ол сондай-ақ Борбон-Парма әулетінің басшысы болуға талпынды. 1940 жылдардың соңында Дон Хавьер мен Фаль Конде саясаты, хавьеризм немесе фалькондизм деп аталды, Коммунион ішінде күшейіп бара жатқан қарсылыққа тап болды. Сиватистер регенттікті тоқтатуды және Дон Хавьердің өзін король деп жариялауын талап етті. Олар регенттіктің Дон Хавьердің Франкоға қатысты саясатының бір бөлігі болуі мүмкін деп күдіктенді; олардың пікірінше, регент ашық қарсылық көрсетудің орнына, келісім арқылы Бурбон-Парма әулеті үшін тәжді қамтамасыз етуді көздеді. Олар Франконың мұрагерлік заңына қатысты күмәнді ұстанымнан ашуланды, оны режимді қолдау деп есептеді. Екінші жағынан, «мүмкіндікшілер» тиімсіз келісімсіздік пен заңдық тірек-орындардың болмауынан шаршап, икемді ұстанымды ұсынды. Әсіресе 1949 жылы Франконың Дон Хуанмен келіссөздері туралы хабардан кейін Дон Хавьер белсендірек болуға қысымға ұшырады. Дон Хавьер мен Фаль қатаң тәртіпті сақтап, Сиваттені Каталониядағы басшылық қызметінен шеттетуге мәжбүр болды, бірақ Карлизмді жандандыру үшін жергілікті сайлауларға жеке қатысуға рұқсат берді, ұлттық газет іздестірді және студенттік және жұмысшы ұйымдарын құруға тырысты. Алайда, біртіндеп Фаль да регенттіктің пайдалы емес, ауыртпалық екеніне көз жеткізе бастады. Альфонсо Карлос бастапқыда жоспарлағандай, оны тоқтату туралы тікелей талаптар болған жоқ, яғни үлкен Карл жиналысын өткізу арқылы, және Дон Хавьер мұндай мүмкіндікті қарастырған белгілер байқалмады; барлық дауыстар оны монархиялық құқықтарды өзіне жүктеуге шақырды. 1950 жылы Васконгадас аймағына, ал 1951 жылы Леванте аймағына жасаған саяхаттарында ол әлі де жасырын болуға тырысты, бірақ 1952 жылы Дон Хавьер қысымға көнуге шешім қабылдады, бұл оның еркіне қарсы болды және оны тағы бір сынақ деп санады. Барселонадағы Эвхаристиялық конгресс кезінде ол бірқатар құжаттар жариялады, оның ішінде өзінің жақтастарына арналған манифест және ұлына жолданған хат; олар «соңғы корольден мұрагерлік ретінде патшалық билікті қабылдау» туралы түсініксіз сөздермен, сонымен қатар «жақын арада жариялау» күтіліп тұрғанын, бірақ регенттік туралы ештеңе айтпады.
Having returned to health, in late summer of 1945 prince Xavier testified at the trial of Pétain; his account was largely favorable for the marshal. In December he clandestinely entered Spain for a few days. In a series of meetings held mostly in San Sebastián, the regent and the Carlist executive agreed re organisation basics of the Carlist structures. Don Javier fully confirmed the authority of Fal Conde and affirmed the intransigent political line, formulated in a 1947 document known as La única solución. It was based on non collaborative though also non rebellious stand versus Francoism, refusal to enter into dynastic negotiations with the Alfonsine branch, and hard line versus those who demonstrated excessive support for own Carlist royal candidates, even if theoretically they did not breach loyalty to Don Javier’s regency. With the rank and file Don Javier communicated by means of manifestos, read during Carlist feasts and urging loyalty to Traditionalist values. He also pretended to headship of the Borbon Parmas. In the late 1940s the policy of Don Javier and Fal Conde, dubbed javierismo or falcondismo, was increasingly contested within the Comunión. The Sivattistas pressed for terminating the regency and for Don Javier to declare himself the king. They suspected that the overdue regency was an element of Don Javier’s policy towards Franco; according to them, the regent intended to ensure the crown for the Bourbon Parma by means of appeasement rather than by means of open challenge. In particular they were enraged by allegedly ambiguous stand versus the proposed Francoist Law of Succession, considering it an unacceptable backing of the regime. On the other hand, the possibilists were getting tired of what they perceived as ineffective intransigence and lack of legal outposts, recommending more flexible attitude. Especially following the 1949 news about Franco’s negotiations with Don Juan, Don Javier found himself under pressure to assume a more active stance. Don Javier and Fal stuck to rigorous discipline and dismissed Sivatte from Catalan jefatura, though they also tried to reinvigorate Carlism by permitting individual participation in local elections, seeking a national daily or building up student and workers’ organizations. However, gradually also Fal was getting convinced that the regency was a burden rather than an asset. There were almost no calls to terminate it as initially envisioned by Alfonso Carlos, i. e. by staging a grand Carlist assembly, and there are no signs that Don Javier contemplated such an option; almost all voices called for him simply to assume monarchic rights himself. During the 1950 tour across Vascongadas and 1951 one across Levante he still tried to maintain low profile, but in 1952 Don Javier decided to bow to the pressure, apparently against his own will and considering it another cross to bear. During the Eucharistic Congress in Barcelona he issued a number of documents, including a manifesto to his followers and a letter to his son; in vague terms they referred to "assumption of royalty in succession of the last king", though also to pending "promulgation at the nearest opportunity" and with no mention about the regency.
Патша емеспін десеңіз жақсы болар еді (19521957)
Карлшыл басшылар қуанып, регенттіктің аяқталуы және король Хавьер І билігінің басталуы ретінде ұсынылған 1952 жылғы Барселона декларациясы партия желісі арқылы таратылуын қамтамасыз етті; жаңалықты алғаннан кейін қатардағылар эйфорияға бөленді. Алайда, келесі күні Дон Хавьер осы түсінікті күмәнге салатын пікірлер білдірді. Біраз уақыттан соң Әділет министрімен кездескенде, ол ешқандай құжатқа қол қоймағанын және оның өзін патша деп жариялағанын білдірмегенін мәлімдеді. Бұл кепілдіктер Франко режиміне әсер етпеді, және бірнеше сағат ішінде Дон Хавьер Испаниядан дереу қуылды. 1953–1954 жылдар контрастты картинаны көрсетті: карлист басшылары жаңа корольге ие болғанымен мақтанды, ал Дон Хавьер Линьерге көшіп, саяси қызметін қонақтарды қабылдаумен және хат алмасумен шектеді. Жеке өмірінде ол «Барселона актын» «өте шағын рәсім» деп атап, маңыздылығын азайтуға тырысты. Уақытша үндемеген карлист оппозициясы қайтадан естіле бастады. Дон Хавьер өз рөлінен шаршағандай көрінді және Дон Хуанмен династиялық келісімге ұмтылып отырды. 1955 жылдың басында Португалияға жол тартқан Испанияға жасаған қысқа сапары Альфонсистермен жақын арада татуласу туралы ашулы әңгімелерге себеп болды, өйткені Дон Хавьер екіұшты пікірлер айтты, 1952 жылғы мәлімдемені «ауыр қате» деп атады және оған қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Осы кезде ол Фалмен қарым-қатынасын ең төменгі деңгейге жеткізді; Фал барлық жағынан шабуылға ұшырап, корольдық қолдауды сезінбей, отставкаға кетті. Кейбір ғалымдардың пікірінше, Дон Хавьер оны «өте өршілсіз, жалтақтап» жұмыстан шығарды. Фалдың орнына көптеген адамдардан құралған басшылық келді. 1955 жылдың соңында Дон Хавьер манифест жариялады, онда карлисттерді билікке ұмтылмайтын, «мұраны сақтаушылар» деп жариялады және жеке өзінің патшалық талабын барлық ақылға қонымды адамдардың одағына кедергі деп санады. 1956 жыл қозғалтатын жыл болды, бір-біріне қайшы келетін көптеген мәлімдемелер тізбегін жасады; бір эпизод Дон Хавьерді Испаниядан тағы бір қууға себеп болды. Бұл тұйыққа түскен жағдай жаңа күштің пайда болуымен бұзылды. Ескірген Дон Хавьерге көңілі толмаған жас карлисттер оның үлкен ұлы Хьюге назар аударды. Саясаттан мүлдем бейхабар және сол кезде Оксфордта экономика ғылымынан докторлық диссертациясын қорғап жүрген ол Испания ісіне араласуға келісті. Дон Хавьер 1957 жылы Монтежуррадағы жыл сайынғы жиналысқа оның қатысуына келісім берді, онда жас ханзада, оның жас кеңесшілерінің басшылығымен «әкеме, корольге» нақты сілтеме жасады. Принц Хьюг карлизмді білмейтін және испан тілін жақсы білмейтін болғандықтан, әкесі оны өзінің мұрагері деп санамаған сияқты, керісінше өзін және бүкіл отбасын ауыр карлист жүгінен босатуға құштар болды. Ол ұлының күтпеген түрде Испания саясатына араласуына қалай қарағаны белгісіз; мүмкін ол балама немесе қолдау тапқанына қуанған шығар. Көптеген адамдар үшін ол «ерсіктің соңына жеткен» сияқты көрінді.
The Carlist leaders were exhilarated and made sure that the Barcelona 1952 declaration, presented as end of the regency and commencing the rule of king Javier I, gets distributed across the party network; upon receiving the news, the rank and file got euphoric. However, the very next day Don Javier shared comments which put that understanding in doubt. When some time later approached by the Minister of Justice, he declared having signed no document and explained that his statement in no way implied he had proclaimed himself a king. These assurances did not work with the Francoist regime, and in a matter of hours Don Javier was promptly expelled from Spain. The years of 1953–1954 provided a contrasting picture: the Carlist leaders boasted of having a new king, while Don Javier withdrew to Lignières, reducing his political activity to receiving guests and to correspondence. In private he played down what had already become known as "Acto de Barcelona", dubbing it "un toutté petite ceremonie". Carlist dissenters, temporarily silenced, started to be heard again. Don Javier seemed increasingly tired of his role and leaning towards a dynastical understanding with Don Juan. His brief early 1955 visit to Spain en route to Portugal fuelled angry rumors of forthcoming rapprochement with the Alfonsists as Don Javier made some ambiguous comments, named the 1952 statement "a grave error" and declared having been bullied into it. At this point relations between him and Fal reached the lowest point; Fal, attacked from all sides and feeling no royal support, resigned. According to some scholars, Don Javier sacked him in "a rather cowardly, backhand manner". Fal was soon replaced by a collegial executive. In late 1955 Don Javier issued a manifesto which declared the Carlists "custodians of patrimony" rather than political party seeking power and in private considered his royal claim a hindrance to alliance of all reasonable people. The year of 1956 proved convulsing, with a number of contradictory declarations following one another in circles; one episode cost Don Javier another expulsion from Spain. The apparent stalemate was interrupted by emergence of a new force. The young Carlists, disappointed with vacillating Don Javier, focused on his oldest son Hugues instead. Entirely alien to politics and at the time pursuing PhD in economics in Oxford, he agreed to throw himself into the Spanish affairs. Don Javier consented to his 1957 appearance on the annual Montejurra gathering, where the young prince, guided by his equally young aides, made explicit references to "my father, the king". As prince Hugues was ignorant as to Carlism and he barely spoke Spanish, it seems that his father has never considered him own successor, eager rather to free himself and the entire family from the increasingly heavy Carlist burden. It is not clear what he thought about his son unexpectedly engaging in Spanish politics; perhaps he felt relieved having found a replacement or support. To many, it seemed that he "had given up prevaricating".
Патша емес пе? (19571962)
Хосе Мария Валенте басшылығымен және Дон Хавьердің келісімімен коллегиалды карлисттік басшылығы режиммен сақтықпен ынтымақтастыққа кірісті. Жас топ Хьюсті жаңа стратегияны ұсынып, Франкоға ұсыныс жасау үшін таныстыруға шешім қабылдады. Басқа бір түсініктеме бойынша, Дон Хавьер ұлының қатысуын ұзақ мерзімдік пайда табу үшін жаңа стратегияларды қарастыру мүмкіндігі ретінде қарастырып, режим бір күні кіші ханзаданы таққа отырғызуы мүмкін деген үмітпен бағытын өзгертті. Тағы бір пікір бойынша, саяси бағыттың өзгеруі және Хьюстің саяси жасқа келуі бір уақытта болды. Қайтқанда, 1957 жылдан бастап Дон Хавьер ұлына карлизм ішіндегі рөлін біртіндеп арттыруға рұқсат берді. 1950 жылдардың соңында Дон Хавьер Альфонсинолармен келісу туралы кез келген талқылаудан бас тартты. Ол оларға жақындағандарға қатаң шаралар қолдануды бұйырды. Дегенмен, ол Дон Хуанға құрметпен қарады және ашық қарсылықтан аулақ болды. Ол патшалық титулын ашық түрде талап етуден де бас тартты. Ол Валентені қолдады – оның позициясы 1958-1960 жылдары жаңа Шефе Делегадоға дейін ресми түрде нығайтылды – ынтымақтастыққа қарсы ішкі бүлікші күштерді жоюға және жаңа ашық сепаратистік топтармен күресуге тырысты. 20 жыл бұрын ол Франконың құрылымдарында орын алғандарды Коммунионнан қуған болса, алпыстың басында Дон Хавьер Кортеске бес карлисттің тағайындалуын ынтымақтастық саясатының табысы деп қарады, өйткені Франко режимі жаңа карлисттік заңды бекіністерге рұқсат берді және қозғалыс қоғамдық пікірталасқа ашық қатысты. 1961-1962 жылдары тағы бір маңызды оқиға болды. Біріншіден, Дон Хавьер символдық әрекет ретінде Хьюсті «Сан-Хайме герцогі» деп жариялады, бұл тарихи титул Альфонсо Карлостың иелігінде болды; содан кейін ол өзінің жақтастарына ханзаданы «патша» бейнесінде көруді тапсырды. Хьюс заңды түрде өзін «Карлос Уго» деп атады, Мадридке көшіп келді және жеке кеңесші органы – Секретариат құрды. Бірақ тарихында алғаш рет карлисттік мұрагер ресми түрде астанада тұрып, өзінің саясатын ашық түрде жүргізді. Осы сәттен бастап Дон Хавьер күнделікті істерді ұлына тапсырып, тек артқы орыннан жалпы бақылауды қамтамасыз етті. Карлос Уго біртіндеп әкесімен байланыс арналарын басқарып, оны Испаниядағы Парма Бурбон үйінің негізгі өкілі ретінде ауыстырды. Сонымен қатар, Дон Хавьердің үш қызы, барлығы 20 жастан асқан, әкесінің келісімімен испан халқының алдында ағасының беделін арттыру мақсатында науқандарға қатысты; Дон Хавьердің кіші ұлы Сиксте көп ұзамай солардың қатарына қосылды.
Under leadership of José María Valiente and with the consent of Don Javier, the collegial Carlist executive commenced cautious collaboration with the regime. The young entourage decided to introduce Hugues as representing a new strategy and presenting an offer to Franco. According to another interpretation, Don Javier saw his son's involvement as an opportunity to consider new strategies for long term gains, and changed course in the hope that the regime might one day crown the younger prince. Still another view was that the changing political course and the political coming of age of Hugues simply coincided. One way or another, starting in 1957 Don Javier gradually permitted his son to assume an increasing role within Carlism. In the late 1950s Don Javier firmly abandoned any discussion of reconciliation with the Alfonsinos. He instructed that harsh measures be taken against those who approached them. However, he remained respectful towards Don Juan and avoided open challenge, He also stopped short of explicitly claiming the kingly title. He supported Valiente – his position gradually reinforced formally up to the new Jefe Delegado in 1958–1960 – in attempts to eradicate internal forces of rebellion against collaboration, and to combat new openly secessionist groups. Though 20 years earlier he expelled from the Comunión those who had accepted seats in Francoist structures, at the beginning of the sixties Don Javier viewed the appointment of five Carlists to the Cortes as the success of the collaborationist policy, especially because the Franco regime permitted new Carlist legal outposts, and the movement participated openly in the public discourse. Another milestone came in 1961–62. First, in a symbolic gesture Don Javier declared Hugues "Duque de San Jaime", a historic title borne by Alfonso Carlos; then, he instructed his followers to envision the prince as the embodiment of "a king". Hugues, legally renaming himself "Carlos Hugo", settled in Madrid and set up his Secretariat, a personal advisory body. Yet for the first time in history, a Carlist heir officially lived in the capital and openly pursued his own politics. From this moment onwards, Don Javier was increasingly perceived as ceding daily business to his son and merely providing general supervision from the back seat. Carlos Hugo gradually took control of communication channels with his father, replacing him also as a key representative of the House of Bourbon Parma in Spain. Moreover, the three daughters of Don Javier, all in their 20s, with apparent consent of their father engaged themselves in campaigns intended to enhance the standing of their brother with the Spanish public; the younger son of Don Javier, Sixte, soon followed suit.
Патша, әке (19621969)
Карлос Уго және оның көмекшілері белсенді саясатқа кірісіп, жаңа бастамаларды іске қосты және жас ханзаданың ұлттық бұқаралық ақпарат құралдарында танылуын арттырды. Саяси мазмұн жағынан топ қоғамды саясаттың құралы мен мақсаты ретінде қарастыратын гетеродокстық теорияларды алға тарта бастады. Стратегия тұрғысынан алғанда, 1960 жылдардың ортасына дейін олар әлеуметтік бағытталған, қатал фалангистік ядроға қарай ілгерілеуге ұмтылды; кейін олардың көзқарастарында марксистік элементтер көріне бастады. Православтық дәстүршілдер Карлос Угоның әлеуметтік бағытталған, қатал фалангистік ядроға қарайғы белсенді саяси ілгерілеуінен алаңдады, ол марксистік сипатқа ие болды. Олар Дон Хавьерді ескертуге тырысты. Бірақ Дон Хавьер оларға Карлос Угоға деген толық сенімін білдіріп отырғанын бірнеше рет қайталап айтты. 1967 жылы Дон Хавьер «Құдай, Отан, Фуэрос, Патша» деген карлист догмасына ештеңе қосудың қажеті жоқ екенін растады. Сонымен қатар, ол жаңа заман жаңа практикалық ұғымдарды талап ететінін де айтты. Ол кейінірек құрылымдық өзгерістердің толқындарын қолдады және жеке шешімдер қабылдады. 1960 жылдардың ортасында Дон Хавьер Коммунионды Карлос Уго мен оның жақтастарының бақылауына берді. 1965 жылғы «Пуххайм актісінде» Дон Хавьер алғаш рет өзін «патша» деп атады және осыдан бастап осы атақты үнемі пайдаланды. Жозеп Карлос Клементе және Фермин Перес Нивас Бордерас сияқты авторлар Дон Хавьер Карлос Уго бастаған карлизмнің трансформациясын толыққанды түсінген және оны толық қолдаған деп санайды, оған Артур Юнкоса Карбонелл сияқтылар көмектесті, бұл нағыз карлист ой-пікірін жаңарту және дәстүршіл бұрмалаулардан арылу мақсатында жасалған. Бірақ тағы бір топ ғалымдар қартайған Дон Хавьердің, сол кезде 70-тің соңында, испандық мәселелерден алыстап, Карлос Уго қолдаған саяси бағыттан мүлдем хабарсыз болғанын айтады. Олар оның ұлы мен екі қызының кіретін хаттарды ұстап алып, әкесінің шығарып жіберген хаттарын өңдеу арқылы оны манипуляциялағанын айтады. Тағы бір топ ғалымдар түсіндірме беруден аулақ болып, оқырмандарды хаттарға, мәлімдемелерге және жарияланымдарға сілтеме жасаумен шектеледі. 1966 жылға дейін Дон Хавьер Франкомен келісімге келді, бірақ 1967–1969 жылдар оның карлизм және Испаниямен қарым-қатынасын қайта анықтады. 1967 жылы ол атқарушы биліктегі соңғы дәстүршіл – Валиентенің отставкасын қабылдады және Коммунионның саяси басшылығын гугокарлистер басымдығымен құрылған коллегиялық органдарға тапсырды; бұл олардың ұйымды бақылау үшін күрестегі соңғы жеңісі болды. 1968 жылы Карлос Уго Испаниядан қуылды; оған қолдау көрсету мақсатында, бірнеше күннен кейін Дон Хавьер Мадридке ұшып барды және бес мәрте қуылды. Бұл оқиға режиммен ашық диалогтың аяқталуын және карлисттардың шартсыз оппозицияға өтуін білдірді. 1969 жылы Альфонсистердің ханзадасы Хуан Карлос де Борбон Франконың болашақ патшасы және мұрагері ретінде ресми түрде таныстырылды, оған Испания ханзадасы атағы берілді; бұл рәсім Бурбон-Пармалардың тәжге деген үмітінің толыққанды күйреуі болды. Франко 1975 жылы қайтыс болғанда, Хуан Карлос іс жүзінде Испанияның патшасы болды.
Carlos Hugo and his aides embarked on an activist policy, launching new initiatives and ensuring that the young prince gets increasingly recognized in national media. In terms of political content the group started to advance heterodox theories, focused on society as means and objective of politics. In terms of strategy, until the mid 1960s it was formatted as advances towards the socially minded, hard Falangist core; later it started to assume an increasingly Marxist flavor. Orthodox Traditionalists grew increasingly perturbed by Carlos Hugo's active political advances toward the socially minded, hard Falangist core, which assumed an increasingly Marxist flavor. They tried to alert Don Javier. However, Don Javier gave them repeated assurances that he maintained full confidence in Carlos Hugo. In 1967 Don Javier confirmed that nothing need be added to the Carlist dogma of "Dios, Patria, Fueros, Rey". Yet he also affirmed that new times required new practical concepts. He endorsed subsequent waves of structural changes, and declared some personal decisions. By the mid 1960s Don Javier allowed the Comunión in Carlos Hugo's control and that of his supporters. In the so called Acto de Puchheim of 1965, for the first time Don Javier explicitly called himself "rey", and consistently claimed that title henceforth. Such writers as Josep Carlos Clemente and Fermín Pérez Nievas Borderas maintain that Don Javier was fully aware and entirely supportive of the transformation of Carlism triggered by Carlos Hugo, helped among others by Artur Juncosa Carbonell, intended as renovation of genuine Carlist thought and as shaking off Traditionalist distortions. Another group of scholars claim that the aging Don Javier, at that time in his late 70s, was increasingly detached from Spanish issues and substantially unaware of the political course sponsored by Carlos Hugo. They argue that he was, perhaps, manipulated – and at later stages even incapacitated – by his son and two daughters, who intercepted incoming correspondence and re edited their father's outgoing communications. Another group of scholars largely refrain from interpretation, confining itself to referring readers to correspondence, declarations and statements. As late as 1966 Don Javier continue to court Franco, but the years of 1967–1969 re defined his relation with Carlism and with Spain. In 1967 he accepted the resignation of Valiente, the last Traditionalist bulwark in the executive, and entrusted political leadership of the Comunión to a set of collegial bodies dominated by hugocarlistas; the move marked their final victory in the struggle to control the organization. In 1968 Carlos Hugo was expelled from Spain; In a gesture of support, a few days later Don Javier flew to Madrid and was promptly expelled – for the fifth time. This episode marked the end of an increasingly sour dialogue with the regime and the Carlist shift to unconditional opposition;
In 1969 the Alfonsist prince Juan Carlos de Borbón was officially introduced as the future king and successor to Franco, with the title Prince of Spain; the ceremony marked the ultimate crash of the Bourbon Parmas' hopes for the crown. When Franco died in 1975, Juan Carlos did indeed become king of Spain.
Ескі патша, бұрынғы патша (1969-1977)
Негізінен Линьерде тұратын Дон Хавьер, Карлдық жиындарда ұлы оқыған сирек шығарылатын манифесттер арқылы кері шегінді. 1972 жылы Дон Хавьер жол апатынан өміріне қауіп келген жарақат алды және барлық саяси билікті Карлосқа ресми түрде тапсырды. 1974 жылы жартылай інісі, Парма герцогы Роберт баласыз қайтыс болғаннан кейін, Дон Хавьер Парма Бурбондарының басшысы атанды және Парма герцогы атағын иеленді. Бір жағынан, ол отбасылық өмірдің қуанышын сезінді; төрт кіші баласы үйленбесе де, үлкен екеуі үйленді, нәтижесінде сегіз немересі дүниеге келді (1960-1974 жылдар аралығында туған). Екінші жағынан, отбасылық қарым-қатынастар саяси шиеленіске ұшырады. Карлос Уго, Мари Тереза, Сесиль және Мари де Нейж прогрессивті бағдарламаны ілгерілету үшін біріккен топ құрғанда, үлкен қызы Франсуаза Мари, кіші ұлы Сиксто және анасы Мадлен бұл бастамаға қарсы шықты. Испанияда Дон Сиксто деп танылатын Сиксто ағасына ашық қарсылық танытты; ол өзін дәстүршілдіктің жақтаушысы деп жариялады және жеке ұйымын құруға кірісті. 1975 жылы Дон Хавьер Карл патшасы тағынан бас тартып, билікті Карлос Угоға өткізді және бір дереккөзге сәйкес, шешімді мойындамағандық үшін Сикстоны Карлизмнен қуған болар еді. Испаниядағы басталып келе жатқан өзгерістерге қатысты оның пікірі белгісіз болды; 1976 жылғы Монтежурра оқиғасынан кейін ол қаза тапқандарды еске алды, Дон Сикстоның саяси көзқарастарынан ресми түрде бас тартты және Карлдық бірлікке шақырды. Алайда, жеке хатында Дон Хавьер Монтежуррада "карлистер революционерлермен кездесті" деп мәлімдеді, бұл Дон Хавьердің ойынша, Дон Сикстоның жақтастары нағыз карлистер екенін білдірді. 1977 жылдың наурыз айының басында жағдай шиеленісті болды. 4 наурыз күні ұлы Сикстомен бірге испан баспасөзімен сұхбаттасқанда, оның жауаптары Карлдық дәстүрге сәйкес келді. Сол күні ол Париж нотариусы куәландырған мәлімдеме жасады, онда оның атын "Карлизмдегі ауыр доктриналық қателікті" заңдастыру үшін пайдалануға қарсылық білдірді және Карлос Уго тарапынан ұсынылған саяси бағыттан бас тартты. Бұл мәлімдемені қорғау үшін Карлос Уго полицияға әкесі Сиксто тарапынан ұрланғанын хабарлады, бірақ Дон Хавьердің өзі бұл айыптауды жоққа шығарды және туындаған даудан қатты әсер етіп, ауруханаға түсуге мәжбүр болды. Одан кейін Дон Хавьер басқа Париж нотариусы куәландырған тағы бір мәлімдеме жасады, онда үлкен ұлын "менің жалғыз саяси мұрагерім және Карлизмнің басшысы" деп бекітті. Содан кейін Донья Мадалена күйеуінің Карлос Уго тарапынан дәрігердің кеңесіне де, өз еркіне де қарсы ауруханадан алып кетілгенін және Карлос Уго екінші мәлімдемеге қол қою үшін әкесіне қысым көрсеткенін мәлімдеді. Ақырында Дон Хавьер Швейцарияға ауыстырылды, бірақ көп ұзамай қайтыс болды. Жесірі оның өліміне үлкен ұлы мен үш қызын кінәлады.
Resident mostly at Lignières, Don Javier withdrew, issuing sporadic manifestos, read by his son at Carlist gatherings. In 1972 Don Javier suffered life threatening injuries resulting from a traffic accident and formally transferred all political authority to Carlos Hugo. In 1974, upon the childless death of his half nephew Prince Robert, Duke of Parma, Don Javier ascended as head of the Bourbon Parmas and assumed the Duke of Parma title. On the one hand, he was in a position to enjoy family life; though his four younger children did not marry, the elder two did, the marriages producing eight grandchildren (born between 1960 and 1974). On the other hand, family relations were increasingly subject to political tension. While Carlos Hugo, Marie Thérèse, Cécile and Marie des Neiges formed one team advancing the progressive agenda, the oldest daughter Françoise Marie, the youngest son Sixte, and their mother Madeleine opposed the bid. Sixte, in Spain known as Don Sixto, openly challenged his brother; he declared himself the standard bearer of Traditionalism and started building his own organization. In 1975 Don Javier abdicated as the Carlist king in favor of Carlos Hugo and according to a source, he would have expelled Sixto from Carlism for refusing to recognize the decision. It is not clear what his view on the commencing Spanish transición was; following the 1976 Montejurra events he lamented the dead, officially disowned the political views of Don Sixto and called for Carlist unity. However, in a private letter, Don Javier claimed that at Montejurra "the Carlists have confronted the revolutionaries", which has been interpreted as the followers of Don Sixto being the real Carlists according to Don Javier. Early March 1977 proved convulsive. On Friday 4th, accompanied by his son Sixto, he was interviewed by the Spanish press and his responses showed Carlist orthodoxy. That same day he issued a declaration certified by a Paris notary objecting to his name being used to legitimize a "grave doctrinal error within Carlism", and implicitly disowned the political line promoted by Carlos Hugo. In order to justify that declaration, Carlos Hugo alerted the police that his father had been abducted by Sixto, an accusation which was denied publicly by Don Javier himself, who had to be hospitalized heavily affected by the scandal generated. Shortly afterwards Don Javier issued another declaration, certified by a different Paris notary, confirming his oldest son as "my only political successor and head of Carlism". Then it was Doña Madalena who declared that her husband had been taken by Carlos Hugo from hospital against medical advice and his own will, and that Carlos Hugo had threatened his father to obtain his signature on the second declaration. Eventually Don Javier was transferred to Switzerland, where he soon died. The widow blamed the oldest son and three daughters for his death.
Қабылдау және мұра
Испанияда Азамат соғысына дейін көңіл бөлмеген, кейін де Дон Хавьер көбіне танылмаған тұлға болып қалды, бұл ішінара цензураның салдары болды; Франко оны шетелдік ханзада деп есептеді. Еуропалық патшалықтар арасында ол құрметке ие болды, бірақ саяси тұрғыдан оқшауланды. Карлист әлемінде ол белгісіздіктен икона деңгейіне көтерілді, алайда 1950 жылдардың соңынан бастап оның саясатына наразы болған топтар оны тастап кетті. Дон Хавьердің қайтысынан кейін карлизмнің ыдырауы күшейді; Партидо Карлиста жалпы сайлауда бірде-бір орын жеңіп алмады, ал 1979 жылы Карлос Уго саясаттан бас тартты. Оның үш қарындасы да солай істеді, бірақ Мари Тереза саяси ғылымдар саласында ғалым болып, үшінші әлем елдерінің саясаткерлеріне кеңес берді. Сикст Испаниядағы екі дәстүршіл топтың бірі – Comunión Tradicionalista-ның басшысы, және карлисттік туды ұстануға талпынады. Дон Хавьердің ең үлкен немересі, Карл Хавьер, өзін карлист әулетінің басшысы деп жариялайды, ең қызығы, Испания тағына таласпайды. Францияда Lys Noir деп аталатын топ 2015 жылы оны «ертеңгі Францияның королі» деп атады. Кейбір бақылаушылар бұл топты оңшыл деп санайды, ал кейбіреулері оны Троцкий, Мао және Каддафимен байланыстырады. Партиялық пікірсайыстарда Дон Хавьер көбінесе жоғары бағаланады, бірақ солшыл Партидо Карлиста өкілдері мен оңшыл дәстүршілдер оның өте әртүрлі бейнесін ұсынады. Өздерін хугокарлист деп есептейтін авторлар Дон Хавьердің жастығынан демократиялық, прогрессивті идеяларды қадағалағанын және 1960 жылдары карлисттік ойды жаңартуға толық қолдау көрсеткенін айтады. Дәстүрлі ортодоксияда қалатын авторлар, оның көбінесе консервативті болғанын, бірақ 70 жасында денсаулығының нашарлауына байланысты, Ватикан II шатастырғанын, балаларының адастыруына ұшырағанын және осының салдарынан карлизмнің құлауына себепкер болғанын болжайды. Кейбіреулері одан да әрі барып, Дон Хавьер ұлының бағытын толық қолдағандығын көрсететін дәлелдер бар екенін айтады, олар «династияның дезертирлігі» туралы сөз қозғайды немесе «күдікпен» сатқындыққа сіңдіреді. Кейбіреулер, Дон Хавьердің көшбасшы ретіндегі қабілетсіздігі мен шешім қабылдаудағы тартымсыздығына көңілі қалғанмен, оны патшалық емес, қасиеттілікке үміткер деп санайды. Тарихнамада Ксавье ханзадасы туралы академиялық монография жазылмаған, жарық көрген кітаптар көбінесе агиографияға жатады. Сикст ісі, Шамбор соттары және Галифакс Шевалье келісімдеріне қатысты шағын еңбектерден басқа, ол Франко дәуіріндегі карлизмді зерттейтін әртүрлі еңбектерде маңызды тұлға ретінде талқыланады. Азамат соғысынан кейінгі карлизмді зерттейтін төрт докторлық диссертация бар, бірақ олардың қорытындылары өте қайшы. Бірі Дон Хавьерді бастапқыда күмәнді болған, бірақ ақырында Карлос Уго ұсынған өзгерістерді қабылдаған тұлға ретінде көрсетеді. Бірі оның «ерекше жағдайын» мұқият атап өтеді, бірақ сақтықпен, ол трансформацияны қолдауын жалғастырғанын мәлімдейді. Екеуі оның «қарама-қайшы тұлғасына» назар аударады және оның ұстанымы «шатастыратын сияқты көрінуі мүмкін» екенін мойындайды, бірақ оның көбінесе консервативті болғанын және дәстүрлі принциптерге адал болғанын айтады, Дон Хавьер адастырылып, манипуляцияға ұшыраған, ол шын мәнінде қолдамаған өзгерісті заңдастырған. Кейбір мәліметтер оның өзінің патшалыққа таласуын ешқашан ойламағанын және карлизмді француз легитимизмі үлгісіндегі рухани-мәдени қозғалыс ретінде басқарғанын көрсетеді. Кем дегенде 1957 жылдан бастап Дон Хавьер өзін құрмет беруші патша ретінде қарастырып, Валиенте, Фал және Заманильоға Легитимат Проскрита сияқты карлисттік ордендерді табыстады; 1963 жылы ол әйеліне сол орденнің Ұлы крестін берді. Дон Хавьер сонымен қатар бірқатар аристократиялық атақтар жасады және берді, бірақ бір ерекшеліктен басқа (Фаль Конде) тек отбасы мүшелеріне: Дон Карлос Уго үшін Мадрид герцогі және Сан-Хайме герцогі; Дона Сесилия үшін Поблет графы; Дона Мария де лас Нивес үшін Мота Кастильо де ла Мота графы; Дон Сиксто үшін Аранхуэс герцогі.
Barely noted in Spain until the Civil War, also afterwards Don Javier remained a little known figure, partially the result of censorship; Franco considered him a foreign prince. Among European royals he was respected but politically isolated. In the Carlist realm he grew from obscurity to iconic status, yet since the late 1950s he was being abandoned by successive groups, disappointed with his policy. Disintegration of Carlism accelerated after Don Javier's death; Partido Carlista won no seats in general elections and in 1979 Carlos Hugo abandoned politics. This was also the case of his three sisters, though Marie Therese became a scholar in political sciences and advisor to Third World politicians. Sixte is heading Comunión Tradicionalista, one of two Traditionalist grouplets in Spain, and poses as a Carlist standard bearer. The oldest living grandson of Don Javier, Charles Xavier, styles himself as the head of the Carlist dynasty, oddly enough, without claiming the Spanish throne. In France a grouplet referred to as Lys Noir called him in 2015 a "king of France for tomorrow". The group is classified by some as Far Right and by some associated with Trotsky, Mao and Gaddafi. In partisan discourse Don Javier is generally held in high esteem, though Left wing Partido Carlista militants and Right wing Traditionalists offer strikingly different pictures of him. Authors admitting their Hugocarlista pedigree claim that from his youth Don Javier has nurtured democratic, progressive ideas, and in the 1960s he lent his full support to renovation of Carlist thought. Authors remaining within the Traditionalist orthodoxy suggest that although generally conservative, but in his 70s impaired by age, bewildered by Vaticanum II, misled and possibly incapacitated by his children, Don Javier presided over destruction of Carlism. A few go farther, claiming that evidence points to Don Javier having been fully supportive of the course sponsored by his son, they either talk about "deserción de la dinastía" or – with some hesitation – point to treason. Some, highly respectful though disappointed by Don Javier's perceived ineptitude and vacillation as a leader, consider him a candidate for sainthood rather than for kingship. In historiography Prince Xavier has earned no academic monograph yet; books published fall rather into hagiography. Apart from minor pieces related to the Sixtus Affair, Chambord litigation and Halifax Chevalier negotiations, he is discussed as a key protagonist in various works dealing with Carlism during the Francoist era. There are four PhD dissertations discussing post civil war Carlism, yet they offer contradictory conclusions. One presents Don Javier as a somewhat wavering person who eventually endorsed changes to be introduced by Carlos Hugo. One carefully notes his "peculiar position" yet it cautiously claims he kept backing the transformation. Two point to his "contradictory personality" and admit that his stand "might seem confusing", though they claim that he was generally conservative and was faithful to Traditionalist principles, Don Javier was misguided and manipulated, inadvertently legitimizing the change he did not genuinely support. Some hints suggest that he never seriously contemplated his own royal bid, and headed Carlism as a cultural spiritual movement, perhaps modelled on French legitimism. At least since 1957 Don Javier purported to exercise the kingly prerogative as a fount of honour, occasionally conferring Carlist chivalric orders, such as the Legimitad Proscrita, upon Valiente, Fal and Zamanillo; in 1963 he conferred the Gran Cruz of the same order on his wife. Don Javier has also created and conferred a number of aristocratic titles, but with one exception (Fal Conde) only for members of his family: Duque de Madrid and Duque de San Jaime for Don Carlos Hugo; Condesa de Poblet for Doña Cecilia; Condesa del Castillo de la Mota for Doña María de las Nieves; Duque de Aranjuez for Don Sixto.
Балалар
Бурбон-Пармалық Мария Франсуаза, 1928 жылғы 19 тамызда туған, жасы: 95, ханзада Эдуард де Лобковичпен (1926–2010) үйленген және балалары болған. Карлос Гюго, Парма герцогы, 8 сәуір 1930 – 2010 жылғы 18 тамызда қайтыс болды (80 жасында), Нидерланды ханшайымы Иренге (1939 жылы туған) үйленді және балалары болған. Бурбон-Пармалық Мария Тереза ханшайым, 28 шілде 1933 – 2020 жылғы 26 наурызда қайтыс болды (86 жасында). COVID-19 жұқтырып қайтыс болды. Бурбон-Пармалық Сесиль Мария ханшайым, 12 сәуір 1935 – 2021 жылғы 1 қыркүйекте қайтыс болды (86 жасында). Бурбон-Пармалық Мария де Нейжес ханшайым, 1937 жылғы 29 сәуірде туған, жасы: 87. Бурбон-Пармалық Сикст Генри ханзада, 1940 жылғы 22 шілдеде туған, жасы: 83.
Princess Marie Françoise of Bourbon Parma, born on 1928 08 19, Age: 95, married Prince Edouard de Lobkowicz (1926–2010) and had issue. Carlos Hugo, Duke of Parma, 8 April 1930 – Died: 2010 08 18 (aged 80), married Princess Irene of the Netherlands (born 1939) and had issue. Princess Marie Thérèse of Bourbon Parma, 28 July 1933 – Died: 2020 03 26 (aged 86). Victim of COVID 19. Princess Cécile Marie of Bourbon Parma, 12 April 1935 – Died: 2021 09 01 (aged 86). Princess Marie des Neiges of Bourbon Parma, born on 1937 04 29, Age: 87. Prince Sixtus Henry of Bourbon Parma, born on 1940 07 22, Age: 83.
Көркем шығармаларда
"Жас Индиана Джонс хроникалары" телесериалында Ксавьер (Мэтью Уэйт сомдаған) және оның інісі Сикст (Бенедикт Тейлор сомдаған) Бірінші дүниежүзілік соғыста жас Индиана Джонсқа көмектесетін бельгиялық офицерлер болып көрсетілген.
The television series The Young Indiana Jones Chronicles presents Xavier (played by Matthew Wait) and his brother Sixtus (played by Benedict Taylor) as Belgian officers in World War I who help the young Indiana Jones.