Кіріспе

АҚШ-дағы христиандық қозғалыс

Апостольдық-пайғамбарлық қозғалысы (АП қозғалысы) – 2000 жылдардың басында құрылған АҚШ-дағы христиандық қозғалыс. Бұл тәуелсіз шіркеулер мен миссиялардың деноминациялық емес одақтарының желісі.

Шолу

АП қозғалысы харизматикалық қозғалыста тамыр жайған және харизматикалық, пентикосталдық, үшінші толқын және пайғамбарлық топтарда белсенді. Бұл қозғалыс Ефестіктер 4:11-13 негізінде, «бес еселік қызмет» деп аталатын нәрсенің элементтерін қайта жаңартуға сенімді. Елшілер, пайғамбарлар, евангелистер, пасторлар және ұстаздар шіркеудің заңды лауазымдары болып саналады және дұға арқылы Исаның қайта оралуын және Құдай Патшалығының келуін қамтамасыз етуге жауапты дұғашылар ретінде қарастырылады. Бір дереккөзге сәйкес, бұл коалиция АҚШ және тағы 40-қа жуық елде белсенді, құрамында бірнеше жүз мүше, халықаралық оқу орталықтары мен коммуникациялық желілер бар.

Сенімдер мен діни нанымдар

Бұл қозғалыс христиандық харизматикалық қозғалыстан өркендеп, Киелі Рух тұжырымын баса назарлайды. Қозғалыс кең және алуан түрлі болғанымен, көптеген шіркеулер Апостолдардың, Никеялық және Афанасийлік дінге сену қағидаларын ұстанады. Кейбір жеке шіркеулер Никеялық Символға ғана мойын бұрып, өздері "тарихи христиандық" деп атаған нәрседен бас тартты. Бұл қозғалыс христиандардың рухани соғысқа үш деңгейде қатысуының маңыздылығын атап көрсетеді: бірінші деңгей – бір-бірінің жеке қажеттіліктері үшін дұға ету сияқты жеке іс-әрекеттер, екінші деңгей – оккульттік іс-әрекеттер арқылы босатылған "шайтандық күштермен" күресу, және үшінші деңгей – "үкіметтерді билейтін рухани биліктер мен күштерді байлап, құлату" сияқты стратегиялық немесе ғарыштық деңгей. Стратегиялық деңгей "территориялық рухтарға" қарсы рухани соғыс жүргізу үшін "рухани карта жасауды" пайдаланады.

Мақсаты

АП қозғалысының мақсаты – пайғамбарлар мен елшілердің шіркеудегі қызметін қайта жаңарту. Олар бес түрлі қызметтің қайта орналасуы оларға берілген мақсатты орындауға көмектеседі деп сендіреді: қасиеттілерді Мәсіхтің бейнесі мен мінберлік қызметіне дайындау және оларды жетілдіру. Пайғамбарлар мен елшілер шіркеу мүшелерін Құдай Патшалығының ашық көріну күніне дайындап, әр ұлтқа куәлік беруге шақырады деп есептеледі. Бұл қозғалыс ұйым болып табылмайды және ресми мүшелігі жоқ.

Тарих

Екінші Ұлы ояну кезінде Джозеф Смит сияқты көшбасшылар АҚШ-тағы діни қозғалыстарды басқару үшін тірі пайғамбарлар мен елшілердің қайта жаңғыру тұжырымын енгізді. Әсіресе, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі келесі ғасырда едәуір өсті, және оның мүшелері сол уақытта көптеген пайғамбарлар мен елшілерді мойындады. Көп уақыт өткен соң, қазіргі заманғы қозғалыс мега шіркеулер мен діни корпорациялардың ерте бұқаралық маркетингтік әдістерін қолдану арқылы евангелистер арасында жылдам тарады. ХХ ғасырдың басындағы қозғалыстың жетекшілері Пол Кейн мен Билл Хамон болды. Хамон болашақ пайғамбарлық қозғалыс идеясын ұсынды және осы қозғалыстың пайғамбарларын құруда, әсіресе пайғамбарлардың Ілияс тобы түрінде, және пайғамбарлық қызметте христиандарды белсендіру мен оқытуда маңызды рөл атқарды. Джон Экхардт пен К. Питер Вагнер осы қозғалыстың бастамашылары және таратушылары болды. Елшілер тарала бастағаннан кейін, олардың көптегені АҚШ және басқа елдерде пайда болды. Қозғалыстың көптеген дін қызметкерлері мен мүшелері бұрынғы харизматикалық қозғалыстың шіркеулерінен келді. Қызмет Киелі кітапты уағыздау және пайғамбарлық айту түрінде жүзеге асты. Жүздеген пайғамбарлар басқа елдерге барып, ұлттық көшбасшыларға пайғамбарлық сөздер жеткізді. Гектор Торрес елшілердің белгілер мен кереметтерді көрсеткенін, ал қасиеттілерге құдайдан келген емдеу және кереметтер жасау туралы үйреткенін мәлімдеді. Жергілікті және жаһандық елшілік тәртіп бес қызметтік модельге негізделді. Шіркеулер құрылып, адамдар «Шіркеудің бірлігі, барлық нәрсенің қалпына келтірілуі және Құдай Патшалығының ілгерілеуі» үшін жұмыс істей бастады.

Басты жолшылар

Хамон мен Вагнер бұл қозғалысты таратуда бірлесіп жұмыс істеді. Хамон елшілерді қайта жаңарту туралы бастапқы көзқарасқа ие болды, ал Вагнер теолог ретінде елшілердің түрлерін және олардың міндеттерін анықтап, жаза бастады. Олардың қозғалысы Жаңа Апостолдық реформа (ЖАР) деп аталды және жылына тоғыз миллион адамнан өсті. Вагнер, бұрынғы Fuller Theological Seminary of World Mission шіркеу өсуі профессоры, Global Harvest Ministries негізін қалаушы, Халықаралық елшілер коалициясының төрағасы және Дүниежүзілік дұға орталығының құрылтайшысы, 1980-ші жылдардан 2000-ші жылдарға дейін қозғалыстың басты елшісі ретінде шешуші рөл атқарды.

Жеті тау мандаты

Сенушілердің пікірінше, бес түрлі қызмет бастапқыда қалпына келтіріліп, діни орталықтарда қолданылды, осы арқылы Құдайға адал жандарды дайындап, оларды көтеруге арналған қызметкерлер пайда болды. Қозғалыс қазіргі таңда «Жеті тау мандаты» аясында қоғамның түрлі салаларында кеңінен таралуға ұмтылуда. Бұл атауға сілтеме жасайтын және қозғалыстың Құдай үшін иеленгісі келетін жеті сала – дін, отбасы, білім, үкімет, бұқаралық ақпарат құралдары, өнер мен ойын-сауық, сондай-ақ бизнес. Қозғалыстың мақсаты – қоғамда тиімді қызмет ететін, адал христиандардың санын арттыру. Патриция Кингтің «Ерекше пайғамбарлық» телешоуында Ланс Валлнау: «Жеті тау – рухани соғыс үшін дерлік үлгі болып табылады, себебі шіркеу көбінесе аумақты қалай басып алу керектігін түсіндіретін тілі жоқ» деді. Билл Хамонның 2010 жылғы «Орындалуға тиіс болжамдық кітаптар» кітабында ол мәдениеттің жеті тауының өзгеруін және әрбір ұлттың қой немесе ешкі ұлтына айналуын сипаттайды. Соңында, елшілер мен пайғамбарлар айтқандай, барлық нәрсені қалпына келтіру Исаның қайта оралуына және Елшілердің істері кітабының үшінші тарауында жазылғандай, бүкіл жер бетінде Өзінің билігін орнатуына мүмкіндік береді деп есептеледі. Қозғалыстың мәні – шіркеуді ертедегі шіркеу сияқты күшке, энергияға және сенімге толыққанды күйіне қайтаруға бағытталған. Көбірек ұстаздар, пайғамбарлар мен елшілер даярланған сайын, қозғалыс түрлі қалаларда елшілік орталықтар құруды жоспарлап отыр, олар сенушілерді қызметке және қоғамның жеті тауындағы өзгерістерге дайындау және оларды ынталандыру үшін жаттықтыру орталықтары болады. Бұл орталықтар пасторлық шіркеулер немесе конфессиялық мекемелер емес, бірақ қозғалыста жергілікті дін қызметкерлері басқаратын және басшылық ететін нарық қызметінің бір бөлігі ретінде қарастырылады. Вагнердің «Жұмыс орнындағы шіркеу» кітабында айтқандай, мақсат – стандартты әлеуметтік-ғылыми өлшеу құралдарымен және тәуелсіз кәсіби социологтармен расталған қалалар мен елдерде өзгерістерге қол жеткізу.

Канзас-Сити пайғамбарлары

Қазіргі АП қозғалысын қалыптастырғандардың кейбірі Канзас-Ситиде (Миссури штаты) орналасқан және Канзас-Сити Пайғамбарлары ретінде танылды. Олар 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Канзас-Сити қауымдастығында (KCF) пайда болды, ал олардың ықпалы кейіннен халықаралық деңгейге жетті. Бұл қауымдастықты KCF пасторы Майк Бикл басқарды. Пайғамбарлар тізіміне Боб Джонс, Пол Кейн, Билл Хамон, Ларри Рэндольф, Джеймс Голл, Джилл Остин және Джон Пол Джексон кірді. Жүзімдік қозғалысынан Джон Уимбер алғашқы жылдары белгілі бір бақылауды жүзеге асырды. Кейн 1950 жылдары Уильям Бранхам бастаған жаңару және емдеу қозғалысына қатысқан. Биклден басқа пайғамбарлар Канзас-Ситиден кетіп қалды, бірақ Солтүстік Америка бойынша өздерінің қызметтерін жалғастыруда. "Кейбіреулер оны күркірегендей естіді" атты кітап 1991 жылы, олардың қозғалысының ең жоғалған шағы деп есептелетін кезде жазылып, жарияланды. Ал кейінірек жарық көрген "Пэт Биклдің өмірі мен мұрасы және Канзас-Сити Пайғамбарларының тарихы" кітабында олардың тарихына қатысты жазбалар да бар.

Апостолдық дөңгелек үстел

Апостолдық дөңгелек үстел – Вагнер шақырған 25 апостолдан құралған қоғам болды. Оған Карл А. Барден, Боб Л. Беккет, У. Райс Брукс, Эмануэле Каннистраци, Грегори Диккоу, Майкл П. Флетчер, Чак Пирс, Чэ Ан, Гарольд Кабальерос, Наоми Дауди, Джон Экхардт, Билл Хамон, Джим Ходжес, Джон П. Келли, Лоуренс Кеннеди, Лоуренс Хонг, Дэвид Кванг Шин Ким, Ларри Х. Крейдер, Алан Лангстафф, Робертс Лиардон, Декстер Лоу, Мел Муллен, Алистер Петри және Эдди Виллануэва кірді.

Сын

Көптеген шіркеулер мен қозғалыстағы адамдар үш экуменикалық кредоны қабылдамайтындықтан, олар негізгі христиандықтан алыстаған деп есептеледі. Баптист теологы доктор Роджер Олсон былай деп жазады:

«НАРМ [Жаңа Апостолдық реформация қозғалысы] қозғалысын зерткен сайын, оның біртұтас қозғалыс екеніне көз жеткізбедім. Көбінесе, бірнеше ортақ мүдделері бар тәуелсіз миссионерлік қызметтердің жиынтығын білдіретін жалпы термин сияқты көрінеді. Осы бірлікке жататындарын айтқан бірнеше тәуелсіз евангелисттердің веб-сайттарын қарап шықтым. Әзірге олардың ешқайсысы ашық түрде еретіктікке ұқсамайды. Ерекше, негізгі ағымнан тыс, шамалы фанатизмге бой ұсынуы мүмкін. Вагнер «Жаңа апостолдық реформация – культ емес» деген мақаласында НАР мен дәстүрлі протестантизм арасындағы маңызды айырмашылықтарды көрсетті. Ол осы қозғалысқа қатысушылардың Апостолдар кредосына сенеді және дұрыс христиандық доктринаны ұстанады деп атап өтті.

Елшінің анықтамасы

Бұл қозғалыста "елші" сөзі бірнеше мағынада қолданылады. Бір мағынада, елші – Мәсіх шақырып, жіберген, рухани билікке, мінезге, сыйлар мен қабілеттерге ие евангелист және епископ. Ол адамдарға жете білуі және оларды Патшалықтың шындығы мен тәртібіне бейімдеуі үшін қажетті мүмкіндіктерге ие. Әсіресе, жергілікті шіркеулерді құру және басқару арқылы, – дейді қозғалыс туралы екі кітаптың авторы және Калифорния штатының Сан-Хосе қаласындағы Gateway City Church-тың аға пасторы Дейвид Каннистраси. Екінші мағынада, елші – шіркеу құрушы: "Апостолдық сый іздерінде шіркеулер қалдырады". Бұл апостолдар мен пасторлар арасындағы "әкелік байланыспен" сипатталады.

Апостолдық желілер

Апостолдық желілер – тәуелсіз шіркеулер мен миссионерлік қызметтердің конфессиялық емес одақтары. Апостолдық желілер қазіргі заманғы христиан әлеміндегі ең қарқынды өсіп жатқан қозғалыстардың қатарында.