Кіріспе

Ариарат IX Евсеб Филопатор (Ἀριαράθης Εὐσεβής Φιλοπάτωρ, Ariaráthēs Eusebḗs Philopátōr; шамамен б.з.д. 100–85 жылдары билік құрған), б.з.д. 100 жылы Каппадокияның Ариарат VII-сі өлтірілгеннен кейін, әкесі Понт патшасы Митридат VI оны Каппадокия патшасы етіп тағайындады. Ол сегіз жаста болғандықтан, Каппадокиялық Гордийдің регенттігіне берілді. Билік басында Каппадокия ақсүйектері оны тез арада биліктен қуғышпен, Каппадокияның Ариарат VI-ның ұлы Ариарат VIII-ге алмастырды. 95 жылы Понттың Митридат VI әскерімен Каппадокияға кірді, Ариарат VIII-ді тақтан түсіріп, ұлын таққа отырғызды. Понт үкіметінің қысқа мерзімінен кейін, Рим Сенаты араласып, Ариарат VIII-ге тақты қайтаруға мәжбүр етті. Қысқа қайта орнатудан және республика құруға жасалған тырыстан кейін, Рим Сенаты Каппадокиялықтарға кімге билік етуді қалағанын дауыс беруге бұйырды, осылайша патшалық Ариобарзан I Филоромаиға өтті. Дегенмен, Ариарат IX-ның қарындасы Арменияның Тигран II-сінің Каппадокияға басып кіруіне байланысты, Ариобарзан I тақтан түсірілді және Ариарат IX б.з.д. 93 және 92 жылдары бірнеше рет қайта билікке келді. Алайда, Арменияның Тигран II және оның әскері елге оралғаннан кейін, Сенат бұйрығымен Ариарат IX тағы да биліктен қуылды. Ариарат IX таққа соңғы рет Бірінші Митридат соғысының (б.з.д. 89–85 жылдары) басталғанда қайта келді. Плутарх өзінің «Параллель өмірлер» атты кітабында былай деп жазады:

"Кенум бекінісінде Помпей Митридатқа тиесілі жеке құжаттарды да тапты және оларды үлкен қанағатпен оқыды, өйткені олар патшаның мінез-құлқын жақсы көрсетті. Олардың арасында көптеген жазбалар болды, олардан оның өз ұлы Ариаратты және Сардистің Алкейін де ат жарысында одан озғаны үшін улағаны анықталды." (Плутарх, Помпей XXXVII.1)

Ақша шығару

Каппадокияның Ариарат IX-ының алғашқы монеталарында жас патшаның суреті бейнеленген, оның сыртқы келбеті бұрынғы Каппадокия патшаларын еске түсіреді. Монеталар Каппадокия стиліне сай келеді, сыртында Афина бейнесі және оның толық атауы Евсе́бес Филопа́терден алынған Евсе́бес титулы бар. Бірақ, монеталарда әкесі Митридат VI Понтийдің суретіне ұқсас бейне пайда болғаннан кейін, доктор Имхоф Блюмер бұл суреттің шын мәнінде Ариарат IX-тың емес, Митридат VI Понтийдің басы екенін болжайды. Бұл өзгерістің себебі белгісіз, бірақ Мёркхолм Каппадокия ұлтшылдарының тобы көтеріліс ұйымдастырып, Каппадокияның Ариарат VIII-ін патша етіп жариялағанда, Митридат VI Понтий шамамен б.з.б. 95 жылы көтерілісті басып, Каппадокия билігін өз қолына алғанын және осы орайда монеталарға өз суретін салғанын айтады. 13 және 15 патшалық жылдары, яғни б.з.б. 88/7 және 86/5 жылдары Ариарат IX-тың драхмаларында әкесі Митридат VI Понтийдің портреті қайтадан бейнеленеді. Осы кезде Бірінші Митридат соғысы басталған болатын, және ол ұлының монеталарына өз суретін қойып, олардың арақатынасын барлық көрерменге анық көрсеткен.