Кіріспе

Марониялық циник философ Гиппархия (/hɪpɑrkɪə/; Ἱππαρχία ἡ Μαρωνεῖτις; шамамен б.з.д. 325 ж.) – Фивалық философ Крейттің әйелі. Ол циник философ Метроклдың қарындасы еді. Гиппархия Маронеяда дүниеге келді, бірақ оның отбасы Афинаға көшіп келді, онда ол сол кездегі Грекиядағы ең танымал циник философ Крейтпен танысты. Ол оған ғашық болды және ата-анасының қарсылығына қарамастан, оның әйелі болды. Ол күйеуімен бірге Афина көшелерінде циниктерге тән кедейлікте өмір сүрді. Оның жеке философиялық көзқарастарының көп бөлігі сақталмаған, бірақ көптеген циниктер сияқты, оның ықпалы оның өмір салтының мысалында, сол кездегі қоғамдағы сыйлы әйелдер үшін қалыптан тыс саналатын өмірді таңдауында жатыр. Оның Крейтке деген тартылысы және дәстүрлі құндылықтарды қабылдамауы кейінгі жазушылар үшін танымал тақырыпқа айналды.

Қазіргі заманның ықпалы

Хиппархияның Крейсті қуу туралы оқиғасы, оның ата-анасының қарсылығына және Крейстің бастапқы тартынғандығына қарамастан, 16 ғасырдан бері танымал болды. Ол Лодовико Гикчардинидің 1568 жылы жарық көрген "Hore di ricreatione" атты жинағында кездеседі, сондай-ақ голланд ақыны Якоб Кэтс 1637 жылы жарияланған "Тұрмыс жүзігінің сынақ тасы" (Proefsteen van de Trou ringh) еңбегінде осы оқиғаны баяндаған. Уильям Пенн оның жайлы 1668 жылы түрмеде жазған "No Cross, No Crown" атты кітабында айтқан. Пенн үшін ол пуритандық тәртіп пен ізгіліктің символы болды: оның Крейтке үйленуі Пьер Петитті 1676 жылы латын тілінде "Cynogamia, sive de Cratetis et Hipparches amoribus" поэмасын жазуға шабыттандырды. Сол ғасырда итальяндық монах Клеменца Нинчи "Философ Ипархияның үйленуі" (Sposalizio d'Iparchia filosofa) атты пьеса жазды. Пьеса Хиппархияның Крейтке үйленуге деген құштарлығын және оның арманына қол жеткізгенше кезескен кедергілерді көрсетеді. Пьеса монастырьда қойылымға арналған (барлық рөлдерді монахтар ойнады) және 19 ғасырға дейін жарияланбады. Немец жазушысы Кристоф Мартин Виланд Крейт пен Гиппархияны 1804 жылы жарық көрген "Крейт пен Гиппархия" атты хаттар романының басты кейіпкерлері етіп бейнеледі. Крейт пен Гиппархия Марсель Швобтың 1896 жылғы "Vies Imaginaires" ("Қиял өмірлер") шығармасында да кездеседі. Америкалық жазушы Х.Д. 1921 жылы "Hipparchia" повесін жазды, ол Хиппархияның қызы туралы (Х.Д. оны да Хиппархия деп атайды) ертегідей көркемделген баяндама болып табылады. Хиппархия француз феминист философы Мишель Ле Дёффтің 1989 жылғы "L'Étude et le rouet" ("Оқу және тігіш дөңгелек") кітабына (ағылшын тілінде "Hipparchia's Choice" деп аударылған) шабыт берді, бұл кітап әйелдердің философияға қатынасы туралы ой-толғаныс. Марта Нуссбаум 2010 жылы Чикаго заң мектебінің бітірушілері алдында сөйлеген сөзінде Гиппархияның өмірін академиялық білімнен тыс үздіксіз білім алудың артықшылықтарын көрсететін мысал ретінде ұсынды.

Есімдес

Құбылыс көбелектің Hipparchia туысы оның атымен аталады.