Кіріспе

Англия мен Уэльсте бейбіт сот хатшысы тоқсандық сот отырыстарының тіркемелерін сақтаумен, сондай-ақ шақыру қағаздарын және айыптау актілерін дайындаумен шұғылданды. Олар заң біліміне ие болғандықтан, бейбіт сот судьяларына кеңес бере алатын.

Англия мен Уэльс

Бейбітшілік кеңсесі Англияда пайда болды және тарихтың тереңдігінде жоғалып кетті. Ол 34 Edw. 3. c. 1 (1361) заңында айыптама жазатын, тұтқындарды сотқа тартатын, тәждің ісін қарап шешетін, үкімдерді тіркеп, процеске қатысты құжаттарды жүргізіп, сақтайтын лауазымды тұлға ретінде көрсетілген. Бейбітшілік кеңсесінің қызметкерлері округтерге, бөлімдерге, аймақтарға және басқа да жерлерге custos rotulorum, яғни әртүрлі аймақтардағы бейбіт судьялар тағайындаған. Олар төрттендік сот отырыстарына үнемі қатысып, айыптамалары үшін патшалық сот алдында жауапты болды. Олар өздерінің міндеттерін орындау үшін сотқа тікелей жауап берді. Бұл лауазым жалпы құқық бойынша 1545 жылғы Custos Rotulorum заңында бекітілді. Бейбітшілік кеңсесінің жылдық тізімінде Attornatus Domini Regis деп аталады. Бұл атақ оны тағайындалған аймақтағы патшаның өкілі ретінде белгіледі, себебі ол патшалықтағы жалғыз бас прокурор пайда болғанға дейін (алғаш рет 1461 жылы) пайда болды. Алайда, ерте заманнан бастап бейбітшілік кеңсесінің қызметкерлері заңдық және квази-заңдық міндеттерінен бөлек, әсіресе қалалар мен елді мекендерде әкімшілік функцияларды да атқарған. 1662-1688 жылдар аралығында ошақ салығы туралы мәліметтер бейбітшілік кеңсесіне тапсырылды. Басқа да міндеттеріне көпірлерді жөндеуге бұйрық беру, округтік салықтарды жинау, түрмелерді ұстау және ауру жануарларды жою кірді. 1888 жылғы жергілікті басқару туралы заң округтік кеңестерді құрғанда, бейбітшілік кеңсесінің қызметкерлері олардың бас атқарушылары болды. Оларға тағы көптеген қосымша міндеттер жүктелді, мысалы, басты жолдар. 1894 жылы олар "Автокөлік туралы", 1892 жылғы "Шағын шаруашылықтар туралы", "Қарлы жастағы зейнетақы туралы" және "Қаржы туралы" заңдарды басқару құқығын алды. 1902 жылы олар "Білім беру туралы" заңды, 1904 жылы "Лицензиялау туралы" заңды және 1908 жылы "Қылмыстық шағымдар туралы" заң талаптарына сәйкес рәсімдерді бақылауды өздеріне алды. Бейбітшілік кеңсесінің хатшысы шынында да factorum generale болды. 600 жылдан астам уақыт бойы болғаннан кейін, Англияда 1971 жылғы Соттар туралы заңның 44(1) бабымен 1972 жылдың 1 қаңтарында таратылды. Осы уақытта, бейбіт судьяларға олардың қарапайым сот отырыстарында судьялардың кеңсесінің хатшысы (немесе судьялар кеңсесінің хатшысы) кеңес берді. Бұл кеңсе бүгінгі күні Англия мен Уэльсте магистрат соттарының басты заң кеңесшісі ретінде сақталған.

1841 жылы кеңсе қызметкерінің рөлі

Уильям Дикинсон мен сэр Томас Ноун Талфорд өзінің "Дикинсонның тоқсандық сессиялар және басқа бейбітшілік сессияларына нұсқаулығы" атты кітабында 1841 жылғы клерктің қызметінің қысқаша сипаттамасын береді. Олар бейбітшілік хатшысын, қандай атаумен болса да – корольдің хатшысы және адвокаты, судьялардың хатшысы немесе бейбітшілік хатшысы – тоқсандық сессияда жиналған судьяларға көмектесуге, қылмыстар мен құқық бұзушылықтарды тыңдап, шешуге тағайындалған лауазым иесі деп сипаттады. Ол custos rotulorum тағайындайтын. Custos rotulorum-ға сатуға рұқсат болмағандықтан, оның тағайындаған адамына да осы лауазымды сатып алуға тыйым салынды. Ол сессиядағы судьяларға өзінің міндеттерін тиісінше орындағаны үшін жауапты болды. Ол мемлекет заңдарын білетін және оларды зерттеген қабілетті тұлға болуы керек еді; сондай-ақ, тағайындалған округте, бөлімде немесе басқа да жерде тұратын, жеткілікті білімі бар адам болуы тиіс еді. Ол өзі жеке немесе мемлекет заңдарын білетін сенімді өкілі арқылы лауазымын атқаруы керек еді, сонда осы өкіл аталған custos rotulorum-мен бейбітшілік хатшысының лауазымын атқаруға, иеленуге және пайдалануға лайықты деп танылсын.

Лауазымның ұзақтығы

Ол жақсы мінез-құлық танытса, қызметте өмір бойына толық құқықпен иеленуге құқылы болды, сондықтан оны жаман мінез-құлқы үшін ғана және құзыретті орган арқылы ғана қызметтен шеттетуге болар еді.

Міндеттер

Бейбітшілік хатшысы, өзі немесе оның лайықты орынбасары, тоқсандық сот отырысына үнемі қатысуға міндетті болды. Ол соттың шақырылғанын немесе кейінге шегерілгенін хабарлауға, сот процестерін жүргізуге, сот іс қағаздарын тіркеуге және оның шешімдерін орындау үшін қажетті барлық кеңселік жұмыстарды атқаруға тиіс болды. Егер прокурорлар басқа жерде кәсіби көмек алуды қаламаса, оның міндеті – қылмыс бойынша айыптау қағаздарын әрқайсы үшін тек бір шиллинг мөлшерінде жасау болып табылды.

Ақылы қызметтер

Бейбітшілік кеңсесінің төлемдері анықталуы тиіс еді, ал оларды көрсететін кесте жалпы тоқсандық сот сессиясының бекітуімен және сот судьяларының санкциялауымен мақұлдалуы керек еді. Мұндай кесте бейбітшілік кеңсесінің хатшысында сақталуға тиіс еді, ал оның нақты жазылған немесе басылған көшірмесі тоқсандық сот сессиясы өткізілетін бөлменің анық көрінетін жеріне қойылып, сақталуға тиіс еді. Бейбітшілік кеңсесінің хатшысы, custos rotulorum тағайындаған болса да, осылай тағайындалғанда тоқсандық сот сессиясының кеңсесі болып табылды. Жылнама кітаптарда ол Attornatus Domini Regis деп аталды; сондықтан ол сонымен қатар Тақтың өкілі болды, сондықтан жазбалар оның атынан жасалды және мәселелер қосылды, корольдік тақтаның корольдік жағындағы корольдік кеңсесінің басшысының атынан жасалғандай. Барлық сотқа шақыру қағаздары судьялардың атынан, олардың мойындалған өкілі ретінде оған жіберілді, және округ атынан және оның есебінен іс жүргізуді бастау немесе қорғау қажет болған кезде, сот үшін бұл әдеттегі және ыңғайлы болды, оны өздерінің адвокаты ретінде оған тапсыру, егер ол тиісінше куәландырылған болса, онда оған жеке клиенттердің атынан әрекет ететін адвокатқа берілген құқықтар берілді және олардың жауапкершілігіне жатады.

Қалалық клерк

Қалалар мен қалалық корпорацияларда әдетте сол сияқты лауазымдағы адам болды, ол түрлі атаулармен, мысалы, қала клеркі ретінде сәйкес міндеттерді атқарды және көбінесе custos rotulorum емес, ол қызметкер болған корпорация органы тағайындады. 1836 жылдан бері қала клеркінің міндеттері округтік бейбітшілік клеркінің міндеттерінен ажыратылады.

Жаңа Оңтүстік Уэльс

Бейбітшілік кеңсесінің лауазымы ағылшын заңдары енгізілген бұрынғы колонияларда, соның ішінде Жаңа Оңтүстік Уэльсте сақталды. Жаңа Оңтүстік Уэльсте алғашқы бейбітшілік кеңсесінің қызметкері (Томас Уайлд) 1817 жылғы 4 қаңтарда губернатор Маккуоридің бұйрығымен тағайындалды. Тағайындау британ үкіметімен бекітіліп, 1819 жылғы 16 қаңтардағы бұйрықта жарияланды. Томас Уайлд лауазым үшін жалақы алып, 1821 жылғы 4 желтоқсанда қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Содан кейін лауазым біраз уақытқа тоқтатылды. 1823 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс заңының 19-бабы бойынша колонияда тоқсандық сот сессиялары құрылғанда, губернатор Брисбен 1816 жылдан бері Корольдік адвокаты болған Фредерик Гарлингті 1824 жылғы 1 наурыздағы бұйрықпен бейбітшілік кеңсесінің қызметкері етіп тағайындады. Гарлинг Камберленд округіне тағайындалды және сол кезде басқалар тағайындалмаған сияқты. Гарлинг 1830 жылғы қаңтарда Корольдік прокуроры болып тағайындалды және 1837 жылғы қыркүйекке дейін екі лауазымды бірге атқарды. 1839 жылғы қаңтарда ол бейбітшілік кеңсесінің қызметкері қызметінен зейнетке шықты. Осы кезде тоқсандық сот сессиялары өткізілетін аудандарда бейбітшілік кеңсесінің қызметкерлерін тағайындау қалыптасқан. Лауазым соттың жұмысын қамтамасыз етуге қажетті әкімшілік функцияларды, яғни сот хатшысының және Корольдік прокурорының міндеттерін қамтыды. 1850 жылғы Сидней коммерциялық анықтамалығында Камберленд, Гулберн, Батерст және Мейтленд округтарының бейбітшілік кеңсесінің қызметкерлері тізімделген. 1870 жылы бүкіл колония үшін бір бейбітшілік кеңсесінің қызметкері тағайындалды, ол орынбасарларды тағайындауға құқылы болды. Бұл жағдай 1973 жылға дейін, яғни тоқсандық сот сессиялары таратылғанға дейін және сол жылы қабылданған Аудандық сот туралы заңның 170-бабында: «Бейбітшілік кеңсесінің қызметкері қылмыстық және арнайы юрисдикциядағы Сотқа қатысты және осы юрисдикциядағы Соттың іс жүргізуіне қатысты, осы Заң күшке енгенге дейін тоқсандық сот сессияларына қатысты болғандай, бірдей өкілеттіктерге, билікке, міндеттерге және функцияларға ие» делінген. Бұл заң бейбітшілік кеңсесінің лауазымын сақтап қалды. Жаңа Оңтүстік Уэльстегі бейбітшілік кеңсесінің қос функциясы, яғни сот хатшысы және Корольдік прокуроры, 1980 жылғы 1 қаңтарда танылды. Сол кездегі бас прокурор Франк Уокердің бұйрығымен кеңсе атауы Қоғамдық айыптау және Бейбітшілік кеңсесі болып өзгертілді. Жаңа Оңтүстік Уэльстегі бейбітшілік кеңсесінің лауазымы 1986 жылғы 23 желтоқсанда Қылмыстық іс жүргізу туралы заңға қол қоюмен аяқталды. Осы Заңның 17(1)-бабында «Бейбітшілік кеңсесінің лауазымы жойылады» делінген. Кеңсенің тіркеу функцияларын қылмыстық сот юрисдикциясы бойынша аудандық соттың арнайы тағайындалған тіркеушісі өз мойнына алды, ал қылмыстық қудалау функциялары Қоғамдық айыптау кеңсесінде қалды, оның басшысы Қоғамдық айыптау прокуроры болды. Келесі жылы ол Бас прокурордың лауазымына ауысты. Соңғы мәліметтерге сәйкес, Жаңа Оңтүстік Уэльс ағылшын ортақ құқық жүйесінде бейбітшілік кеңсесіне ие болған соңғы юрисдикция болды және Жаңа Оңтүстік Уэльстегі соңғы бейбітшілік кеңсесінің қызметкері Брайан Роуч болды.

Америка Құрама Штаттары

Бейбітшілік кеңселері АҚШ-тың Делавэр штатында да бар, онда олар негізінен неке куәліктерін беруге жауапты, бірақ Кент округіндегі кеңсе мекемесі сонымен қатар Леви сотының кеңсесінің де қызметін атқарады.