Қазақстандағы Британдық Ост-Индия компаниясының дәрігері Уильям Гамильтон және Фарукхсияр императорының емделуі
William Hamilton (surgeon)
Уильям Гамильтон – шотланд хирург, қызмет еткен Британдық Ост-Индия компаниясы (18 ғ.), Делидегі Фарукхсияр императорымен кездесуге қатысқан. Тарих, саяхат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Гамильтон (өлді 4 желтоқсан 1717) – шотланд хирургы, Британдық Шығыс Үндістан компаниясымен (EIC) байланысты болған және XVIII ғасырдың бірінші жартысында Үндістанға сапар шеккен адам. Ол 1715 жылы компанияның базасы болған Калькуттадан Делідегі Моғол императоры Фаррухсиярдың сарайына кездесуге барған делегация құрамында болды.
William Hamilton (died 4 December 1717) was a Scottish surgeon, associated with British East India Company (EIC), who travelled to India in the first half of the eighteenth century. He was a part of the delegation that went from Calcutta, the base of the company, to meet Mughal emperor Farrukhsiyar in his court in Delhi in 1715.
Ерте өмір
Уильям Гамильтон XVII ғасырдың соңында Ланаркширде дүниеге келді және Глазго университетінде оқыған болуы мүмкін. Ол 1709 жылы «Шерборн» кемесімен Шығыс Үндістан компаниясымен саяхат жасады, бірақ Куддалорде кемеден дезертир болды. Мадрасқа жеткен соң, оны қайта кемеге шақыртты, алайда ол Калькуттаға қашып кетті.
William Hamilton was born in Lanarkshire in the latter part of the seventeenth century, and possibly studied at Glasgow University. He travelled with the East India Company on the Sherborne in 1709, but deserted it at Cuddalore. After finding his way to Madras, he was summoned back to the ship before again absconding to Calcutta.
Фаррухсиярға ем
Делиде Гамильтон алдымен Такараб ханны (хансама немесе лорд-стуардты) емдеуге кірісті. 1715 жылдың тамыз айында хирург император Фаррухсиярдың шатқасындағы ісікке емдеу үшін шақырылды және оны сәтті емдеді. Сол жылдың қазан айында император қайтадан қатты ауырып, бұл фистула болуы мүмкін деп қорқыды. Гамильтонның емдеуі тағы да сәтті аяқталды. Осының нәтижесінде, 1715 жылдың желтоқсанында Фаррухсияр Жодпур раджасы Ажит Сингхтің қызы Индира Канварға үйленді, бұл оның үнемі қайталап тұратын ауруларынан кейінге шегерілген еді.
In Delhi, Hamilton first had to treat Taqarab Khan (the khansama, or lord steward). In August 1715, the surgeon was called to treat a swelling in the groin of the Emperor Farrukhsiyar, which he treated successfully. In October of the same year, the emperor again suffered from violent pain and feared it would be a fistula. Hamilton’s treatment was again successful. As a result, in December 1715 Farrukhsiyar finally arranged his marriage to Indira Kanwar, the daughter of Raja Ajit Singh of Jodhpur, which had been delayed by his recurrent illness.
Гамильтонға берілген сыйлық
Той кезінде Гамильтонға жомарттықпен сыйақы берілді. Оған "бір піл, бір жылқы, бес мың рупия ақша, екі алмаз жүзік, зергерлік әшекейлі гребень, алтын түймелер және оның барлық құралдарының алтыннан жасалған үлгілері" берілді.
Hamilton was generously rewarded on the occasion of the wedding. He received "an elephant, a horse, five thousand rupees in money, two diamond rings, a jewelled aigrette, a set of gold buttons, and models of all his instruments in gold."
Шаруа
Гамильтон үшін осы жеке сыйлықтардан гөрі маңыздысы – Британдық Шығыс Үндістан компаниясының жетістіктері болды. Компанияның делегациясы Фаррухсиярдың сарайында жоғары құрметке ие болды. 1717 жылдың сәуір айында императордың фарман (жарлық) шығарылды, ол компанияның өтініштерінің барлығын қанағаттандырды. Компанияның иелігіндегі үш ауылдың (Сутанути, Гобиндапур және Каликата, қазіргі Калькуттаның іргесі) төңірегіндегі 38 ауылды сатып алуға рұқсат берілді. Компанияға Бенгалияда сауда жасауға артықшылықтар берілді және Калькутта бекінісін нығайтуға мүмкіндік туды. Осы жарлық компанияның Бенгалияда бизнес құруына және отарлауына, ал кейіннен Шығыс Үндістан компаниясының Үндістанның қалған бөлігін жаулап алуына зор ықпал етті.
More important than these personal rewards to Hamilton was what the British East India Company achieved. The Company's delegation was placed in high regard in the royal court of Farrukhsiyar. In April 1717, the emperor’s farman (grant) was issued, meeting all the requests that the Company had made in its petitions. Permission was granted to purchase 38 villages surrounding the three already held by the company (Sutanuti, Gobindapur and Kalikata, the predecessor of modern Calcutta). The Company was also granted trading privileges in Bengal and further fortification of Calcutta. This grant was instrumental in the setting up of business and the colonisation of Bengal, later to be followed by the rest of India, by the East India Company.
Фаррухсиярдың Гамильтонды ұстап қалу тілегі
Грант алғаннан кейін Фаррухсияр Гамильтонды Деліде жеке дәрігері ретінде қалдыруға ниет білдірді, бірақ Гамильтон қалуға келіспеді. Гамильтон императорға Еуропаға сапар шеккен соң қайта оралып, оның жеке дәрігері болады деп уәде берді.
After the grant, Farrukhsiyar expressed his wish to retain Hamilton in Delhi as his personal physician, but Hamilton was unwilling to stay. Hamilton promised to the emperor that after a visit to Europe he would return and join him as his personal physician.
Өлім
Гамильтон 1717 жылы [4 желтоқсанда] Калькуттада қайтыс болды. Ол Калькуттадағы Сент-Джон шіркеуінің қорымдығында жерленді. Ондағы жазу Фаррухсиярдың "қауісті дертін" емдегені туралы айтады.
Hamilton died in Calcutta on [4 December] 1717. He was buried at the churchyard of St. John's Church, Calcutta. The inscription tells the story of his curing a "Malignant Distemper" of Farrukhsiyar.