Лондондық әйелдер құқығы үшін күрес және "Параның науқаны"
Mud March (suffragists)
Лондонның 1907 ж. әйелдер құқығы үшін өткен митингісі, «Параның науқаны». 3000-нан астам әйел қатысқан, конституциялық әдістер мен радикализм талқыланды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1907 жылы Лондонда суфражистердің демонстрациясы. Одақтың сәтсіз шабуылы.
1907 demonstration by suffragists in London
the aborted Union offensive
1907 жылдың 9 ақпанында Лондонда Әйелдердің Біріккен Шеруі, немесе кейін "Лайлы наурыз" деп белгілі болған, Ұлттық Әйелдер Сайлау Құқығы Қоғамы (NUWSS) ұйымдастырған бейбіт демонстрация болды. Оған 3000-нан астам әйел қатысып, Хайд-парк бұрышынан Стрэндке дейін әйелдердің сайлау құқығын қолдап шеру тартты. Әйелдердің сайлау құқығын қолдаған ең ірі қоғамдық демонстрациясына барлық әлеуметтік топтан келген әйелдер қатысты. Күні бойы тоқтаусыз жауған нөсер жаңбыр шерушілерді суға малып, лайға толуына себеп болғандықтан, бұл шара "Лайлы наурыз" деп аталды. Әйелдердің сайлау құқығын жақтаушылар конституциялық әдістерді қолдағандар мен тікелей әрекеттерді жақтағандар болып екі топқа бөлінді. 1903 жылы Эммелин Панкхерст Әйелдердің Әлеуметтік және Саяси Одағын (WSPU) құрды. "Суфражистер" деп белгілі болған WSPU демонстрациялар өткізіп, саясаткерлерді сынап, 1905 жылдан бастап бірнеше мүшесі түрмеге қамалды. Бұл баспасөз назарын аударды және әйелдердің қолдауы арта түсті. Осы серпілісті сақтап, Ұлыбритания парламентінің Төменгі палатасында жаңа сайлау құқығы туралы заң жобасын қолдау үшін NUWSS және басқа да ұйымдар парламент ашылған кезде "Лайлы наурызды" ұйымдастырды. Бұл оқиға көпшіліктің қызығушылығын туғызып, жағымды жарияланымдарға ие болды. Бірақ келесі айда заң жобасы ұсынылғанда, дауыс берусіз "талқыланды". Шеру парламенттік процеске тікелей әсер етпесе де, ол қоғамдық санаға және қозғалыстың болашақ тактикасына елеулі әсер етті. Бұрын-соңды болмаған үлкен бейбіт демонстрациялар сайлау науқанының тұрақты құралына айналды. 1908 жылдың 21 маусымында Хайд-паркте WSPU митингісіне 500 мыңға дейін адам қатысты. Шерулер әйелдердің сайлау құқығы үшін күреске қоғамның барлық деңгейлеріндегі әйелдердің қолдау білдіргенін көрсетті. Әлеуметтік айырмашылықтарына қарамастан, олар ортақ мақсатқа жету үшін бірігіп жұмыс істеді.
The United Procession of Women, or Mud March as it became known, was a peaceful demonstration in London on 9 February 1907 organised by the National Union of Women's Suffrage Societies (NUWSS) in which more than 3,000 women marched from Hyde Park Corner to the Strand in support of women's suffrage. Women from all classes participated in what was the largest public demonstration supporting women's suffrage seen until then. It acquired the name "Mud March" from the day's weather since incessant heavy rain left the marchers drenched and mud splattered. The proponents of women's suffrage were divided between those who favoured constitutional methods and those who supported direct action. In 1903, Emmeline Pankhurst formed the Women's Social and Political Union (WSPU). Known as the suffragettes, the WSPU held demonstrations, heckled politicians, and from 1905 saw several of its members imprisoned, which gained press attention and increased support from women. To maintain that momentum and to create support for a new suffrage bill in the British House of Commons, the NUWSS and other groups organised the Mud March to coincide with the opening of Parliament. The event attracted much public interest and broadly sympathetic press coverage, but when the bill was presented the following month, it was "talked out" without a vote. While the march failed to influence the immediate parliamentary process, it had a considerable impact on public awareness and on the movement's future tactics. Large peaceful public demonstrations, which had never been attempted, became standard features of the suffrage campaign. On 21 June 1908, up to 500,000 people attended Women's Sunday, a WSPU rally in Hyde Park. The marches showed that the fight for women's suffrage had the support of women in every stratum of society, and despite their social differences, they united to work together for a common cause.
Өмірбаян
1897 жылдың қазан айында Милисент Фосетт барлық фракциялар мен аймақтық қоғамдарды біріктіретін Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қоғамын (NUWSS) құрудың бастамашысы болды, сондай-ақ, осы ұйымның жақтас депутаттармен байланыс орнатушысы ретінде танылды. Бастапқыда, жаңа орталық органға 17 топ қосылды. Бұл ұйым әйелдердің сайлау құқығын конституциялық жолмен қамтамасыз етуді мақсат тұтқан жетекші ұйымға айналды. 1903 жылдың қазан айында Эммелин Панкхёрст және оның қызы Кристабель Панкхёрст Манчестерде әйелдерден ғана тұратын Әйелдер әлеуметтік және саяси одағын (WSPU) құрды. NUWSS конституциялық құралдар арқылы, мысалы, Парламентке петициялар жіберу арқылы өз мақсаттарына жетуге тырысқанмен, WSPU ашық ауада митингілер ұйымдастырды, саясаткерлерді сынады және сотталған жағдайда айып төлеудің орнына түрмеге қамауды жөн көрді. 1906 жылдан бастап олар конституционалистік "суфражистерден" ерекшеленетін "суфражеткалар" деген лақап атты қолдана бастады. Саз науқаны кезінде, суфражеткалардың науқаны мүлікке зиян келтірмес бұрын, WSPU мен NUWSS арасындағы қарым-қатынас достық болып сақталды. 1906 жылдың қазан айында 11 суфражетка Парламенттің лоббиінде наразылық білдіргеннен кейін түрмеге қамалғанда, Фосетт және NUWSS оларды қолдады. 1906 жылдың 27 қазанында The Times газетіне жазған хатында ол:
In October 1897, Millicent Fawcett was the driving force behind the formation of the National Union of Women's Suffrage Societies (NUWSS), a new umbrella organisation for all the factions and regional societies, and the liaison with sympathetic MPs. Initially, 17 groups affiliated to the new central body. The organisation became the leading body that followed a constitutional path to women's suffrage. In October 1903, Emmeline Pankhurst and her daughter Christabel Pankhurst formed a women only group in Manchester, the Women's Social and Political Union (WSPU). Although the NUWSS sought its objectives through constitutional means, such as petitions to Parliament, the WSPU organised open air meetings and heckled politicians and chose jail over fines when it was prosecuted. From 1906, it began to use the nickname "suffragettes", which differentiated it from the constitutionalist "suffragists". At the time of the Mud March, before the suffragette campaign had progressed to damaging property, relations between the WSPU and the NUWSS remained cordial. When 11 suffragettes were jailed in October 1906 after a protest in the House of Commons lobby, Fawcett and the NUWSS stood by them. On 27 October 1906, in a letter to The Times, she wrote:
WSPU-ның белсенді әрекеттері Ұлыбританиядағы әйелдердің сайлау құқығы үшін күрес науқанының мәртебесін арттырды, ал NUWSS осы мәселеге суфражеткалармен бірдей берілгендігін көрсетуді қалады. 1906 жылдың қаңтар айында Генри Кэмпбелл Баннермен басқарған Либералдық партия жалпы сайлауда үлкен жеңіске жетті. Сайлау алдында көптеген либералдық депутаттар жаңа үкімет әйелдердің сайлау құқығына қатысты заң жобасын ұсынатынын уәделегенмен, билікке келгеннен кейін Кэмпбелл Баннерман жаңа заң енгізудің "шындыққа сай емес" екенін мәлімдеді. Сайлаудан бір ай өткен соң, WSPU Лондонда сәтті шеру ұйымдастырды, оған 300-400 әйел қатысты. Әйелдердің сайлау құқығына қолдау бар екенін көрсету үшін 1906 жылдың қараша айында Орталық әйелдердің сайлау құқығы қоғамы ақпан айында Парламент ашылған кезде Лондонда жаппай шеру ұйымдастыруды ұсынды. NUWSS өз мүшелерін шеруге қатысуға шақырды.
The militant actions of the WSPU raised the profile of the women's suffrage campaign in Britain, and the NUWSS wanted to show that it was as committed as were the suffragettes to the cause. In January 1906, the Liberal Party, led by Henry Campbell Bannerman, had won an overwhelming general election victory. Although before the election, many Liberal MPs had promised that the new administration would introduce a women's suffrage bill, once in power, Campbell Bannerman said that it was "not realistic" to introduce new legislation. A month after the election, the WSPU held a successful London march, which was attended by 300–400 women. To show that there was support for a suffrage bill, the Central Society for Women's Suffrage suggested in November 1906 to hold a mass procession in London to coincide with the opening of Parliament in February. The NUWSS called on its members to join the march.
Ұйым
1907 жылы 9 ақпанда өтетін шараны ұйымдастыру міндеті әйелдер сайлау құқығы жөніндегі орталық қоғамның Пиппа Стречиге жүктелді. Оның анасы, леди Джейн Стрейчи, Фавсеттің досы, ұзақ жылдар бойы суфражист болған, бірақ Пиппа Стречи Эмили Дэвиспен кездеспей тұрып, бұл мәселеге көп қызығушылық танытпады, ал Эмили Дэвис оны осы іске тез арада ықпал етті. Ол бұрын мұндай шараларды ұйымдастыру тәжірибесі болмаса да, Лондон шеруін тиімді ұйымдастырып, NUWSS-тің болашақтағы барлық ірі шерулерін жоспарлау жауапкершілігін алды. 29 қаңтарда Лондон қоғамының атқару комитеті шерудің қатарын анықтап, Tribune және The Morning Post газеттерінде жарнамалар беруді ұйымдастырды. Аймақтық сайлау құқығы қоғамдары мен басқа ұйымдар шеруге делегацияларын әкелуге шақырылды. Өнер тарихшысы Лиза Тикнер түрлі топтардың қатысуын қамтамасыз ету үшін "барлық сезімталдықтар мен саяси келіспеушіліктерді басаңдату қажет" деп жазды. Әйелдер кооперативтік гильдиясы белгілі бір шарттар орындалған жағдайда ғана қатысатын болды, ал Британдық әйелдердің тәртіпсіздікке қарсы лигасы және Әйелдер либералдық федерациясы (WLF) WSPU ресми түрде шақырылса, қатыспауға ниеттенді. Тикнердің сөзіне сүйенсек, "либералдық үкіметке ықпал ететін маңызды құрал" болған WLF, WSPU-нің үкіметті сынауына қарсы болды. Шеру кезінде NUWSS атқару комитетінің 20 мүшесінің 10-ы Либералдық партиямен байланысты болды. Шеру Хайд-парк бұрышынан басталып, Пикадилли көшесі арқылы Страндтағы үлкен жиын өткізілетін Эксетер залына дейін жалғасады. Трафальгар алаңында тағы бір ашық ауада жиын өткізу жоспарланған. Суфражист суретшілер лигасы шеруге арналған плакаттар мен бедел карталарын (открытка) жасады. Барлығы шамамен 40 ұйым елдің түкпір-түкпірінен қатысуға ниет білдірді.
The task of organising the event, scheduled for Saturday, 9 February 1907, was delegated to Pippa Strachey of the Central Society for Women's Suffrage. Her mother, Lady Jane Strachey, a friend of Fawcett, was a long standing suffragist, but Pippa Strachey had shown little interest in the issue before a meeting with Emily Davies, who quickly converted her to the cause. She took on the organisation of the London march with no experience of doing anything similar, but she carried out the task so effectively that she was given responsibility for the planning of all future large processions of the NUWSS. On 29 January, the executive committee of the London Society determined the order of the procession and arranged for advertisements to be placed in the Tribune and The Morning Post. Regional suffrage societies and other organisations were invited to bring delegations to the march. The art historian Lisa Tickner wrote that "all sensibilities and political disagreements had to be soothed" to make sure that the various groups would take part. The Women's Cooperative Guild would attend only if certain conditions were met, and the British Women's Temperance Association and the Women's Liberal Federation (WLF) would not attend if the WSPU was formally invited. The WLF, a "crucial lever on the Liberal government", according to Tickner, objected to the WSPU's criticism of the government. At the time of the march, 10 of the 20 women who sat on the NUWSS executive committee were connected to the Liberal Party. The march would begin at Hyde Park Corner and progress via Piccadilly to Exeter Hall, a large meeting venue on the Strand. A second open air meeting was scheduled for Trafalgar Square. Members of the Artists' Suffrage League produced posters and postcards for the march. In all, around 40 organisations from all over the country chose to participate.
9 ақпан
9 ақпан күні таңертең көптеген әйелдер науқанның басталу нүктесіне, Хайд-парк бұрышындағы Ахилл мүсініне жиналды. Фавсетттің айтуынша, күні бойы "балшық, балшық, балшық" болды. Шараға консервативті партияның бұрынғы премьер-министрі Артур Балфурдың қарындасы Леди Фрэнсис Балфур, Әйелдер либералдық федерациясының Карлайл графесі Розалинд Ховард, ақын және кәсіподақ белсендісі Ева Гор Бут және тәжірибелі науқаншы Эмили Дэвис қатысты. Шерудің аристократиялық өкілдерімен қатар, кәсіби әйелдер де көп болды: дәрігерлер, мектеп мұғалімдері, суретшілер және солтүстік және басқа провинциялық қалалардан келген жұмысшы әйелдердің үлкен тобы, олар өздерінің түрлі мамандықтарын көрсететін тулармен жүрді: банктерде жұмыс істеушілер, бобина ораушылар, сигара жасаушылар, балшықтан құбыр жасаушылар, электр тоқымашылар және көйлек тігушілер. WSPU ресми түрде қатыспағанымен, оның көптеген мүшелері келді, олардың ішінде Кристабель Панкхерст, Эммелин Петик Лоуренс, Энни Кенни, Энн Кобден Сандерсон, Нелли Мартел, Эдит Хоу Мартин, Флора Драммонд, Шарлотта Деспард және Гертруда Анселл болды. Тарихшы Диана Аткинсонның айтуынша, "екі ұйымға да мүше болу, бір-бірінің шараларына қатысу және екі белгіні де тағу жиі кездесетін жағдай еді". Сағат 14:30 шамасында шерушілер қатарға тұрып, "Жыртылай жол" бойына созылды. Олар нөсер жаңбырда, мыс құбылы оркестрінің жетекшілігімен және леди Фрэнсис Балфур, Миллисент Фосетт және леди Джейн Стречи колоннаның алдында жолға шықты. Шеруді көптеген кареталар мен автомобильдер ілесіп келді, олардың көпшілігі "WS" әріптері жазылған туларды, қызыл және ақ баннерлерді және қызыл-ақ гүл шоқтарын алып жүрді. Лондондық әйелдердің сайлау құқығы қоғамы мен актрисалар франчайзинг лигасының жетекшісі Мот Арнклифф Сеннеттің өндіріс компаниясы шеруге қатысушыларға шамамен 7000 қызыл-ақ розеткалар ұсынды. Тарихшы Харольд Смиттің айтуынша, ауа райына қарамастан, мыңдаған адам "көшеде жүріп жатқан қадірлі әйелдердің" жаңа көрінісін көру үшін жаяу жолға жиналды. The Observer газетінің тілшісі "бұрынғы әйелдердің демонстрацияларына күлкімен қарсы шыққан жағдайлар болмады" деп хабарлады, бірақ The Morning Post "жол бойында өздерін орналастырған еркектердің мазақтары мен әзілдері туралы" хабарлады және олар бұл оқиғаны қарапайым және дөңгелек әзілдерді көрсетуге лайықты деп санады. Пикадилли циркінде шеруге қосылған Катарина Фрай "біздің есебімізден көп әзіл-қалжың болған жоқ және ешқандай қатыгездік болмады" деп жазды. Әйелдердің сайлау құқығын қолдаған Daily Mail газеті Лицей клубының Констанс Смедлидің "Бұл қалай сезілді" деген куәгерлік есебін жариялады. Смедли бұқараның екіге бөлінген реакциясын сипаттады: "бірі кедей топтағы еркектермен бөлісті, атап айтқанда, әйелдердің олардың алмаған азаматтық артықшылықтарын алу мүмкіндігіне деген ашу-ыза; екіншісі, әйелдердің кез келген маңызды нәрсені қатты қалауына байланысты ойын-сауық, себебі олар қоғамдық демонстрацияның қиындығына төтеп беруге дайын болды". Трафальгар алаңына жақындаған кезде шеру екіге бөлінді: солтүстік өнеркәсіптік қалалардың өкілдері Солтүстік франчайзингтік демонстрациялық комитеті ұйымдастырған Нельсон бағанасында ашық ауада кездесуге кетті. Негізгі шеру Эксетер залына Либерал саясаткер Уолтер Маклареннің төрағалығымен өткен кездесуге жалғасты, оның әйелі Эва Макларен жоспарланған спикерлердің бірі болды. Лейборист партиясының жетекшісі Кир Харди, бірнеше либерал әйелдердің платформада ысқырықтарына орай, жиналыста әйелдер дауыс берсе, бұл "суфражистердің күрескен бригадасының" арқасында болады деп айтды. Ол әйелдерге ерлермен бірдей дауыс беру құқығы берілу керек деген шешімді қатты қолдады және ағымдағы парламенттік сессияда заң жобасын талап етті. Трафальгар алаңындағы кездесуде Ева Гор Бут "The Observer" басылымының хабарлауынша, "әлеуметтік қозғалыстағы белгілі бір топтың әрекеттерінен туындаған Еңбек партиясының шеттетілуіне" сілтеме жасап, партиядан "шағын азшылықтың әрекеттері үшін миллиондаған жұмысшы әйелдерді жазаламауды" сұрады. Харди Эксетер Холлдан келген кезде "бірде-бір жұмысшы еркек әйелдерге олардың әкелері жеңіп алған саяси құқықтарынан бас тартпай, өзінің класына беделсіздік келтірмейді" деген үмітін білдірді.
On the morning of 9 February, large numbers of women converged on the march's starting point, the statue of Achilles, near Hyde Park Corner. Between 3,000 and 4,000 women were assembled from all ages and strata of society in appalling weather with incessant rain; "mud, mud, mud" was the dominant feature of the day, wrote Fawcett. The marchers included Lady Frances Balfour, sister in law of Arthur Balfour, the former Conservative prime minister; Rosalind Howard, the Countess of Carlisle, of the Women's Liberal Federation; the poet and trade unionist Eva Gore Booth; and the veteran campaigner Emily Davies. The march's aristocratic representation was matched by numbers of professional women: doctors, schoolmistresses, artists and large contingents of working women from northern and other provincial cities who marched under banners that proclaimed their varied trades: bank and bobbin winders, cigar makers, clay pipe finishers, power loom weavers and shirt makers. Although the WSPU was not officially represented, many of its members attended, including Christabel Pankhurst, Emmeline Pethick Lawrence, Annie Kenney, Anne Cobden Sanderson, Nellie Martel, Edith How Martyn, Flora Drummond, Charlotte Despard and Gertrude Ansell. According to the historian Diane Atkinson, "belonging to both organisations, going to each others' events and wearing both badges was quite usual". By around 2:30 pm, the march had formed a line that stretched far down Rotten Row. It set off in the drenching rain with a brass band leading and Lady Frances Balfour, Millicent Fawcett and Lady Jane Strachey at the head of the column. The procession was followed by a phalanx of carriages and motor cars, many of which carried flags bearing the letters "WS", red and white banners and bouquets of red and white flowers. Around 7,000 red and white rosettes had been provided for the marchers by the manufacturing company of Maud Arncliffe Sennett, an actor and leader among the London Society for Women's Suffrage and the Actresses Franchise League. Despite the weather, thousands thronged the pavements to enjoy the novel spectacle of "respectable women marching in the streets", according to the historian Harold Smith. The Observers reporter recorded that "there was hardly any of the derisive laughter which had greeted former female demonstrations" although The Morning Post reported "scoffs and jeers of enfranchised males who had posted themselves along the line of the route, and appeared to regard the occasion as suitable for the display of crude and vulgar jests". Katharine Frye, who joined the march at Piccadilly Circus, recorded "not much joking at our expense and no roughness". The Daily Mail, which supported women's suffrage, carried an eyewitness account, "How It Felt", by Constance Smedley of the Lyceum Club. Smedley described a divided reaction from the crowd "that shared by the poorer class of men, namely, bitter resentment at the possibility of women getting any civic privilege they had not got; the other that of amusement at the fact of women wanting any serious thing badly enough to face the ordeal of a public demonstration". Approaching Trafalgar Square, the march divided: representatives from the northern industrial towns broke off for an open air meeting at Nelson's Column, which had been arranged by the Northern Franchise Demonstration Committee. The main march continued to Exeter Hall for a meeting chaired by the Liberal politician Walter McLaren, whose wife, Eva McLaren, was one of the scheduled speakers. Keir Hardie, leader of the Labour Party, told the meeting, to hissing from several Liberal women on the platform, that if women won the vote, it would be thanks to the "suffragettes' fighting brigade". He spoke strongly in favour of the meeting's resolution, which was carried, that women be given the vote on the same basis as men, and he demanded a bill in the current parliamentary session. At the Trafalgar Square meeting, Eva Gore Booth referred to the "alienation of the Labour Party through the action of a certain section in the suffrage movement", according to The Observer, and asked the party "not to punish the millions of women workers" because of the actions of a small minority. When Hardie arrived from Exeter Hall, he expressed the hope that "no working man bring discredit on the class to which he belonged by denying to women those political rights which their fathers had won for them".
Престің реакциясы
Бір сарапшының айтуынша, баспасөзде бұл қозғалысқа "бір апта ішінде өткен елу жылдағыдан да көп жариялылық" берілді. Тикнердің айтуынша, хабарламалар "көрсетілген газеттердің сайлау құқығы мәселесіне деген ықыласы немесе оның жоқтығы" арқылы әсер еткен. Әйелдердің сайлау құқығы мәселесінде бейтарап болған "Дейли Мирр" газеті кең фототұжырымдама ұсынып, наразылық білдірушілердің әртүрлілігін мақтады. "Трибуна" да шерушілер арасындағы әлеуметтік топтардың араласуы туралы пікір білдірді. Әйелдердің сайлау құқығына қарсы болған "Таймс" газеті бұл оқиғаны "көлемімен де, өкілдігімен де ерекше" деп бағалап, 20 бағандық жерде оқиға мен сөздерді егжей-тегжейлі сипаттады. Әйелдердің дауыс беру құқығын қолдаған "Дейли Хроникл" басылымының хабарлауынша, наразылық білдірушілер "көптеген бейтарап пікірлерге қарсы тұруға мәжбүр болды". "The Sphere" сурет журналы "Адамның үстемдігіне шабуыл" деген тақырыппен фотосуреттер жинағын ұсынды. Дауыс беру құқығын қолдаған "The Graphic" газеті оқиғаға ықылас білдіретін бірнеше суреттерді жариялады, бірақ бір суретте ер адам қайшыға тіктеп тұрып, "демонстрациялаған әйелдердің тілдерін кесу керектігін көрсетеді", - деп мәлімдеді Кэтрин Келли британдық баспасөзде сайлау құқығы қозғалысының бейнеленуін зерттеген еңбегінде. Кейбір газеттер, соның ішінде "The Times" және "Daily Mail", шерушілер жазған мақалаларды жариялады. "The Observer" газетінің мақаласында "әйелдердің маңызды азаматтық міндеті және табиғи функциясы – нәсілдің салауатты көбеюі" және қозғалыстың мақсаты "толық жыныстық азаттыққа қол жеткізу" екені ескертілді. Газет әйелдердің дауыс беруге дайын еместігіне алаңдады. Қозғалыс өз жынысын біліммен қамтамасыз етуі керек екенін, "ер адамдарды жаңылыстыруға тырысудың" орнына айтылды. Дегенмен газет "полиция шлемдерін ұруға, парктің қоршауларын бұзуға, соғыс шақыруларын айтуға әрекеттер болмағанын" құптады. Сондай-ақ, "The Daily News" бұл оқиғаны суфражистердің әрекеттерімен салыстырды: "Мұндай демонстрация либералдық бірлестіктердің жиналыстарын бұзу практикасынан гөрі дауыс беру талабының нақтылығын дәлелдеуге әлдеқайда ықтимал". "The Manchester Guardian" келісті: "Біз сияқты, бұл қозғалысты – бір күні танылатын ұлы қозғалысты – құрметке ие болатындай етіп жүзеге асыруды қалайтындар үшін сенбідегі демонстрация жақсы белгі болды".
The press coverage gave the movement "more publicity in a week", according to one commentator, "than it had enjoyed in the previous fifty years". Tickner writes that the reporting was "inflected by the sympathy or otherwise of particular newspapers for the suffrage cause". The Daily Mirror, which was neutral on the issue of women's suffrage, offered a large photospread and praised the crowd's diversity. The Tribune also commented on the mix of social classes represented in the marchers. The Times, an opponent of women's suffrage, thought the event "remarkable as much for its representative character as for its size" and described the scenes and speeches in detail over 20 column inches. The protesters had had to "run the gauntlet of much inconsiderate comment", according to the Daily Chronicle, a publication supportive of women's suffrage. The pictorial journal The Sphere provided a montage of photographs under the headline "The Attack on Man's Supremacy". The Graphic, a pro suffrage paper, published a series of illustrations sympathetic to the event except for one that showed a man holding aloft a pair of scissors "suggesting that demonstrating women should have their tongues cut out", according to Katherine Kelly in a study of how the suffrage movement was portrayed in the British press. Some newspapers, including The Times and the Daily Mail, carried pieces written by the marchers. In its leading article, The Observer warned that "the vital civic duty and natural function of women is the healthy propagation of race" and that the aim of the movement was "nothing less than complete sex emancipation". It was concerned that women were not ready for the vote. The movement should educate its own sex, it said, rather than "seeking to confound men". The newspaper, nevertheless, welcomed that there had been "no attempts to bash policemen's helmets, to tear down the railings of the Park, to utter piercing war cries " Likewise, The Daily News compared the event favourably to the actions of suffragettes: "Such a demonstration is far more likely to prove the reality of the demand for a vote than the practice of breaking up meetings held by Liberal Associations". The Manchester Guardian agreed: "For those who, like ourselves, wish to see this movement – a great movement, as will one day be recognised – carried through in such a way as to win respect even where it cannot command agreement Saturday's demonstration was of good omen."
Дикинсон Билл
Төрт күн өткен соң, NUWSS атқару комитеті 1893 жылы құрылған Әйелдердің сайлау құқығы жөніндегі парламенттік комитетімен жеке мүше ұсынған заң жобасын талқылау үшін кездесті. Сол күні суфражистер Какстон-холлда алғашқы "Әйелдер Парламентін" өткізді, содан кейін 400 әйел Король сөйлеуіндегі әйелдердің сайлау құқығы туралы заң жобасын жоюға наразылық білдіре отырып, Төменгі палатаға қарай шеру тартты. 60-тан астам адам қамауға алынды, ал 53-і айыппұл төлеудің орнына түрмеге қамалуды таңдады. 1907 жылдың 26 ақпанында Сент-Панкрас-Норт округінен сайланған либералдық депутат Виллоуби Дикинсон әйелдерге ерлерге қолданылатын мүліктік талаптарға сәйкес сайлау құқығын беруді ұсынатын заң жобасын жариялады. Бұл шараның нәтижесінде бір-екі миллионға жуық әйелге сайлауға қатысу мүмкіндігі беріледі деп есептелді. (Заң жобасы жарияланған күні Кембридж университетінің студенттік одағы аз ғана дауыспен "Бұл үй әйелдерге сайлау құқығын беруге келіспейді" деген резолюцияны қабылдады.) Заң жобасы суфражист қозғалысынан күшті қолдау алғанымен, Төменгі палатада әртүрлі пікірлерге ие болды, оның кейбір мүшелері оны мүлікті иеленушілерге көбірек дауыс беруге мүмкіндік беретінін, бірақ жұмысшы әйелдерге ешқандай пайдасы жоқ деп санайтын. 8 наурызда Дикинсон өзінің Әйелдердің сайлау құқығын кеңейту туралы заң жобасын Төменгі палатаға екінші оқылымға ұсынды, мүшелерді радикалды әрекеттерге деген наразылықтарына немкесуге шақырды. Дебаттар кезінде WSPU-дың наразылықтарынан қауіптеніп, Төменгі палатаның "Әйелдер галереясы" жабық болды. Дебаттар нәтижесіз аяқталды және заң жобасы дауысқа қойылмай "сүрелеу арқылы тоқтатылды". NUWSS заң жобасы үшін көп еңбек етті және алынған жауапты қорлаушылық деп санады.
Four days after the march, the NUWSS executive met with the Parliamentary Committee for Women's Suffrage (founded in 1893) to discuss a private member's bill. On the same day, the suffragettes held their first "Women's Parliament" at Caxton Hall, and 400 women then marched toward the Commons to protest the omission from the King's Speech the day before of a women's suffrage bill. Over 60 were arrested, and 53 chose prison over a fine. On 26 February 1907, the Liberal MP for St Pancras North, Willoughby Dickinson, published the text of a bill proposing that women should have the vote subject to the same property qualification that applied to men. That would, it was estimated, enfranchise between one and two million women. (On the day that the bill was published, the Cambridge Union passed by a small majority a motion "that this House would view with regret the extension of the franchise to women".) Although the bill received strong backing from the suffragist movement, it was viewed more equivocally in the House of Commons, some of whose members regarded it as giving more votes to the propertied classes but doing nothing for working women. On 8 March, Dickinson introduced his Women's Enfranchisement Bill to the House of Commons for its second reading, with a plea that members should not be swayed by their distaste for militant actions; the House of Commons "Ladies Gallery" was kept closed during the debate for fear of protests by the WSPU. The debate was inconclusive, and the bill was "talked out" without a vote. The NUWSS had worked hard for the bill and found the response insulting.
Мұра
Бұл әйелдердің сайлау құқығын қолдаған ең ірі қоғамдық демонстрация болды. Парламенттік деңгейде бірден-бір нәтиже бермесе де, жалпы сайлау құқығы науқанындағы маңызы зор болды. Активизмді қабылдау арқылы конституционалистердің тактикасы, кем дегенде WSPU-нің зорлықсыз әрекеттеріне қатысты, оларға жақындады. 1988 жылы сайлау құқығы науқанын зерттеген Тикнер: «кейінгі стандарттармен қарағанда қарапайым және белгісіз болғанымен, [жорық] ірі масштабты шерулердің үлгісін қалыптастырды, олар мұқият ұйымдастырылып, жарияланды және қатысушы қоғамдардың туларымен, музыкалық топтарымен және түстерімен сүйемелденді» деп атап өтті. Феминист саясаткер Рей Стречи былай деп жазды:
The Mud March was the largest ever public demonstration until then in support of woman's suffrage. Although it brought little by way of immediate progress on the parliamentary front, its significance in the general suffrage campaign was considerable. By embracing activism, the constitutionalists' tactics become closer to those of the WSPU, at least in relation to the latter's nonviolent activities. In her 1988 study of the suffrage campaign, Tickner observes that "modest and uncertain as it was by subsequent standards, [the march] established the precedent of large scale processions, carefully ordered and publicised, accompanied by banners, bands and the colours of the participant societies". The feminist politician Ray Strachey wrote:
Марш NUWSS-тің «Манчестер Гардиан» газетінде «аймақтық пікірсайыс қоғамы» деп сипатталғаннан «нақты саясат» саласына өзгеруін білдірді. Джейн Чэпманның «Жыныс, азаматтық және газеттер» атты зерттемесінде айтылғандай, «батпақ маршы алдын ала баспасөз жариялылығының үлгісін орнатты». Дикинсонның заң жобасының сәтсіз аяқталуы NUWSS стратегиясында өзгеріске алып келді, ол әйелдердің сайлау құқығын ашық түрде қолдайтын кез келген партияның өкілдігінен сайлауға тікелей араласа бастады. 1907 жылы NUWSS Хексэмдегі консерваторларды және Жарроудағы лейбористерді қолдады; лайықты кандидат болмаған жағдайда, ол қосымша сайлауды үгіт-насихат құралы ретінде пайдаланды. Бұл тактика NUWSS-тің болашақта барлық қосымша сайлауда күресуіне шешім қабылдауына жеткілікті нәтижелі болды және 1907-1909 жылдар аралығында ол 31 қосымша сайлауға қатысты. 1907 жылдан Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына дейін NUWSS және суфражистер бірнеше бейбіт демонстрациялар өткізді. 1908 жылдың 13 маусымында 10 000-нан астам әйел NUWSS ұйымдастырған Лондон шеруіне қатысты, ал 21 маусымда суфражистер Хайд-паркте Әйелдер күнін ұйымдастырды, оған шамамен жарты миллион адам келді. 1913 жылдың сәуірінде NUWSS-тің Ұлы Паломничествосы барысында елдің түкпір-түкпірінен келген әйелдер Хайд-паркте 50 000 адам қатысқан жаппай митингке Лондонға аттанды. «Балалық шеру» Вестминстер сарайындағы Сент-Стефан залында орналасқан 4-ші боялған шыны терезеде бейнеленген. Терезеде NUWSS, WSPU және Әйелдер бостандық лигасының құрылуы, NUWSS-тің Ұлы Паломничествосы, суфражистерді күштеп тамақтандыру, «Мысық пен тышқан» заңы және 1913 жылы Эмили Дэвисонның қазасы сияқты суреттер бар. Бұл терезе 2002 жылы әйелдердің сайлау құқығы үшін ұзақ және сәтті күрестің естелік белгісі ретінде орнатылды.
The march marked a change in perception of the NUWSS from what The Manchester Guardian described as "regional debating society" into the sphere of "practical politics". According to Jane Chapman, in her study Gender, Citizenship and Newspapers, the Mud March "established a precedent for advance press publicity". The failure of Dickinson's bill brought about a change in the strategy of the NUWSS, which began to intervene directly in by elections on behalf of any party's candidate who would publicly support women's suffrage. In 1907, the NUWSS supported the Conservatives in Hexham and Labour in Jarrow; where no suitable candidate was available, it used the by elections to propagandise. That tactic met with sufficient success for the NUWSS to resolve that it would fight in all future by elections, and between 1907 and 1909, it had been involved in 31 by elections. From 1907 to the start of the First World War, the NUWSS and suffragettes held several peaceful demonstrations. On 13 June 1908, over 10,000 women took part in a London march organised by the NUWSS, and on 21 June, the suffragettes organised Women's Sunday in Hyde Park, which was attended by up to half a million. During the NUWSS's Great Pilgrimage of April 1913, women marched from all over the country to London for a mass rally in Hyde Park that 50,000 attended. The Mud March is featured in window No. 4 of the stained glass Dearsley Windows in St Stephen's Hall,in the Palace of Westminster. The window includes panels depicting, among other things, the formation of the NUWSS, WSPU and Women's Freedom League; the NUWSS's Great Pilgrimage, the force feeding of suffragettes; the Cat and Mouse Act and the death in 1913 of Emily Davison. The window was installed in 2002 as a memorial to the long and ultimately successful campaign for women's suffrage.