Кіріспе

Тони Блэрге қарсы қолданылған қарапайымдау сөз тіркесі "Тонидің жақындары" – 1997 және 2007 жылдар аралығында премьер-министр Тони Блэрмен жеке достық байланыстарының арқасында билікке келген деп саналған адамдарды британдық саясат және БАҚ атаған термин. Оларға жеке еңбектеріне емес, Тони Блэрмен достығы үшін өмір бойына мәртебе берілген және мемлекеттік лауазымдарға тағайындалғандар да кірді. Оның балалық шақтағы досы және бұрынғы бірге тұрған Чарли Фальконнер лордтық дәрежесіне көтеріліп, 14 кабинеттік комиссияның құрамына кірді және кейіннен үкіметке қосылды.

Лордтар палатасы

Блэр өзінің бірінші өкілеттігі кезінде 203 өмірлік теңді құрды, оларды консерваторлар «Тонидің жақындары» деп атады. 1999 жылы Консервативтік партияның және Оппозиция жетекшісі Уильям Хейг, Өкілдер палатасында Лордтар палатасы заң жобасын «жақындар палатасы» деп атады. Заң жобасы қабылданған кезде, ол мұрагерлік теңдердің Лордтар палатасында отыру құқығын жойды; олардың орнына өмірлік теңдер келді және Лордтар палатасы «Тонидің жақындарының палатасы» деп аталды, өйткені көптеген өмірлік теңдерді Блэр мұрагерлік теңдердің орнына тағайындады. Алайда, заң жобасы Парламенттік кезеңдерден өтіп жатқанда, консервативтік мұрагерлік теңдер Лордтар палатасына барлық келесі ұсыныстарды тексеру үшін тәуелсіз орган құрылатын түзетуге дауыс берді. Бұл премьер-министрдің өз қалауынша немесе жеке себептермен жаңа өмірлік теңдер құруына жол бермеуді мақсат етті. Сонымен қатар, бұл «халық теңдерінің» құрылуын көздеді, олар саяси ықпалдан тәуелсіз болып, БАҚ-та «Тонидің жақындарына» қарсы теңдестіру құралы ретінде қарастырылды. Лордтар палатасы заңы көптеген консервативтік теңдерді алып тастағанымен, консерваторлар сол органның ішінде әлі де басымдыққа ие болды, бұл Блэрді қосымша теңдерді тағайындауға итермеледі; 2004 жылы ол ғана 23 жаңа тағайындау жасады. Бұл консервативтік теңдер кейде либерал-демократтармен бірге Лейбористердің ұсынған заңдарына қарсы дауыс бергеннен кейін болды. Бұған Лейборист партиясының жұмыс істейтін теңдерінің нашар қатысуы да себеп болды. 2005 жылы Блэр Лордтар палатасына 16 жаңа өмірлік теңді тағайындады, бұл Лейборист партиясын палатадағы ең күшті партияға айналдырды. Шотландия Ұлттық партиясының бас қамшысы Пит Вишарт жаңа теңдерді үнемі тағайындауды «типикалық элиталық тәсіл» деп сынады.

Басқа позициялар

Блэр жасаған бірнеше мемлекеттік тағайындауларға қатысты жемқорлық айыптары да тағылды. 2001 жылы Мемлекеттік басқару жөніндегі арнайы комитет үкіметтің "Тонидің жақындарына" сыйлық берген деген шағымдарды қарады. 2002 жылы консерваторлар мен Лондон мэрі Кен Ливингстон да Блэрдің досы Лорд Холликке Оңтүстік жағалаудағы өнер кешенінің төрағалығын жеке сыйлық ретінде бергеніне байланысты жемқорлыққа қатысты айыптаулар жасады. Лейбористер бұл талапты жоққа шығарды, бұл тағайындау мемлекеттік тағайындаулар ережелеріне жатпайды деп мәлімдеді. "Тонидің жақындары" деген айып Еуропалық Одаққа да тарады, Блэр Питер Мандельсонды Ұлыбританияның Еуропалық Одақ комиссары етіп тағайындады. Бұл қадам лейборист партиясының мүшелері тарапынан сынға алынды, лейборист депутаты Ян Дэвидсон бұл "Жаңа лейбористердің мақтандығы деп есептелді, бұл лейборист партиясында өте жағымсыз премьер-министрдің жақыны әкелді" деді. "Тонидің жақындары" туралы әңгімелерді қоздыру Блэрге шабуыл жасаудың стандартты тәсіліне айналды. 2007 жылы Блэр отставкаға кетіп, Гордон Браун премьер-министр лауазымын иеленді. Браун "Тонидің жақындары" деп саналатын көптеген адамдарды үкіметтен қуып шығуды бастады. Алайда, Браун бұрынғы баспасөз хатшысы Ян Остинді Парламенттік жеке хатшысы етіп тағайындағаннан кейін лейборист депутаттары оның құрметін алуға тырысқандары туралы хабарлар тарады.

Мұра

Блэр кеңсесінен кеткеннен кейін, Браун премьер-министр болғаннан соң қызметке тағайындалған адамдарды "қоңырбас" деп атады.